Χένρι Ζιρού: «Χρειαζόµαστε κάτι περισσότερο από την «πολιτική των πανό» και των συνθηµάτων.»

Standard

σάρωση0001 (2) Hot Doc 20/11/2014

Μιχάλης Νευραδάκης

Ο Χένρι Ζιρού είναι ένα από τα πιο καταξιωµένα πρόσωπα της παγκόσµιας πνευµατικής κοινότητας. Είναι ο πρόεδρος του Κέντρου Επιστήµης για το Δηµόσιο Συµφέρον στο πανεπιστήµιο ΜακΜάστερ του Καναδά, ενώ έχει συγγράψει δεκάδες βιβλία. Μιλά στο Hot Doc για την αυξανόµενη και επικίνδυνη επιρροή του νεοφιλελευθερισµού παγκοσµίως στην πολιτική, την οικονοµία, την κοινωνία, και την παιδεία.

Έχετε γράψει πολλά για το νεοφιλελευθερισμό. Με ποίο τρόπο έχει επικρατήσει αυτό το δόγµα, πολιτικά και πνευµατικά, σε παγκόσµιο επίπεδο;

Από τη δεκαετία του’ 70 και µετά έχει γίνει η επικρατούσα ιδεολογία. Μάλιστα εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στη Χιλή, µε τους «Σικάγο µπόϊς» και τον Μίλτον Φρίντµαν να χρησιμοποιούν τη χώρα σαν πειραµατόζωο. Μιλάµε για µία ιδεολογία που χαρακτηρίζεται από την πεποίθηση ότι η συσσώρευση του πλούτου είναι η ουσία της δηµοκρατίας και ότι η κατανάλωση είναι ο µοναδικός ρόλος του πολίτη. Ο νεοφιλελευθερισµός υποστηρίζει την ιδέα ότι η αγορά αποτελεί το µοντέλο δόµησης για όλο τον κοινωνικό βίο.

Ως τρόπος διακυβέρνησης είναι αρκετά φρικτός, καθώς δηµιουργεί ταυτότητες και τρόπους ζωής που καθοδηγούνται από την ιδέα της επιβίωσης του ισχυρότερου, χωρίς να υπάρχει ενδιαφέρον για θέµατα ηθικής ή για το κοινωνικό κόστος. Βλέπουµε την επίθεση κατά του κράτους πρόνοιας, την ιδιωτικοποίηση των δηµόσιων υπηρεσιών, την εµφάνιση ενός είδους λυσσαλέου ατοµικισµού, την άρνηση φορολόγησης των πλουσίων και την ανακατανοµή του πλούτου, από τις µεσαίες και εργατικές τάξεις προς τους 1%.

Αν κοιτάξετε την οικονοµική κρίση που ξέσπασε το 2007, φαίνεται η παθολογική απληστία που καθοδηγούσε την τραπεζική και οικονοµική πολιτική που επέτρεψε τις συναλλαγές των junk bond και την έκδοση των παράνοµων ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου. ‘Ετσι ξεκίνησε µία φούσκα, που στη συνέχεια έσκασε. Έχει δηµιουργήσει ένα πολύ ζοφερό οικονοµικό και συναισθηµατικό τοπίο για το 99% του πληθυσµού παγκοσµίως.

Πώς έχει συµβάλει αυτή η άνθηση της νεοφιλελεύθερης σκέψης στο δηµοκρατικό έλλειµµα που υπάρχει σήµερα στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ;

Η δηµοκρατία πλέον σηµαίνει δύο πράγµατα για όλους τους αντιδηµοκρατικούς πολιτικούς, τους αντιπνευµατικούς, και όλους όσους υποστηρίζουν αυτές τις πολιτικές. Χρησιµοποιούν τη λέξη «δηµοκρατία αλλά την παραποιούν για να αναφέρετε σε µία δηµοκρατία των πλουσίων και για να δικαιολογεί µία σειρά αντιδηµοκρατικών ιδεών. Ουσιαστικά είναι οξύµωρο. Το άλλο θέµα είναι ότι ο νεοφιλελευθερισµός µισεί τη δηµοκρατία. Τρέφεται απ την ανισότητα και το διχασµό και καθιερώνει ένα είδος λυσσαλέου ατοµικισµού.

Αυτό που εξακολουθεί να µε ξαφνιάζει στο νεοφιλελευθερισμό είναι το πόσο αµετανόητος είναι για τη µιζέρια που προκαλεί. Μάλιστα, αποδίδει τις ευθύνες στα ίδια τα θύµατα αυτών των πολιτικών. Οτιδήποτε σχετίζεται µε το δηµόσιο θεωρείται ότι είναι ο εχθρός, επειδή οι νεοφιλελεύθεροι πιστεύουν ότι αυτές οι υπηρεσίες πρέπει να ιδιωτικοποιηθούν. Θεωρούνται περιουσιακά στοιχεία από τα οποία κάποιοι θα μπορέσουν να πλουτίσουν, και όχι θεσμοί που συμβάλλουν στη δημιουργία μίας διαμορφωτικής κουλτούρας και μίας βιώσιμης δημοκρατίας.

Με ποιους τρόπους έχει αλλοιώσει την ποιότητα της παιδείας ο νεοφιλελευθερισμός;

Τι άλλα θα δούμε στις μέρες των ΝΔΠΑΣΟΚΟ Λαμογιών;

Τι άλλα θα δούμε στις μέρες των ΝΔΠΑΣΟΚΟ Λαμογιών;

Η παιδεία έχει αποβλακωθεί τόσο πολύ, που πλέον δεν έχει σχέση με τη διαμόρφωση κριτικά στοχαστικών νέων ανθρώπων που θα αναγνωρίζουν τις δυνατότητές
τους, την ακεραιότητά τους και τις προοπτικές τους. Αντιθέτως, τους λέει ότι η σκέψη είναι επικίνδυνη, ότι το μόνο πράγμα που έχει σημασία είναι οι εξετάσεις. Είναι μία πολιτική που πιστεύει ότι ο ρόλος της παιδείας δεν είναι η δημιουργία κριτικά ενημερωμένων νέων ανθρώπων, αλλά η επαγγελματική κατάρτιση. Προωθεί την πολιτική και ιδεολογική συμμόρφωση, ενώ αγνοεί βασικά προβλήματα όπως την ανισότητα, τη φτώχεια και το ρατσισμό.

Τα παιδιά δεν μπορούν να μαθαίνουν εφόσον πεινάνε, εάν τα σχολεία τους δεν έχουν πόρους ή σε σχολεία όπου η κάθε αίθουσα διδασκαλίας έχει 40 μαθητές. Και πρέπει να κατανοήσουμε ότι η δεξιά το γνωρίζει αυτό. Δεν μιλάμε για ηθελημένη άγνοια εκ μέρους τους, αλλά για μία συστηματική πολιτική που επιχειρεί να επιβεβαιώσει ότι η παιδεία θα έχει σημασία μόνο για την ελίτ.

  Θα λέγατε δηλαδή ότι η παιδεία, και ιδιαίτερα η ανώτατη εκπαίδευση, ενισχύει το νεοφιλελεύθερο δόγμα;

Δεν υπάρχει αμφιβολία για αυτό. Το πανεπιστήμιο εμπορικοποιείται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από οποιαδήποτε άλλη εποχή. Δεν είναι ότι δεν υπάρχουν λεφτά για την παιδεία. Είναι ότι διατίθενται αλλού. Ενώ η παιδεία αποχρηματοδοτείται, τα πανεπιστήμια υιοθετούν νέα, επιχειρηματικά μοντέλα, όπου οι διοικητές για παράδειγμα ονομάζονται «διευθύνοντες σύμβουλοι».

Δεύτερον, οι καθηγητές έχουν χάσει τη δύναμή τους. Καταργούνται τα συνδικάτα, οι αποκλίνουσες απόψεις φιμώνονται, ενώ οι καθηγητές αξιολογούνται για τις επιχορηγήσεις που κερδίζουν από εξωτερικούς χρηματοδότες και όχι για την ποιότητα διδασκαλίας τους.

Συχνά πλέον επιβάλλονται υψηλότερα δίδακτρα σε πανεπιστημιακά τμήματα που δεν έχουν άμεση σχέση με την επαγγελματική κατάρτιση, καθώς οι δεξιοί πολιτικοί ισχυρίζονται ότι δεν προσφέρουν οικονομικό όφελος. Αντιθέτως, συχνά πλέον μειώνονται τα δίδακτρα στα τμήματα που σχετίζονται άμεσα με τα επιχειρηματικά συμφέροντα.

Ταυτοχρόνως, οι φοιτητές; αντιμετωπίζονται ως καταναλωτές. Δεν θεωρούνται επένδυση για το μέλλον, και μάλιστα ένα δημοκρατικό μέλλον. Είναι απλώς αριθμοί. Γι’ αυτό και τα πανεπιστήμια κυνηγούν τους ξένους φοιτητές, επειδή βγάζουν πολλά λεφτά από αυτούς.

  Με ποιους τρόπους έχει επηρεάσει ο νεοφιλελευθερισμός τις ανθρωπιστικές επιστήμες, αλλά και την αγορά εργασίας στον ακαδημαϊκό κλάδο;

Οι ανθρωπιστικές επιστήμες δεν συμβαδίζουν με την ιδέα ότι το πανεπιστήμιο είναι ένα εργοστάσιο που ενδιαφέρεται περισσότερο να προετοιμάζει νέες γενιές ημι-ειδικευμένων εργατών παρά να τους βοηθάει να σκέφτονται κριτικά. Και δεν συμβαδίζουν με τη νέα, ιεραρχική διοικητική δομή των πανεπιστημίων.

Θέματα που αφορούν το όραμα, την κριτική και την ανάλυση έχουν απαξιωθεί, θεωρούνται ότι είναι εμπόδια και ότι δημιουργούν προβλήματα για διοικητικούς, που δεν θέλουν διαφωνούντες καθηγητές, ούτε φοιτητές να μαθαίνουν πώς να σκέπτονται.

Μιλάμε για μία συστηματική πολιτική αποκλεισμού. Κι υπάρχουν όλο και περισσότεροι φοιτητές; που δεν µπορούν να σπουδάσουν, επειδή τα δίδακτρα είναι πολύ ακριβά κι αποκτούν ένα υπέρογκο χρέος το οποίο δεν θα αποπληρώσουν ποτέ. Αποτρέπονται έτσι από το να ακολουθήσουν µία καριέρα κοινωνικής υπηρεσίας, επειδή δεν προσφέρει τους µισθούς που προσφέρει ο ιδιωτικός τοµέας.

  Πώς βλέπετε το ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενηµέρωσης στην ενίσχυση του νεοφιλελευθερισμού;

Νοµίζω ότι είναι ανόητο και αφελές να νοµίζει κανείς ότι τα µέσα ενηµέρωσης δεν έχουν σχέση µε την εξουσία. Αποτελούν ένα κοµµάτι της εξουσίας των εταιρειών. Τα κυρίαρχα µέσα ενηµέρωσης έχουν στόχο να διατηρηθεί το σηµερινό ταξικό σύστηµα µε οποιοδήποτε κόστος, κι αν αυτό σηµαίνει ότι πρέπει να καταστρέψουν µία χώρα-όπως την Ελλάδα, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Χιλή ή την Αργεντινή, δεν έχουν κανένα ενδοιασµό να το κάνουν.

Αυτοί οι άνθρωποι είναι ιδεολογικοί λακέδες. Υπηρετούν την οικονοµική ελίτ. Όµως πιστεύω ότι τα νέα, εναλλακτικά µέσα επικοινωνίας έχουν ανοίξει ένα νέο χώρο που τιροοφέρει ελπίδες, καθώς τώρα το σύστηµα αντιµετωπίζει περισσότερες δυσκολίες να ελέγξει το δηµόσιο διάλογο και να ασκήσει την εξουσία που ασκούσε στο παρελθόν. Παρά τη συγκέντρωση της οικονοµικής δύναµης στα ΜΜΕ, που δεν είναι καθόλου αντικειµενικά και αµερόληπτα, υπάρχουν πλέον ρωγµές µέσα σε αυτό το σύστηµα.

  Παρατηρούνται εκλογικά κέρδη των ακροδεξιών κοµµάτων σε πολλές χώρες. Εσείς πώς θα χαρακτηρίζατε την αντίδραση της παγκόσµιας αριστεράς σε αυτές τις πολιτικές τάσεις; >

Νοµίζω ότι υπάρχουν τρία πράγµατα που λείπουν από την αριστερά. Πρέπει να είµαστε προσεχτικοί όσον αφορα τις φερόµενες αποτυχίες της αριστεράς, καθώς θα µπορούσαµε να πούµε ότι η αριστερά προσαρµόζεται όσο πιο γρήγορα µπορεί σε ένα περιβάλλον όπου οι παλιές πρακτικές δεν είναι αποτελεσµατικές, σε έναν κόσµο που έχει παγκοσµιοποιηθεί. Νοµίζω ότι τα τρία αυτά πράγµατα είναι τα εξής:

πρώτον, πιστεύω ότι η αριστερά πρέπει να µετατραπεί σε µία παγκόσµια αριστερά. Η εξουσία έχει αποσχιστεί από την πολιτική, µε αποτέλεσµα η εξουσία να είναι παγκόσµια ενώ η πολιτική παραµένει τοπική. Τα κράτη πλέον ελέγχουν ελάχιστα την εταιρική κυριαρχία. Δεν µπορούν να την ελέγξουν, καθώς δεν υποτάσσεται σε κανέναν, είναι υπεράνω των εθνικών συνόρων. Πρέπει να αρχίσουµε να σκεφτόµαστε πώς µπορούµε να δηµιουργήσουµε νέα κινήµατα, νέες πολιτικές, που θα αντιµετωπίσουν αυτό το παγκόσµιο δίκτυο εξουσίας.

Δεύτερον, νοµίζω ότι η αριστερά πρέπει να πάρει στα σοβαρά την παιδεία. Πρέπει να καλλιεργήσουµε τη διαµορφωτική κουλτούρα που επιτρέπει στους ανθρώπους να καταλάβουν ότι τα συµφέροντά τους καταπατούνται, ότι ζουν σε ένα πολιτικό σύστηµα που έχει δηµιουργηθεί από ανθρώπους αλλά που επίσης µπορεί να ανατραπεί από ανθρώπους.

Τρίτον, πιστεύω ότι η αριστερά πρέπει να ξεπεράσει τις διαδηλώσεις. Πρέπει να δηµιουργήσει ένα παγκόσµιο, ευέλικτο όραµα, που θα λειτουργεί συλλογικά και που ορισµένες φορέτ θα συµµετέχει στις τοπικές εκλογές, ή θα δηµιουργεί τρίτα κόµµατα, ή θα συνεργάζεται µε κοινωνικές οργανώσεις.

Πρέπει η αριστερά να πάρει στα σοβαρά τα ζητήµατα εξουσίας. Η εξουσία δεν είναι στιγµιαία. Δεν σηµαίνει ότι βγαίνεις στους δρόµους µία φορά µε 200.000 άτοµα και µετά επιστρέφεις σπίτι σου. Χρειαζόµαστε κάτι περισσότερο από την «πολιτική των πανό» και των συνθηµάτων. Πρέπει να δηµιουργήσουµε διεθνείς ιδεολογικές, πολιτικές, παιδαγωγικές οργανώσεις, που θα έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν επιρροή στην παγκόσµια πολιτική σκηνή.

Και άλλα δημοσιεύματα από το ΗΟΤ DOC

Και άλλα δημοσιεύματα από το ΗΟΤ DOC

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s