ΕΡΝΕΣΤΟ ΓΚΕΒΑΡΑ ,γνωστός και ως ΤΣΕ (Του Πάκο Ιγνάσιο Τάμπο ΙΙ) (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ)

Standard

`

(Σημείωση F.P.: Ένα ενδεικτικό κεφάλαιο, του καταπληκτικού βιβλίου του Πάκο Ιγνάσιο Τάμπο ΙΙ των εκδόσεων ΚΕΔΡΟΣ, του ΤΣΕ, του ανθρώπου-υπόδειγμα , για πάντα,   ιδιαίτερα για τις μέρες που βιώνουμε.  Με 1131 σελ. και με αξιοποίηση 1300 πηγών (…), που μοιράζεται σε τρείς τόμους από την Εφ. REAL NEWS της Κυριακής *

ΚΟΛΠΟΣ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

[….] Στις 13 Μαρτίου διατάσσεται η εφεξής διανομή κρέατος, γάλακτος, υποδημάτων και οδοντόπαστας με δελτίο. Ο Ολτούσκι διηγείται: «Μια φορά κάποιος σχολίασε αρνητικά την έλλειψη τροφίμων κι εκείνος είπε ότι δεν ήταν αλήθεια, ότι στο σπίτι του έτρωγαν μια χαρά».

»Ίσως εσύ να παίρνεις επιπλέον μερίδιο, του είπα, μισοσοβαρά μισοαστεία.

»0 Τσε συνοφρυώθηκε , πήγε στο τηλέφωνο που υπήρχε σ’ ένα τραπεζάκι τρία μέτρα πιο πέρα απ’ το τραπέζι του γραφείου του και τηλεφώνησε στο σπίτι του.

`

»Την επόμενη μέρα μάς κάλεσε για να μας πει:

«Είχατε δίκιο. Μέχρι χτες παίρναμε ένα έξτρα μερίδιο.»Και ενημέρωσε το γραμματέα του, τον Μανρέσα:

«Από δω και στο εξής, στο σπίτι μου θα τρώμε με το «τεφτέρι» (με τα δελτία διανομής τροφίμων»

`

» Και στη συνέχεια τράβηξε την όλη υπόθεση στα άκρα: Δε θα τρώγανε μόνο στο σπίτι του με το «τεφτέρι», αλλά και στο υπουργείο. Ο Μανρέσα διηγείται: «Μου υπέδειξε να μιλήσω με τον Μανουέλ Λουσάρδο, τον υπουργό Εσωτερικού Εμπορίου, για να διερευνήσουμε τι έτρωγε ο απλός κόσμος, τι έτρωγαν οι κάτοικοι, και ήθελε τα ίδια ακριβώς να δίνονται και στον ίδιο στο υπουργείο.

`

Για μένα αυτό ήταν ένα διαβολεμένα μεγάλο πρόβλημα. Αυτός ο άνθρωπος δούλευε είκοσι ώρες κάθε μέρα, είχε άσθμα, δεν μπορούσε να φάει αυγά, δεν μπορούσε να φάει ψάρι, λόγω των αλλεργιών του. Μερικές φορές τον ξεγελούσα για να βελτιώνω το διαιτολόγιο του. Εκείνου του άρεσαν πολύ τα φρούτα , η κοτόσουπα και το μοσχαρίσιο κρέας, όπως σε κάθε καλό Αργεντινό. Γι’ αυτό πού και πού κάτι σκαρφιζόμουν και του έφτιαχνα ψητό, αλλά έπρεπε να του λέω παραμύθια….

Έβγαζα απ’ το νου μου ότι τάχα κάποιοι Λατινοαμερικάνοι σύντροφοι ήθελαν να γιορτάσουν κάτι κι έστηνα τη σχάρα στην ταράτσα του Υπουργείου Βιομηχανίας».[….]

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 30o

ΚΟΛΠΟΣ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

`

τις 23, Φεβρουαρίου η κυβέρνηση της Κούβας ιδρύει το Υπουργείο Βιoμηχανίας για να οργανώσει τις κρατικοποιημένες επιχειρήσεις που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του Τμήματος Βιομηχανίας και στις οποίες έχουν προστεθεί κατά τις τελευταίες βδομάδες εκατοντάδες καινούργιες. Ο Ερνεστο Γκεβαρα διορίζεται υπουργός.

`

O Mανρέσα, ο γραμματέας του, διηγείται: «Όταν φτάσαμε στο γραφείο του Τμήματος βιομηχανίας, που μας είχε ετοιμάσει ο Ολτούσκι, ο Tσε ακούμπησε ενα αρχειοφυλάκιο και μου είπε: Θα μείνουμε εδώ πέντε χρόνια, κι υστέρα θα φύγουμε. Και πέντε χρόνια μεγαλύτεροι, πάλι θα μπορούμε να στήσουμε ένα αντάρτικο.

`

»Μου είχε πει πως είχε συμφωνήσει με τον Φιντέλ ότι θα ερχόταν να δουλέψει, για την κουβανέζικη επανάσταση, αλλά, αφού περνούσε ένα ορισμένο, διάστημα, θα τον άφηναν ελεύθερο να συνεχίσει την επανάσταση άλλου».

`

Πέρα από τα σχέδιά του για το μέλλον, ο Τσε δε χάνει τον καιρό του. Μια μέρα μετά το διορισμό του συστήνεται το διοικητικό συμβούλιο του υπουργείου. Ο Τσε εντάσσει στην ομάδα του τους Ορλάνδο Μπορέγο, Ενρικε Ολτουσκι (ως διευθυντή οργάνωσης) Γκουστάβο Μάτσιν, Αλμπερτο Μορα και Χουάν Βαλδές Γκραβαλόσα, που εκτελεί χρέη γραμματέα. Θα, προστεθούν επίσης και οι «Χιλιανοί» του, ο Χούλιο Κασερες (η Πατόχο) και ο Μανρέσα ως ιδιαίτερος γραμματέας του.

`

Η οργανωτική δομή έλκει το μοντέλο της από το Τμήμα Βιομηχανίας: Ενα διοικητικό συμβούλιο που θα συνεδριάζει σε εβδομαδιαία βάση και τέσσερις υφυπουργοί: Βασικής Βιομηχανίας (για τη βαριά βιομηχανία) , Ελαφράς Βιομηχανίας, Οικονομικής Υπογραμματείας (ή Προγραμματισμού) και Κατασκευών.

`

Στην αρμοδιότητα αυτών των υφυπουργείων θα ανήκουν τα εργοστάσια που είναι οργανωμένα σε «όμοιογενείς επιχειρήσεις», αναλόγως του κλάδου παραγωγής τους. Στο πλαίσιο της οργανωτικής δομής δημιουργείται μία διεύθυνση που αναλαμβάνει τις σχέσεις με την ιδιωτική βιομηχανία, που σ’ αυτήν τη φάση είναι ήδη πολύ περιορισμένη. Εκτός του ελέγχου του υπουργείου έμεναν οι βιομηχανίες οι σχετικές με τα αγροτικά προϊόντα και την αλιεία, που εξακολουθούσαν να ανήκουν στην αρμοδιότητα του INRA, και το Υπουργείο Δημοσίων Έργων, που έχει υπ’ ευθύνη του τις βιομηχανίες που σχετίζονται με τα κατασκευαστικά έργα.

`

Επιλέγει μια συγκεντρωτική δομή, ως αρχική απάντηση στο πρόβλημα της απουσίας μεσαίων στελεχών, η οποία θα αναλάβει και τη συγκεντρωτική οικονομική διαχείριση, χωρίς επιχειρησιακή αυτονομία, όπως συμβαίνει σε μερικές σοσιαλιστικές χώρες. Ο Τσε εγκαινιάζει μία «σοσιαλιστική αίρεση».

`

Χρόνια αργότερα θα αναγνωρίσει ότι όλος αυτός ο μηχανισμός δημιουργήθηκε χωρίς γνώση των καθηκόντων και διαρκώς αναδύονται συγκρούσεις από το εσωτερικό του κρατικού μηχανισμού.

`

Μεταξύ των προβλημάτων που κληρονομούν βρίσκεται και το γεγονός ότι σταδιακά είχε περάσει στα χέρια του Υπουργείου Βιομηχανίας και ένας μεγάλος αριθμός μικρών βιοτεχνικών εργαστηρίων, που στην Κούβα τα έλεγαν «chinchales», τα οποία παρέμειναν σε λειτουργία για να μην αυξηθεί η ανεργία. Δεχτήκαμε, ως δώρο δυσάρεστο, ένα παράπηγμα με εφτά εργάτες, όπου δεν υπάρχει ούτε τουαλέτα, όπου δεν υπάρχει καμιάς μορφής μηχανολογικός εξοπλισμός, όπου δεν υπάρχει η παραμικρή έστω αίσθηση οργάνωσης, υπάρχουν όμως εφτά άνθρωποι που πρέπει να δουλέψουν.

`

Θα αναλάβει επίσης; τη διοίκηση ορισμένων χειροτεχνικών βιοτεχνιών η λογική οργάνωση των οποίων είναι αδύνατον να επιτευχθεί, όπως η βιομηχανία υποδημάτων, με τους δεκαπέντε χιλιάδες εργαζομένους της, ή του καπνού, που δεν μπορούσαν να εκμηχανιστούν, γιατί έτσι θα έπεφταν στην ανεργία χιλιάδες χειροτέχνες. Περίσσευαν τα εργατικά χέρια στα εργοστάσια και υπήρχε έλλειψή τους στην κοπή του ζαχαροκάλαμου ή στη συγκομιδή του καφέ.

`

Αρχικά έπρεπε να κρατήσει σε λειτουργία μία βιομηχανία εξαρτημένη και μπλοκαρισμένη, που έπρεπε να εφοδιάζει μια χώρα που ζητούσε ολοένα και περισσότερα.

`

Ο Τσε εγκαθίσταται στον ένατο όροφο του κτιρίου Α, στην Πλάσα ντε λα Ρεβολουσιόν, σε ένα γραφείο που, σύμφωνα με το δημοσιογράφο Λουις Παβόν, «ειχε ατμοσφαιρα στρατοπέδου», και προσπαθεί να βρεί εμπίστους ανθρώπoυς για τη διoίκηση των επιχειρήσεων, ενώ συγχρόνως αντιμετωπίζει την έλλειψη τεχνικών και σκοντάφτει πάνω στην επικείμενη λιμενική κρίση Ο Μπορνσταίν, διηγείται: «Ολόκληρο το λιμενικό σύστημα της Αβάνας ήταν σχεδιασμένο για να δέχεται το φέρι απ’ το Παλμ Μπιτς και το sea-train από τη Νέα Ορλεάνη, που σε πέντε μέρες με ένα τηλεφώνημα, έφερναν εδώ ό,τι χρειαζόταν.

`
Πολλά προϊόντα έφταναν σε βαγόνια τρένου από τις αμερικανικές επιχειρήσεις και περνούσαν απ’ το λιμάνι στα κουβανέζικα εργοστάσια». Ποτέ δεν έρχονταν πλοία με εκτόπισμα μεγαλύτερο των πέντε χιλιάδων τόνων. Τώρα όλα έπρεπε να αλλάξουν: Δεν υπήρχαν αρκετοί αποθηκευτικοί χώροι, οι αποστάσεις μεταφοράς είχαν αυξηθεί σε τεράστιο βαθμό κ.λπ. Οι Σοβιετικοί χρειάστηκε να εφεύρουν ένα απορρυπαντικό για να καθαρίζουν τις δεξαμενές των πετρελαιοφόρων στην Αβάνα, προκειμένου να μπορούν να στέλνουν πλοία με πετρέλαιο και να τα παίρνουν πίσω φορτωμένα με ζάχαρη.

`

Στον τομέα των τεχνικών τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα. Για παράδειγμα, ο Τσε είχε αρχικά στη διάθεσή του δύο Κουβανούς γεωλόγους, την ώρα που υπολόγιζε ότι χρειαζόταν περίπου δύο χιλιάδες. ‘Ενα χρόνο αργότερα θα είχε διακόσιους, στους οποίους θα συνυπολογίζονταν και εθελοντές Λατινοαμερικάνοι, Ρώσοι και Πολωνοί. ‘Ήμασταν πεντάρφανοι από άποψη τεχνικών.

`

Τις πρώτες μέρες της δουλειάς του στο υπουργείο ο Τσε θέτει ορισμένους κανόνες: συλλογική συζήτηση, ενιαία ανάληψη ευθυνών’ εβδομαδιαίες συναντήσεις του διοικητικού συμβουλίου για την ανάλυση των θεμάτων, που μπορούσαν να διαρκέσουν από τέσσερις έως πέντε ώρες και κατά τη διάρκεια των οποίων επιτρεπόταν να γίνονται και πλάκες, αλλά που η ώρα έναρξής τούς καθοριζόταν με απόλυτη ακρίβεια.

`

Ο Γκραβαλόσα λέει ότι όσοι αργούσαν πέντε λεπτά έμεναν απ’ έξω, «δέκα λεπτά», θα πει ο Μπορέγο. Και, για να καταστήσει σαφές το πόσο σοβαρό θεωρεί το ζήτημα της εθελοντικής εργασίας, οργανώνει αμέσως μία ομάδα για την εθελοντική εργασία στο υπουργείο. Ελέγχει τις εγκαταστάσεις, τις τραπεζαρίες, το μενού και έχει αντιρρήσεις για την έτσι κι αλλιώς λιτή επίπλωση που του έχει στήσει ο Ολτούσκι, γιατί δεν είναι αρκετά «σεμνή και μετρημένη», σύμφωνα με τα λόγια του Μπορέγο.

`

Μία από εκείνες τις μέρες ο Τσε πηγαίνει στον Γκραβαλόσα και τον ρωτάει αν γνωρίζει κανένα δάσκαλο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που να μπορεί να παραδώσει ταχύρρυθμα μασήματα θετικών και θεωρητικών επιστημών. Ο Γκραβαλόσα του συστήνει τον παλιό του καθηγητή από το σχολείο, το σοσιαλιστή Ραούλ Αρτετσε. Αυτός θα γίνει ο καθηγητής των μελών της συνοδείας του, κάτω από το πατρικό και οργισμένο βλέμμα του Τσε: Ο Κοέγιο, ο Έρμες Πένια, ο Ταμάγιο, ο Καστενο , ο Βιγέγας (που αργότερα θα τον έστελνε στη σχολή Διοίκησης επιχειρήσεων) μελετούν σε μια σάλα κοντά στα γραφεία του Τσε και ακούνε τις κατσάδες του αρχηγού τους.

`

Ο Ταμάγιο θυμάται ότι ο Τσε πλήρωνε τον καθηγητή απ’ την τσέπη του και ότι τα μαθήματα προκαλούσαν προβλήματα, γιατί, ενόσω τα μέλη τη; συνοδείας του μελετούσαν, ο Τσε ανέβαινε στο τζιπ κι έφευγε χωρίς αυτούς. Ο Ταμάγιο υποχρεώθηκε να μιλήσει στον αρχηγό του καθαρά και ξάστερα: «Τσε, αν δε θέλετε συνοδεία, να μου το πείτε τώρα αμέσως. Θα μιλήσω εγώ με τον Ραμίρο και θα του εξηγήσω πώς έχει η κατάσταση». Και ο Τσε, που θα πρέπει να φοβόταν τα ξεσπάσματα οργής του φίλου του και παλιού υφισταμένου του, που τώρα έχει αναλάβει την Κρατική Ασφάλεια, ζητά συγγνώμη λέγοντας ότι εκείνοι έπρεπε να κάνουν τα μαθήματά τους, ότι αυτό δε σήμαινε πως ο ίδιος δεν ήθελε συνοδεία …

`

Πιο εύκολο θα του είναι του Τσε να κουμαντάρει το υπουργείο του παρά τη συνοδεία του. Ο Βιγέγας και ο Καστεγιάνος λείπουν συχνά απ’ τα μαθήματα γιατί παράλληλα εκπαιδεύονται και ως πιλότοι και κόβονται. Ο Τσε θα λάβει δραστικά μέτρα: Ενώ οι υπόλοιποι προβιβάζονται, αυτούς τους δύο τους βάζει για τιμωρία να οργώσουν και να σπείρουν ενα χέρσο χωράφι κοντά στο σπίτι του, φωνάζοντας τους: Είστε βόδια και βόδια θέλετε να μείνετε, δε θέλετε να ξεπεράσετε τον εαυτό σας!

`

Οι τιμωρημένοι καταφέρνουν να βρουν ένα τρακτέρ, αλλά ο Τσε τούς λέει να το ξεχάσουν’ ούτε καν ένα ζευγάρι βόδια. πρέπει να σπρώχνουν το αλέτρι με το χέρι. Στο τέλος θα βγάλουν από κείνη τη χέρσα γη μια καλή σοδειά από κόκκινες πιπεριές, ντομάτες και λάχανα.

`

Στις 26 Φεβρουαρίου του ’61, τρεις μέρες μετά το ντεμπούτο του ως υπουργού Βιομηχανίας, ο Τσε δημοσιεύει στο Βέρδε Ολίβο ένα αφήγημα με τίτλο «Αλεγρία ντε Πίο» , που αναμφίβολα το έχει δουλέψει κατά τη διάρκεια της τελευταίας περιοδείας του.

`

Δεκαπέντε μέρες αργότερα θα εμφανιστεί το «Η μάχη του Λα Πλάτα» κι έτσι, γρήγορα, η μία μετά την άλλη, θα δημοσιευτούν σταδιακά όλες οι αναμνήσεις του από την επανάσταση, υπό τον γενικό τίτλο Αποσπάσματα του επαναστατικού µας πολέµου. Το περιοδικό γίνεται ανάρπαστο και η έκδοση εξαντλείται. Πρόκειται για κείµενα που ξυπνούν πάθη µεταξύ των Κουβανών αναγνωστών. Κατά τη διάρκεια των τριών επόµενων χρόνων, λόγω δυσκολίας του να βρει χρόνο για γράψιµο, θα δηµοσιευτούν σταδιακά σε αραιά διαστήµατα µεταξύ τους και άλλα σχετικά αφηγήµατα του. Πρόκειται για ιδιαίτερα λεπτοµερείς περιγραφές των εµπειριών από την κουβανέζικη επανάσταση, που βασίζονται στα ηµερολόγιά και που τις έχει αντιπαραβαλει µε τις εκδοχές και άλλων µαχητών.

`

Η αφηγηµατική του µέθοδος ήταν η ακόλουθη: υπαγόρευε µία πρώτη εκδοχή στο µαγνητόφωνο, βασιζόµενος σε σηµειώσεις, ύστερα ο Μανρέσα την καθαρόγραφε και στη συνέχεια ο Τσε διόρθωνε ξανά και ξανά κάµποσες φορές τη σύνταξη, επιδιώκοντας ένα ύφος κατά το δuνατόν ρέον, προσπαθώντας συγχρόνως να προσδώσει τη μέγιστη δuνατή ακρίβεια στα λεγόµενά του. Αργότερα, πάντα σε προχωρηµένες ώρες της νύχτας και προς τα ξηµερώµατα, συναντιόταν σε µία αίθουσα τουΥπουργείου Βιοµηχανίας µε σuντρόφoυς του που είχαν πάρει µέρος στις( συγκεκριµένες επιχειρήσεις και έλεγχε µαζί τους το κείµενο. Έπεφτε ολόκληρος πάνω στο τραπέζι και εν µέσω αστεϊσµών και αναµνήσεων κρατούσε ξανά σηµειώσεις κι έκανε σκαριφήµατα. Στην οµάδα των βετεράνων µεταξύ άλλων ανήκαν ο Φερνάνδες Μελ, ο Αλφόνσο Σάγιας, ο Χάρι Βιγέγας, ο Αλµπέρτο Καστεγιάνος, ο Ραµόν Πάρδο, ο Xoελ lγκλέσιας και ο Ροχέλιο Ασεβέδο. Ο Ασεβέδο θυµάται το πειρακτικό ύφος του Τσε όταν κανείς διεκδικούσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε κάποια ιστορία: Α, καλά, αφού ήσουν εσύ αυτός που έτυχε να περνά από κει …

`

Ο Ολτούσκι ήταν ένας από τους αναγνώστες των τελικών εκδοχών και συχνά ξεσπούσαν καβγάδες µεταξύ τους, γιατί ο Ολτούσκι είχε την αίσθηση ότι ο Τσε αντιμετώπιζε υποτιμητικά στα κείµενά του τον αγώνα στις πόλεις, όπου αντί για πάλη έβλεπε, σύµφωνα µε τον «Πολωνό», µόνο στρατολογήσεις, προπαγάνδα και συλλογή εσόδων. Και ύστερα ο καβγάς φούντωνε ακόµα πιο πολύ , γιατί ο Τσε επέκρινε το φίλο, λέγοντάς του ότι µπορούσε, αν ήθελε, να γράψει τη δική του εκδοχή της κουβανέζικης επανάστασης.

`

Παρακάµπτοντας το γεγονός ότι ο Ολτούσκι είχε κατά πάσα πιθανότητα δίκιο, οι αφηγήσεις του Τσε διαθέτουν το µεγάλο πλεoνέχτημα της ακρίβειας, της απλότητας, της τολµηρής διαπραγµάτευσης θεµάτων δεν έπαυαν να είναι ακανθώδη, της ανάπλασης των γεγονότων, απόδοσης της ατµόσφαιρας, του χτισίµατος ολοκληρωµένων χαραχτήρων. Γι’ άλλη μια φορά ο Τσε επεδείκνυε τις μεγαλύτερες αρετές του ως αναλυτή ανατρέχοντας στα συγγραφικά του εφόδια.

`

Την εποχή που άρχισε να δημοσιεύει αποσπάσματα από αυτό που θα γινόταν το δεύτερο βιβλίο του και που για λόγους πολιτικής φαντασίας θα εμφανιζόταν μεταφρασμένο ως Ο αvταpτoπόλεμoς στην ΕΣΣΔ, ο Τσε έβρισκε συγχρόνως τον τρόπο να συνδυάζει τα ασφυκτικά του καθήxovτα στο υπουργείο με νέες δραστηριότητες στο χώρο της εθελοντικής :εργασίας και έτσι, στις 29 Φεβρουαρίου, έκοβε ζαχαροκάλαμα στη σεντράλ Ορλάνδο Νοδαρσε με μία ομάδα εθελοντριών που συνήθως εργάζovταν σε γραφεία. Επρόκειτο για μία περιοχή της υπαίθρου που είχε καεί από δολιοφθορείς.

`

Ήταν η εποχή των πυρκαγιών. Άλλοτε γίνονταν εμπρησμοί στα χωράφια με τα ζαχαροκάλαμα για να παρεμποδιστεί η συγκομιδή κι άλλοτε δολιοφθορές στα εμπορικά κέντρα της Αβάνας, όπως το Τεν Σεντ; ή το Ελ Ενκάντο. Η πίεση μιας ενδεχόμενη; εισβολής πλανιόταν στην ατμόσφαιρα’ οι άνθρωποι στην Κούβα ζούσαν με την αίσθηση του αποκλεισμού, εν αναμονή.

Στις 13 Μαρτίου διατάσσεται η εφεξής διανομή κρέατος, γάλακτος, υποδημάτων και οδοντόπαστας με δελτίο. Ο Ολτούσκι διηγείται: «Μια φορά κάποιος σχολίασε αρνητικά την έλλειψη τροφίμων κι εκείνος είπε ότι δεν ήταν αλήθεια, ότι στο σπίτι του έτρωγαν μια χαρά».

`

»Ίσως εσύ να παίρνεις επιπλέον μερίδιο, του είπα, μισοσοβαρά μισοαστεία.

`

»0 Τσε συνοφρυώθηκε , πήγε στο τηλέφωνο που υπήρχε σ’ ένα τραπεζάκι τρία μέτρα πιο πέρα απ’ το τραπέζι του γραφείου του και τηλεφώνησε στο σπίτι του.

`

»Την επόμενη μέρα μάς κάλεσε για να μας πει:

`

«Είχατε δίκιο. Μέχρι χτες παίρναμε ένα έξτρα μερίδιο. »Και ενημέρωσε το γραμματέα του, τον Μανρέσα:

`

«Από δω και στο εξής, στο σπίτι μου θα τρώμε με το «τεφτέρι» (με τα δελτία διανομής τροφίμων»

`

», Και στη συνέχεια τράβηξε την όλη υπόθεση στα άκρα: Δε θα τρώγανε μόνο στο σπίτι του με το «τεφτέρι», αλλά και στο υπουργείο. Ο Μανρέσα διηγείται: «Μου υπέδειξε να μιλήσω με τον Μανουέλ Λουσάρδο, τον υπουργό Εσωτερικού Εμπορίου, για να διερευνήσουμε τι έτρωγε ο απλός κόσμος, τι έτρωγαν οι κάτοικοι, και ήθελε τα ίδια ακριβώς να δίνονται και στον ίδιο στο υπουργείο.

`

Για μένα αυτό ήταν ένα διαβολεμένα μεγάλο πρόβλημα. Αυτός ο άνθρωπος δούλευε είκοσι ώρες κάθε μέρα, είχε άσθμα, δεν μπορούσε να φάει αυγά, δεν μπορούσε να φάει ψάρι, λόγω των αλλεργιών του. Μερικές φορές τον ξεγελούσα για να βελτιώνω το διαιτολόγιο του. Εκείνου του άρεσαν πολύ τα φρούτα , η κοτόσουπα και το μοσχαρίσιο κρέας, όπως σε κάθε καλό Αργεντινό. Γι’ αυτό πού και πού κάτι σκαρφιζόμουν και του έφτιαχνα ψητό, αλλά έπρεπε να του λέω παραμύθια….

`

Έβγαζα απ’ το νου μου ότι τάχα κάποιοι Λατινοαμερικάνοι σύντροφοι ήθελαν να γιορτάσουν κάτι κι έστηνα τη σχάρα στην ταράτσα του Υπουργείου Βιομηχανίας».

`

Με το ζήτημα των τροφίμων να είναι ένα από τα καίρια σημεία στις ελλείψεις που άρχιζαν να γίνονται αισθητές στην οικονομία της Κούβας, ο Τσε επέδειξε απίστευτη πειθαρχία στο θέμα του φαγητού, Ο Ορλάνδο Μπορέγο θυμάται ότι, σε μία περίπτωση που ο Γκεβάρα είχε μια κρίση άσθματος, ο μάγειρας που του σερβίριζε στην κοινή τραπεζαρία του Υπουργείου Βιομηχανίας έφερε από το σπίτι του ένα κομμάτι κρέας και του το σερβίρισε στο γεύμα του, αλλά ο Τσε, με το που το κατάλαβε, διέταξε να πάρουν το πιάτο και έσυρε τα εξ αμάξης στον καημένο το μάγειρα.

`

Καθώς οι πιο κοντινοί του συνεργάτες κατέκριναν τη στάση του λέγοντας ότι ο μάγειρας είχε φέρει το κρέας από το σπίτι του, ότι ήταν μία ένδειξη εκτίμησης προς το πρόσωπό του και ότι ο Τσε έπρεπε να φροντίζει την υγεία του, του αντιγύρισε ότι: Έτσι ξεκινάει το πράγμα κι έπειτα κανείς συνηθίζει να απολαμβάνει προνόμια στα οποία δεν έχει πρόσβαση ο μέσος πληθυσμός και ύστερα γίνεται ένας βολεψάκιας αναίσθητος απέναντι στις ανάγκες των άλλων.

`

Στις 23 Μαρτίου ο Τσε θα μιλήσει στου; εργάτες της ζάχαρης στη Σάντα Κλάρα. Έχει διαλέξει τους εργάτες των εγκαταστάσεων παραγωγής και επεξεργασίας ζάχαρης γιατί σ’ αυτές τις επικίνδυνες στιγμές που ζει η Δημοκρατία θα έχει συμβολική αξία το να ξεκινήσει η άμιλλα από τους εργάτες αυτού του χώρου, που είχαν βασανιστεί και καταπιεστεί συστηματικά στο παρελθόν και που παρ’ όλ’ αυτά διατηρούσαν την επαναστατικότητά τοuς. Τελειώνει η συγκομιδή αυτή που θα πουληθεί σε σοσιαλιστικές χώρες. Το θέμα είναι να επιτευχθεί υψηλή αποτελεσματικότητα στο άλεσμα του ζαχαροκάλαμου, για να ελευθερωθούν εκτάσεις για άλλες καλλιέργειες. Σχεδιάζεται ένας διαγωνισμός, ένας αγώνας με μικρά υλικά κίνητρα και μεγάλα ηθικά: φιλάνδρες για τις νικήτριες επαρχίες και επιπλέον εξήντα τουριστικά ταξίδια για τους καλύτερους εργάτες κάθε κέντρου παραγωγής και επεξεργασίας ζάχαρης.

`

Ο Τσε στέκεται πάνω από τις μικρότητες και τις ταπεινέ; ελλείψεις. Η πραγματικότητα χωρίς στολίδια, χωρίς φόβους και δίχως ντροπές. Η αλήθεια δεv είvαι ποτέ κακιά. Και παρέχει µία πρώτη εξήγηση σχετικά με τις ελλείψεις: Καλό είvαι να το πούµε τίμια: Υπάρχουv ελλείψεις και µες τους επόµεvους µηvες θα ύπαρχουv κι άλλες. Και εξηγεί ότι απ τη µία στιγµή στην άλλη το 75% του εξωτερικού εµπορίου της χώρας έχει πάψει να υφίσταται λόγω του αποκλεισμού ότι, ψάχνοντας ενα υλικό που ήταν αναγκαίο για τη διύλιση του πετρελαίου και που συνήθως το έπαιρναν απ’ τις ΗΠΑ, τώρα προσπαθούσαν να το αγοράσουν από τη Γαλλία και δεν µπόρεσαν, ενώ στο Βέλγιο και στον Καναδά οι προσπάθειες τους επίσης ναυάγησαν, γιατί οι αµερικανικές επιχειρήσεις πίεσαν τις θυγατρικές τους ή άλλες επιχειρήσεις που το παρήγαγαν και που είχαν συµβόλαια µε τις Ηνωµένες Πολιτείες να µην τους το δώσουν.

`

Περιγράφει την παλιά κουβανέζικη βιοµηχανία ως εξαρτώµενη και επικουρική, συνηθισµένη να χειρίζεται λιγοστά προϊόντα, µια βιομηχανία που όποτε χρειαζόταν κάτι το ζητούσε µέσω καταλόγου απ’ το Νιου Τζέρσευ και, χάρη στη συνήθη υπερπαραγωγή των Ηνωµένων Πολιτειών, πάντα υπήρχε η δυνατότητα να το βρει. Τώρα οι δυσκολίες δεν έχουν να κάνουν µόνο µε την απόσταση που τους χωρίζει από τους προµηθευτές τους ένας µήνας µε το πλοίο από την Κίνα ή την ΕΣΣΔ -, αλλά και µε τα φοβερά προβλήµατα της αποθήκευσης, καθώς και µε την πολύ πιθανή περίπτωση να µην υπάρχει καν το προϊόν που χρειάζονται.

`

Οι ελλείψεις, όµως, µπορούν να αντιµετωπιστούν µε ένα µόνο τρόπο, και ο Τσε παίρνει ως απάντηση ένα τεράστιο χειροκρότηµα από τους εργάτες όταν επαναλαµβάνει το µήνυµά του για την ισότητα: Ό, τι υπάρχει θα µοιραστεί δίκαια σε όλους όσοι είµαστε ( … ) Στη νέα εποχή του επαvαστατικού αιώvα δε θα υπάρξουv κάποιοι που θα παίρvουv περισσότερα από άλλους, δε θα υπάρχουv προvοµιούχοι υπάλληλοι ούτε τσιψλικάδες. Οι µόvοι προvοµιούχοι στηv Κούβα θα είvαι τα παιδιά. Και ανακοινώνει σκληρές τιµωρίες για τους καιροσκόπους που θα προσπαθήσουν να ανεβάσουν τις τιµές ή να αποκοµίσουν κέρδη εκµεταλλευόµενοι τις ελλείψεις.

`

Πέντε µέρες αργότερα θα εκφωνήσει στη Σάντα Κλάρα µία νέα οµιλία, από την οποία όλη η Κούβα θα συγκρατήσει µία φράση, έναν µεξικαινικο ιδιωµατισµό: «Τον ιµπεριαλισµό πρέπει να τον χτυπήσουµε στο µουσούδι». Κι αρχίζει έναν πόλεµο προσωπικό σχεδόν ενάντια στη γραφειοκρατική οργάνωση της νέας ηγεσίας και υπέρ ενός νέου τρόπου δηµόσιας διοίκησης. Στο τεύχος του Απριλίου του περιοδικού Κούµπα Σοσιαλίστα δηµοσιεύει ένα άρθρο µε τίτλο «Ενάντια στη γραφειοκρατία»:

`

Τα πρώτα μας βήματα ως επαvαστατικού κράτους διακρίvοvταv από τα βασικά χαρακτηριστικά της τακτικής του αντάρτικου ως μεθόδου κρατικής διοίκησης ( … ) Οι αντάρτικες διοικητικές ομάδες συγκρούονταν μεταξύ τους, με αποτέλεσμα διαρκείς τριβές, διαταγές και κόντρα διαταγές ( … ) Ύστερα από ένα χρόvο επίποvης εμπειρίας (. .. ) ήταν αναγκαίο να αvαθεωρήσουμε σuvολικά τον τρόπο εργασίας μας και να οργαvώσουμε εξαρχής τον κρατικό μηχαvισμό με έναν ορθολγιικό τρόπο ( … ) Ως αvτίμετρο άρχισαv να οργαvώvοvται οι ισχυροί γραφειοκρατικοί μηχαvισμοί ( … ) η αλλαγή πλεύσης παραήταv μεγάλη κι απότομη και μία ολόκληρη σειρά διοικητικώv μηχαvισμώv, μεταξύ τωνοποίων και το Υπουργείο Βιομηχαvίας, άρχισαv vά εφαρμόζουv μία πολιτική διοικητικού συγκεντρωτισμού (. .. ) Κατ’ αυτόv τov τρόπο, τα πιο ευσυνείδητα ή τα πιο συvεσταλμέvα στελέχη φρέvαραv τηv πρωτοβουλία τους, προκειμέvου vα προσαρμοστούv στηv αργή πορεία των γραvαζιώv της διοίκησης.

`

Ο Τσε αντιμετώπιζε ειδυλλιακά την κατάσταση και πίστευε ότι βρισκόταν μπροστά σε μία προσωρινή παραμόρφωση λόγω του συγκεντρωτισμού, στο πλαίσιο ενός κοινωνικού σχεδίου που συγκέντρωνε στα χέρια της κρατικής διοίκησης το μεγαλύτερο μέρος της αγροτικής οικονομίας, της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. Έλεγε ότι η γραφειοκρατία δε γεννιέται μαζί με τη σοσιαλιστική κοινωνία ούτε είναι αναγκαίο συστατικό της, και απέδιδε το φαινόμενο σε τρεις αιτίες: στην έλλειψη ευσυνειδησίας, στην έλλειψη οργάνωσης και στην έλλειψη τεχνικών γνώσεων.

`

Δε μάσαγε τα λόγια του όταν ερχόταν η ώρα να επικρίνει την οικονομική διεύθυνση της επαναστασης, στην οποία ήταν και ο ίδιος πρόσωπικά αναμεμειγμένος, και κυρίως την Κεντρική Επιτροπή Σχεδιασμού*, για το γεγονός ότι επέτεινε το συγκεντρωτισμό χωρίς να μπορεί ν’ ασκήσει σωστή διοίκηση, και πρότεινε μία σειρά λύσεων, που όμως δεν έφταναν στη ρίζα του προβλήματος: θέσπιση κινήτρων, εκπαίδευση, ευσυνειδησία, ευρύτερες τεχνικές γνώσεις, οργάνωση, ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας.

`

Γιατί ο Τσε πίστευε ότι το ισχυρό αντίδοτο ενάντια στον γραφειοκρατικό παραλογισμό, τον καρπό του συγκεντρωτισμού και της ιεράρχησης, ήταν η κοινωνική αντίδραση και η ευσυνειδησία. Και την άποψή του αυτή την επιβεβαίωνε η διαπίστωση ενός φαινομένου: Όταν η χώρα ενέτεινε τις προσπάθειές της για να αvτισταθεί στηv εχθρική επίθεση, η βιοµηχανική παραγωγή δεv έπεφτε, η διάθεση για σκασιαρχείο εξαφαvιζόταv, προβλήµατα λύvοvταv µε αφάvταστη ταχύτητα και συµπέραινε: Η εχθρική επίθεση έδιvε το ερέθισµα για τηv ιδεολογική κιvητοποίηση.

* Junta Central de Planificaci6n (Χούντα Σεντραλ ντε Πλανιφαασιόν) ή Juceplan στο πρωτότυπο. (Σ.τ.Μ.)

`

Στην πρώτη του εκστρατεία κατά της γραφειοκρατίας πρότεινε κατασταλτικά µέτρα εναντίον των υπαλλήλων, βαρύτατες κυρώσεις και τη δημιουργία µηχανισµών ελέγχου. Δεν ήταν η πρώτη φορά που ξεσπάγε ενάντια στη γραφειοκρατατία: Σε άλλες δύο οµιλίες του κάνα δυο μήνες νωρίτερα, τότε που δεν ήταν ακόµα υπουργός Βιοµηχανίας, είχε επικρινει τους διοικητές που είχαν τοποθετηθεί από την κυβέρνηση στα εργοστάσια, τους οποίους οι εργάτες τούς έβλεπαν όπως τα παλιά αφεντικά, και ενθάρρυνε τη δηµιουργία ενός εργατικού µηχανισµού ελέγχου «συµβουλευτικές επιτροπές», µέσω των οποίων θα µεταφερόταν η θέση της βάσης στις διευθύνσεις των εργοστασίων.

`

Κατά κάποιον τρόπο δεν έκανε λάθος ως προς το ότι η επανάσταση ενεργοποιήσε την κοινωνική πίεση, µία ισχυρή ώθηση που έσπρω χιλιάδες εργαζοµένους να σπάνε τους κλοιούς της γραφειοκρατίας να προωθούν τα σχέδια της επανάσταση; για συνειδησιακούς λόγους όχι λόγω υλικών κινήτρων. Μία οµάδα Τσεχοσλοβάκων που έθεταν νόρµες εργασίας ανακάλυψαν σαστισµένοι ότι οι εργάτες στα εργοστάσια της Κούβας επιτάχυναν το ρυθµό της δουλειάς τους όταν τους είπαν ότι θα καθόριζαν µία νόρµα παραγωγικότητας µε βάση την απόδοση τους, την ώρα που σε όλες τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες σε αντίστοιχες περιπτώσεις επιβράδυναν το ρυθµό, έτσι που η νόρµα να είναι χαµηλή .

`

Αλλά τα προβλήµατα στο υπουργείο τον σκότιζαν ολοένα και περισσότερο. Δεν ήταν µόνο η ανάδυση του προβλήµατος της γραφειοκρατίας είχε αρχίσει να τρελαίνει τον Τσε, αλλά και το πρόβληµα των υλικών, των ανταλλακτικών, που η έλλειψη τους άρχιζε να παραλύει τα μηχανήµατα. Σύντοµα θα έκανε την εµφάνισή του κι ένα καινούργιο πρόβληµα: Όλον αυτόν τον καιρό ξόδευαν τα αποθέµατα, τα στοκ πρώτων υλών που είχαν βρει στην αρχή της επανάστασης, καθώς και τις τεράστιες ποσότητες υλικών που είχαν παραπεταχτεί και που τώρα τις εκμεταλεύονταν. Με τη µείωση του αριθµού των ανέργων, τη χορήγηση χιλιάδων υποτροφιών για σπουδές σε παιδιά εργατών και αγροτών, µε στααµάτηµα των εισαγωγών προϊόντων πολυτελείας, είχαν διοχετευτεί στην αγορά πάρα πολλά χρήµατα, που ξοδεύονταν στην κατανάλωση αγαθών και δηµιουργούσαν ελλείψεις.

`

Ο Τσε θα άνοιγε κι ένα νέο µέτωπο µάχης, λες και είχε ήδη λίγα, και λίγες µέρες µετά την εµφάνιση του «Ενάντια στη γραφειοκρατία» θα δηµοσίευε στο Βέρδε Ολίβο ένα άρθρο µε τίτλο «Κούβα: ιστορική εξαίρεση ή εµπροσθοφυλακή στην αντι-αντιαποικιοκρατική πάλη», ένα πρώτο κάλεσµα στη λατινοαµερικάνικη επανάσταση, όπου αντέκρουε την άποψη ότι οι συνθήκες που είχαν προκύψει στην Κούβα αποτελούσαν εξαίρεση και εποµένως ήταν αδύνατον να επαναληφθούν.

`

Περίπου τις ίδιες µέρες, στις 29 Μαρτίου, παίζει γκολφ για πρώτη φορά στην Κούβα, ένα φιλικό παιχνίδι στη λέσχη του Κολίνας ντε Βιγιαρεάλ, στα περίχωρα της Αβάνας. Εκεί που αναζητούσαν πιθανές τοποθεσίες για σχολικά συγκροτήµατα στα περίχωρα της Αβάνας, ξάφνου συνειδητοποίησαν ότι βρίσκονταν στα εδάφη ενός γηπέδου του γκολφ. Ο Τσε θα αναµετρηθεί στο παιχνίδι µε τους συντρόφους του: τον Φιντέλ Κάστρο και τον Νούνιες Χιµένες. Τους κερδίζει . Υπάρχει µία σειρά από φωτογραφίες του Κόρδα που µαρτυρούν το γεγονός. Ο Τσε και ο Φιντέλ έχουν στιλ, αυτό που δεν έχουν είναι ευστοχία. Στα µισά του παιχνιδιού αστειεύονται µεγαλόφωνα, λέγοντας πόσο εύκολο θα τους ήταν να κερδίσουν τον Κένεντι και τον Αϊζενχάουερ. Ο Γκεβάρα θα πει αργότερα: Εγώ ήξερα από γκολφ, καθώς θυµάται τις µέρες της νιότης του στην Αλταγκράσια. Όπως και να ‘χει, το σκορ του δεν είναι και πολύ υψηλό: Σε µια διαδροµή µε εβδοµήντα χτυπήµατα ο Τσε σηµειώνει 127 κι ο Φιντέλ 125 πόντους.

`

Αυτές τις µέρες πάνω κάτω θα έρθει και η µητέρα του στην Αβάνα. Ο Ορλάνδο Μπορέγο θυµάται σαστισµένος ακόµα, παρά τα χρόνια που έχουν περάσει τον κοµανταντε Γκεβάρα να τσακώνεται στους διαδρόµους του υπουργείου µε τη Σέλια ντε λα Σέρνα για φιλοσοφικά και πολιτικά ζητήµατα, και πώς η µητέρα του που, προκαλώντας τη φρίκη των αντρών του, τον αποκαλούσε «Ερνεστίτο» του έλεγε συχνά ότι «έκανε λάθος» κι ο Τσε της απαντούσε: Όχι, γριά µου, εσύ κάvεις λάθος.

`

Εκεί όπου σίγουρα δεν έσφαλλε ο κοµαντάντε Γκεβάρα ήταν όταν έλεγε ότι οι εντάσεις µε τις ΗΠΑ θα κατέληγαν σε ένοπλη σύγκρoυση. Στ« 6 το πρωί της 15ης Απριλίου, αµερικανικά αεροπλάνα Β26, µε Κουβανού ς πιλότους εκπαιδευµένους από τη CIA, βοµβάρδισαν τις αεροπορικές βάσεις του Σαντιάγο, του Σαν Αντόνιο ντε λος Μπάνιος και της Σιουδάδ Λιµπερτάδ. Ήταν το προοίµιο της αναµενόµενης εισβολής.

`

Σύµφωνα µε ένα στρατηγικό σχέδιο που είχε καταστρωθεί εκ των προτέρων, ο Τσε µεταφέρθηκε, όπως είχε κάνει και σε άλλες περιπτώσεις που είχε σηµάνει ο κόκκινος συναγερµός, στο Πινάρ ντελ Ρίο, στα δυτικά του νησιού, για να αναλάβει τη διοίκηση του Δυτικού Τµήµατος Στρατού, ο Ραούλ Κάστρο θα αναλάµβανε το Ανατολικό Τµήµα και ο Αλµέιδα το Κεντρικό.

`

Λίγες ώρες αργότερα ο κοµαντάντε Γκεβάρα θα µιλούσε σε µία συγκέντρωση πολιτοφυλάκων που επέστρεφαν από τις µάχες ενάντια στις συµµορίες της αντεπανάστασης , έχοντας πάρει µέρος σε µια επιχείρηση που είχε ονοµαστεί «το ξεκαθάρισµα του Εσκαµπράι». Στις φωτογραφίες φαίνονται χιλιάδες υψωµένα όπλα ενόσω µιλάει ο Τσε: Είναι παρήγορη η είδηση ότι τουλάχιστον ένα εχθρικό αεροσκάφος καταρρίφθηκε µε κάθε βεβαιότητα και κατέπεσε τυλιγµένο στις φλόγες … Το πρωί ακόµα είδαµε τον κοµαντάντε Ουνιβέρσο Σάντσες τραυµατισµένο από ένα θραύσµα οβίδας, να παίρνει µέτρα για τυχόν επανάληψη της επίθεσης … Αυτοί οι νεοναζί, οι δειλοί, οι ύπουλοι και ψεύτες …

`

Και κλείνει λέγοντας: Δεν ξέρουµε αν αυτή η νέα επίθεση θα είναι το προοίµιο της αναµενόµενης εισβολής των πέντε χιλιάδων σκουληκιών … Αλλά πάνω απ’ τα πτώµατα των νεκρών µας συντρόφων, πάνω απ’ τα συντρίµµια των εργοστασίων µας, µε όλο και µεγαλύτερη αποφασιστικότητα λέµε: Πατρίδα ή Θάνατος.

`

Την επόµενη µέρα ο Τσε βρίσκεται στην Αβάνα, στην κηδεία των νεκρών της αεροπορικής επίθεσης. Η πένθιµη ποµπή κινείται στην Εικοστή Τρίτη Οδό, περικυκλωµένη από χιλιάδες ένοπλους πολιτοφύλακες ενώ τα αντιαεροπορικά όπλα, τοποθετηµένα στα ψηλότερα κτίρια, προστατεύουν το συγκεντρωµένο πλήθος.

`

Ο Φιντέλ στην οµιλία του διαψεύδει το γεγονός ότι τα αεροπλάνα ήταν κουβανέζικα, όπως επιδιώκει να τα παρουσιάσει η προπαγάνδα της CIA, βλέπει ολοκάθαρα ότι η επιχείρηση είχε ως στόχο την καταστροφή της κουβανέζικης αεροπορίας στο έδαφος, για να διευκολύνει την επίθεση από στεριά και θάλασσα. Και τότε, σ’ αυτό το πλαίσιο της λογικής της τελικής αναµέτρησης, του όλα ή τίποτα, του «Πατρίδα ή Θάνατος», ο Φιντέλ διακηρύσσει τον σοσιαλιστικό χαρακτήρα της κουβανέζικης επανάστασης.

`

Τι περνάει απ’ το νου του Τσε; Τελικά αυτό είναι το σχέδιό του, Είναι η σοσιαλιστική του επανάσταση. Ο ίδιος πιστεύει ότι δεν υπάρχει άλλος δρόµος και τα γεγονότα φαίνονται να το επιβεβαιώνουν. Με τι φοβερή αίσθηση ότι ο πόλεµος βρίσκεται και πάλι ανάµεσά τους, υπάρχει άραγε χώρος για να οραµατιστεί κανείς το µέλλον; Κατά τη διάρκεια του τελευταίου χρόνου ηχεί σκεφτεί πολλές φορές ότι ο κοινωνικός ριζοσπαστισµό ς της κουβανέζικης επανάσταση; ήταν πιθανό να φθαρεί να διαβρωθεί μέσα σε μια ατμόσφαιρα συμβιβασμών και μικροπολιτικής. Για έναν άντρα που στην προσωπική του ιστορία του αρέσει να αφήνει πίσω του καμένη γη, για έναν άντρα που τόσο πολύ τού αρέσει η μεταφορά με τα φλεγόμενα πλοία του Κορτές, οι γέφυρες που ανατινάσσονται πίσω απ’ την πλάτη του, η στιγμή κατά την οποία μία χώρα ανοίγει μια πόρτα στον παράδεισο ή στην κόλαση και κλείνει όλες τις άλλες δεν μπορεί παρά να είναι στιγμή δόξας.

`

Λίγες ώρες αργότερα θα βρίσκεται και πάλι στο Πινάρ ντελ Ρίο. Ο Φιντέλ πιστεύει ότι η επίθεση θα έρθει από τα δυτικά, από τις ακτές του νησιού που βρίσκονται πιο κοντά στην ηπειρωτική χώρα. Ο Τσε βρίσκεται, λοιπόν, στην περιοχή όπου, σύμφωνα με τις κοuβανέζικες μυστικές uπηρεσίες, αναμένεται η πρώτη επίθεση.

`

Στο διοικητήριο του Δυτικού Τμήματος Στρατού, στην Κονσολασιόν ντελ Σουρ, θα σημειωθεί εκείνο το απόγευμα ένα παράξενο ατύχημα, που θα προκαλέσει εκτεταμένες φημολογίες: Καθώς κάνει μια απότομη κίνηση, του πέφτει ο ζωστήρας όπου έχει το οπλισμένο πιστόλι του και το όπλο εκπυρσοκροτεί. Η σφαίρα τού προξενεί ένα επιφανειακό τραύμα. Οι πληροφορίες δε συμφωνούν μεταξύ τους ως προς το πού: Στο μάγουλο; Στο λαιμό; Αυτό στο οποίο συμφωνούν όλοι είναι ότι, αν η σφαίρα τον είχε βρει μερικά εκατοστά πιο κει, θα του είχε σφηνωθεί στο κρανίο. Μεταφέρεται αμέσως σε ένα νοσοκομείο, όπου του παρέχονται οι πρώτες βοήθειες, χωρίς αναισθητικό, γιατί φοβάται μήπως το φάρμακο του προκαλέσει αλλεργική αντίδραση κι αυτή με τη σειρά της φέρει το ξέσπασμα καμιάς κρίσης άσθματος, που θα τον θέσει εκτός μάχης. Η Αλείδα έρχεται από την Αβάνα να τον δει. Μπορεί το τραύμα να μην είναι σοβαρό, αλλά θα είναι σοβαρή η αντίδραση του οργανισμού του στον αντιτετανικό ορό που του κάvoυv και που του προκαλεί αλλεργικό σοκ. Παραλίγο να καταφέρουν οι φίλοι μου αυτό που δεν μπόρεσαν να πετύχουν ο, εχθροί μου. Παραλίγο να πεθάνω, θα πει αργότερα στο φίλο του τον Γρανάδο.

`

Την ίδια εκείνη νύχτα, κατά τις 11.45, μία ομάδα πολιτοφυλάκων πέφτει πάνω στην εμπροσθοφυλακή

Φωτό από το βιβλίο του Κέδρου

Φωτό από το βιβλίο του Κέδρου

των εισβολέων, ένα προωθημένο σώμα βατραχανθρώπων που κάνει αναγνώριση στο σημείο της απόβασης, στα περίχωρα του Κόλπου των Χοίρων, σε μία περιοχή κοντινή στη Σιέναγα ντε Σαπάτα, στη νότια ακτή, κεντρικά του νησιού. Σε λιγότερο από μιάμιση ώρα η είδηση φτάνει στην ηγεσία της επανάστασης. Την ίδια εκείνη νύχτα, σε μία κίνηση αντιπερισπασμού οργανωμένη από τη ClA, οι εισβολείς προσποιούνται απόβαση στην περιοχή του Πινάρ ντελ Ρίο, που βρίσκεται κάτω από τις διαταγές του Τσε. Ηλεκτρονικές συσκευές φορτωμένες σε φουσκωτές βάρκες καταφέρνουν να πείσουν τους Κουβανού ς ότι αποβατικά πλοία προσεγγίζουν τις ακτές. Ο κομαντάντε Γχεβάρα εγκαταλείπει το νοσοκομείο.

`

Κατά τη διάρκεια της νύχτας ο Φιντέλ οργανώνει προσωπικά την κινητοποίηση των ταγμάτων των πολιτοφυλάκων, προσφεύγοντας στις δυνάμεις που έχει εύκαιρες, συμπεριλαμβανομένη; και της Σχολής των υπευθύνων Πολιτοφυλάκων του Ματανσατ. Το θέμα είναι να μην επιτραπεί ο σχηματισμός ενός προκεχωρημένου θυλάκου στην ακτή. Οι ηγέτες της επανάστασης μεταμορφώνονται και πάλι σε αντάρτες, ο υπουργός Εργασίας Μαρτίνες κατευθύνεται στην περιοχή των επιχειρήσεων, το ίδιο κι ο Αραγονές, ο Αμείχέιρας αρχηγός της Αστυνομίας πια -, καθώς και ο Φερνάνδες Μελ.

`

Στις 8 το πρωί ο Τσε επικοινωνεί με τον Φιντέλ και πληροφορείται ότι ήδη διεξάγονται μάχες, ότι οι εισβολείς έχουν καταλάβει τρεις μικρούς οικισμoύς στα περίχωρα της Σιέναγα ντε Σαπατα και ότι έχουν σημειωθεί οι πρώτες συγκρούσεις. Ο Φιντέλ και ο Τσε εξακολουθού ν να πιστεύουν ότι πρόκειται για αντιπερισπασμό και ότι η εισβολή θα πραγματoπoιηθεί σε άλλο σημείο. Ο Τσε ζητά μέσα μετακίνηση; και άντρες που να ξέρουν να ρίχνουν όλμους των 120 mm. Ο Φιντέλ τού βρίσκει αυτά που θέλει.

`

Το σχέδιο της επιχείρησης, παρά το γεγονός ότι η CIΑ υποτιμά διαρκώς πολιτικά τον αντίπαλό της, δεν είναι κακό: Να δημιουργηθεί ένας θύλακος ως γέφυρα, μία «απελευθερωμένη ζώνη» στο νησί, που να διαθέτει και έναν αεροδιάδρομο, να μεταφερθεί εκεί η «κυβέρνηση της εξορίας» και να της παραχωρηθεί αμέσως η αναγνώριση των ΗΠΑ και άλλων λατινοαμερικάνικων κυβερνήσεων.

`

Στην επιχείρηση δεν εμπλέκονται μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και ο Σομόσα της Νικαράγουας και ο lδίγορας της Γουατεμαλας, που έχουν διαθέσει τα στρατόπεδα εκπαίδευσης. Αυτού του είδους οι πολιτικές φιλίες μεταξύ της φιλελεύθερης κυβέρνησης του Κένεντι και δύο δικτατοριών από τις πιο αιμοσταγείς της ηπείρου μπορούν να γίνουν κατανοητές μόνο στο πλαίσιο της παρανοϊκής λογικής του Ψυχρού Πολέμου και των αιώνιων ιμπεριαλιστικών σχεδίων των ΗΠΑ.

`

Η ταχεία αντίδραση της μικρής αεροπορικής δύναμης της επαναστατικής Κούβας, που, πραγματοποιώντας τεχνικούς άθλους, καταφέρνει να κρατάει στον αέρα μισή ντουζίνα αεροπλάνα, επιφέρει το πρώτο πλήγμα στους εισβολείς. Η αντίσταση που προβάλλουν οι φτωχά οπλισμένοι πολιτοφύλακες δεν επιτρέπει την προώθηση και τη σταθεροποίηση των θέσεων των αποβατικών δυνάµεων. Και, πάνω απ’ όλα, είναι οι µαγικές ικανότητες του Φιντέλ, που διευθύνει µε κάθε λεπτοµέρεια τη µάχη από το τηλέφωνο και στήνει σιγά σιγά στον εχθρό µία παγίδα δίχως διέξοδο.

`

Οι ανεπίσηµες αφηγήσεις, οι χιλιάδες µαρτυρίες µάς επιτρέπουν να ανασυνθέσουµε την πορεία εκείνων των τριών ή τεσσάρων χιλιάδων αντρών προς τον Κόλπο των Χοίρων. Θαρρείς και η βιασύνη τους να φτάσουν και να πολεµήσουν τους εισβολείς ήταν µία άκρως ισχυρή και µεταδοτική επιδηµία. Αφήνοντας πίσω τους όσους καθυστερούσαν, τα τανκς που δεν έχουν τα µέσα για να µετακινηθούν, όσους φτάνουν αργά, τα τάγµατα που έχει κινητοποιήσει ο Φιντέλ αρχίζουν να πλησιάζουν και να συγκρούονται µε τους ακινητοποιηµένους εισβολείς.

`

Την πρώτη µέρα της αντεπίθεση; θα τη σηµαδέψει ένας διαγωνισµός ανάµεσα στον Φερνάνδες από τη Γαλικία, τον Ντούκε, τον Αραγονές, τον Ντραε, τον Αµειχέιρας και τον Ρενέ Ροδρίγκες για να δουν ποιος θα φτάσει πρώτος γραµµή κι έπειτα στις ακτές. Κι αυτό που κάνουν δεν αποτελεί εξαίρεση.

`

Οι πολιτοφύλακες πολεµούν σαν θηρία, σταματώντας τα τανκς, προχωρώντας κάτω από τα πυρά του πυροβολικού. Στις 17 του µήνα δεν έχει απλώς ανακοπεί η προέλαση των εισβολέων, αλλά επιπλέον έχουν βρεθεί πια σε θέση άµυνας και ο κλοιός σφίγγει ολοένα.

`

Η προπαγάνδα, όµως, που γίνεται στις Ηνωµένες Πολιτείε; δίνει µία διαφορεταή εκδοχή: Εγώ είχα αυτοπυροβοληθεί, έλεγαν ότι είχα αποτύχει ως κοµουνιστής, ήµουν πέρα για πέρα κατεστραµµένος. ο Φιντέλ νοµίζω ότι είχε ζητήσει πολιτικό άσυλο ή είχε τραυµατιστεί σε µία αεροµαχία• ο Ραούλ είχε χαθεί κάπου αλλού• εν ολίγοις, τα στρατεύµατά τους προέλαυναν πια και είχαν καταλάβει το «λιµάνι» του Μπαγιάµο.

`

Τη νύχτα της 17ης προς τη 18η του µήνα ο Φιντέλ, που είχε πάει στην περιοχή που διεξάγονταν οι µάχες, επιστρέφει στην Αβάνα, γιατί παίρνει µία αναφορά που λέει ότι στην περιοχή του Τσε, στο Πινάρ ντελ Ρίο, φαίνεται ότι επίκειται απόβαση ναυτικών δυνάµεων. Από το Μαριέλ και το Καµπάνιας φαίνονταν πολλά πολεµικά πλοία. Ο Τσε έχει τοποθετήσει τα στρατεύµατά του σε αµυντική διάταξη. Από τη στιγµή που καθίσταται σαφές ότι δε θα πραγµατοποιηθεί δεύτερη εισβολή και ότι πρόκειται απλώς για αντιπερισπασµό, ο Φιντέλ µετακινεί τα αντιαεροπορικά άρµατα και τα πρώτα τεθωρακισµένα προς τον Κόλπο των Χοίρων. Ανυπόµονος καθώς ήταν ο Τσε, η αναµονή θα πρέπει να του φάνηκε τροµερή.

`

Με πεσµένο ηθικό, και ερχόµενοι αντιµέτωποι µε τη λαϊκή αντίσταση σε κάθε τους βήµα, οι εισβολείς αναδιπλώνονται από την Πλάγια Λάργα και στις 18 του µήνα οι δυνάµεις τους οι συγκεντρωµένες στον Κόλπο των Χοίρων δέχονται τα πλέον συντριπτικά πλήγµατα. Στις 19 του µήνα, στις 5.30 το απόγευµα, ο αντάρτικος στρατός παίρνει τον Κόλπο των Χοίρων. Η εισβολή έχει αποτύχει. Λίγο νωρίτερα ένα µικρό µέρος της ταξιαρχίας των εισβολέων έχει επιβιβαστεί σε αµερικανικά πλοία. Πίσω τους θα αφήσουν πάνω από χίλιους πεντακόσιους αιχµαλώτους και σχεδόν διακόσιους νεκρούς. Ο ίδιος ο Φιντέλ φτάνει µέχρι τη θάλασσα µ’ ένα αρµατωµένο καµιόνι.

`

Ο Τσε επιστρέφει στην Αβάνα στις 20 του µήνα και, συνοδευόµενος από τον Αλµπέρτο Γρανάδο, που βρίσκεται στην Κούβα, πηγαίνει στην περιοχή που διεξήχθησαν οι µάχες. Στη Σεντράλ Αουστράλια διενεργούνται ακόµα επιχειρήσεις καταδίωξης µικρών οµάδων που είχαν διαφύγει. Βλέπουν παντού κατεστραµµένα υλικά πολέµου και οµάδες αιχµαλώτων.

`

Αργότερα, κάνοντας έναν πολύ απλό απολογισµό, ο Τσε θα έλεγε: Δεν µπορείς να πεις σε έναν άντρα που ο µπαµπάς του είχε χίλιες καµπαγερίας καλλιεργήσιµης γης και που έρχεται εδώ απλώς και µόνο για να δώσει το παρών προκειµένου να του επιστρέψουν τις χίλιες καµπαγερίας, να πάει να σκοτωθεί αντιµετωπίζοντας έναν γκουαχίρο που δεν είχε τίποτα και που έχει µια απίστευτη διάθεση να τον σκοτώσει, γιατί θα του πάρουν τις καµπαγερίας του.

`

Και τα νούµερα που δίνει ο Φιντέλ, επιβεβαιώνοντας την εκδοχή του Τσε για το τι διακυβευόταν στον Κόλπο των Χοίρων, θα µας έδιναν αυτά τα sυi generis στατιστικά αποτελέσµατα σε σχέση µε τις ιδιοκτησίες των αιχµάλωτων εισβολέων: «Εκείνο που ήθελαν ήταν να πάρουν πίσω 371.930 εκτάρια γης, 9.666 ακίνητα, εβδοµήντα εργοστάσια, δέκα σεντράλεξ , τρεις τράπεζες, πέντε ορυχεία και δώδεκα καµπαρέ».

* Απίστευτη σύμπτωση!: Το θαυμάσιο βιβλίο συνοδεύευται και από 3 CD του Γ.Κατσαρού, εκτός των άλλων, συνθέτη του ύμνου της Χούντας ΄67…

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s