ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ ΓΙΑΝΗΣ: «ΑΝΙΚΗΤΟΙ ΗΤΤΗΜΕΝΟΙ»* Ή ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΑΝΤΕΔΡΑΣΑ ΕΓΚΑΙΡΩΣ; (Εκτενές απόσπασμα). 1ο Μέρος

Standard

 

 

 Επιμύθιο σύνταξης: «Μπορεί να έχουμε όλοι τις απόψεις μας. Γιά τον συγγραφέα και το έργο του. Όμως, παραμένει γεγονός, το ότ,ι τόσο καιρό -αρκετό νομίζω- δεν τόλμησε ΚΑΝΕΙΣ, απολύτως ΚΑΝΕΙΣ, εδώ ή έξω, να βγεί και να διαψεύσει, κάτι, (όμως συγκεκριμένο και όχι γενικό και αόριστο), από τα τόσα «συγκλονιστικά»  που αναφέρονται, συμπέρασμα:

Πρώτον, ότι πρόκειται για ένα βιβλίο ντοκουμέντο για το ποιοί και πως μας κυβερνούν, που φρονώ πως πρέπει να διαβαστεί.

Δεύτερον, ο συγγραφέας «κρατά κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα» για όλα και για όλους, που έχοντας «λερωμένη τη φωλιά» τους, σιωπούν βροντερά…»

Τρίτον, τόσο αναλυτικές και αποκαλυπτικές συζητήσεις από το «άντρο» των «επικυρίαρχων» της Ευρώπης χωρίς διάψευση,** δεν νομίζω ότι έχουν ξαναδημοσιευθεί, εξ’ου και η αξία  τους…»

ΓΙΑΝΗ ΒΑΡΟΥΦΑΚΗ ΑΝΙΚΗΤΟΙ ΗΤΤΗΜΕΝΟΙ ΕΞΩΦΥΛΛΟ 001

Κεφάλαιο

ΟΙ ΜΑΣΚΕΣ ΕΠΕΣΑΝ

(1/3)

Εισαγωγικά άνοιγμα μαυρο-μπλεΚαι δεν έκρινες σκόπιµο να µου το πεις;  Να ενnµερώσεις τον υπουργό σου ότι το δικό σου έγγραφό, µε το οποίο ήµουν σαφώς δυσαρεστημένος, είχε συνταχθεί από τον κύριο εχθρό µας;» ρώτησα.

Δεν πήρα καµία απάvτηση. «Aς πούµε ότι αρχικά σου ξέφυγε ή ότι ένιωθες άσχηµα  να το παραδεχτείς», συνέχισα. « Όταν µε είδες να το δουλεύω για να τροποποιήσω ριζικά το περιεχόμενο του, παλεύοντας µε ένα έγγραφο του Word που είχε συνταχθεί από τον πιο άτεγκτο αξιωµατούχο της τρόικας, δε θεώρησες ότι τουλάχιστον τότε θα έπρεπε να µε προειδοποιήσεις; Ακόµη κι ήταν ήµουν έτοιµος να το στείλω στην τρόικα;»

Ο Χουλιαράκης, µε τον εντελώς χαρακτηριστικό του τρόπο, αντιπαρήλθε τα ερωτήματα µου µε απάθεια και µε έκφραση την οποία κανείς δεν µπορούσε να αποκρυπτογραφήσει εύκολα. Υπό κανονικές συνθήκες θα είχε απολυθεί εκείνη τη στιγµή(…)

Π-1 γραμμα λευκο φ γαλαζιο κυκληγαίνοντας  από το αεροδρόµιο  στη  Boυλή, όπου το υπουργικό συµβούλιο ανακουφισµένο συζητούσε ήδη τη συµφωνία του Eurogroup, από το κινητό µου τηλέφωνο δεχόµουν ισάριθµες επευφηµίες και επικρίσεις. Ο Τζεφ Σακς µε µέιλ του µε επαινούσε που πέτυχα «…περίοδο 120 ημερών για να σκεφτούμε και να εμπνευστούµε µαζί… µια ιστορική ρήξη που διέλυσε όλους τους κανόνες της από πάνω προς  τα κάτω, αυταρχικής διοίκησης της ευρωζώνης. εύγε!» Όµως, δύο φυσιογνωµίες της Αριστεράς υπό τη σκιά των οποίων µεγάλωσα, και των οποίων η γνώµη µέτραγε µέσα µου περισσότερο από αυτήν οποιουδήποτε  «Αµερικανού φίλου», ο Μανώλης  Γλέζος κι ο Miκης Θεοδωράκης, καταδίκασαν τη συµφωνία. Όλοι τους είχαν δίκιο. Ήταν µεν µια ιστορική ρήξη για το δεδοµένα της ευρωζώνης, αλλά θα έφερνε ήττα και ταπείνωση αν δεν ήμασταν προσεκτικοί και ενωµένοι.

Αργότερα εκείνο το Σάββατο της 21ης Φεβρουαρίου επέστρεψα στο υπουργείο για να επεξεργαστώ τον κατάλογο των µεταρρυθµίσεων που θα προτείναµε σε αντικατάσταση του µνημονίου. Η καπιτονέ πόρτα του γραφείου έκλεισε πίσω µου µε δύναµη κι εγώ στρώθηκα στη δουλειά. Η απoστολή µου ήταν να εξοβελίσω τις τοξικές δεσµεύσεις του µνημονίου -τη «σωρεία ασκηµιών », όπως άρεσε σε κάποιους της οµάδας µου να τις αποκαλούν -που συνωστίζονταν στο 30% του µνηµονίου. Ήταν οι διατάξεις και τα µέτρο που ωθούσαν σε µεγαλύτερη λιτότητα, εντατικοποίηση  του τοξικού πολέµου εναντίον των πιο αδύναµων και περαιτέρω εκχώρηση της κυριαρχίας του ελληνικού κράτους στους δανειστές. Έπρεπε να τις αντικαταστήσω µε νέες διατάξεις, στόχους και προτάσεις  πολιτικής.
Σκοπός µου ήταν να διατυπωθούν µε τέτοιον τρόπο ώστε, από τη µία, να δοθεί στην τρόικα n ευκαιρία να τις αποδεχθεί ενώ, από την άλλη, να ανοίγουν την πόρτα για την υλοποίηση πραγματικά θεραπευτικών µέτρων. Θεωρητικά είχα 48 ώρες για να ολοκληρώσω το έγγραφο.Στην πραγµατικότητα, µε τόσα άλλα θέµατα να µε πιέζουν είχα πολύ λιγότερο χρόνο στη διάθεσή µου.


Με το που θα υποβάλλαμε τις προτάσεις  µας το βράδυ της Δευτέρας, ο Μάριο Ντράγκι, n Κρίσιν Λαγκαρντ και ο Πιερ Μοσκοβισί θα έπρεπε, έως το επόμενο πρωί, να τις αξιολογήσουν, πριν από την τηλεδιάσκεψη του Eurogroup που είχε προγραµµατιστεί για την Τρίτη το απόγευµα. Δεν υπήρχε περιθώριο για υπεκφυγές. Αυτοί οι τρεις  θα αποφαίνονταν για τον κατάλογο των μεταρρυθμιστικών µέτρων που θα τους έστελνε, είτε δίνοντας το πράσινο φως είτε βγάζοντας κόκκινη κάρτα, µε τη γνώµη των υπουργών να µην παίζει κανέναν ρόλο τουλάχιστον στην τηλεδιάσκεψη εκείνης της Τρίτης.


Μια απορριπτική εισήγηση στην τηλεδιάσκεψη θα σήμαινε αυτόµατη ρήξη. Όλα όσα είχαµε µε κόπο καταφέρει τις προnγούµενες εβδομάδες για την οικοδόμηση της γέφυρας θα εξανεµίζονταν, οι τράπεζες θα έκλειναν και n στρατηγική της ασυμβίβαστης μετριοπάθειας θα είχε εξοκείλει. Ήταν σημαντικό να είµαι αρκετά προϊδεασµένος πριν από τη Δευτέρα το βράδυ για το αν ο κατάλογος µου µε τις   μεταρρυθμιστικές προτάσεις  µας θα απορριπτόταν ή όχι. εάν το αδιέξοδο φαινόταν αναπόφευκτο, τότε δε θα προχωρούσα καν στην αποστολή του καταλόγου µου. Αντ’ αυτού θα διοργάνωνα συνέντευξη Τύπου όπου θα ανακοίνωνα και θα εξηγούσα τους λόγους της αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, χαιρετίζοντας ταυτόχρονα το ένστικτο παλαιών µαχητών όπως ο Γλέζος και ο Θεοδωράκης. Όµως, ήταν εξίσου σημαντικό να αποφύγουμε ένα αδιέξοδο λόγω ήσσονος σημασίας διαφωνιών που θα µπορούσαν να ξεπεραστούν, τουλάχιστον σε εκείνη τη φάση.


Για να αφουγκράζοµαι την πιθανή αντίδραση των πιστωτών στις προτάσεις µου, έπρεπε να διατηρήσω ανοιχτή γραµµή επικοινωνίας µαζί τους. Έτσι, άφησα πίσω στις Βρυξέλλες τον εκπρόσωπό µου στο Eurogroup Working Group Γιώργο Χουλιαράκη. Η αποστολή του ήταν να εκµαιεύσει από τους τροϊκανούς τις  δικές τους κόκκινες γραµµές, να ελέγξει τις  αντιδράσεις  τους στις δικές µας και, τέλος, να µε προειδοποιήσει: πριν από το βράδυ της Δευτέρας στην περίπτωση που προδιαγραφόταν αδιέξοδο.


Ολόκληρο εκείνο το σαββατόβραδο το πέρασα µόνος στο γραφείο µου, δουλεύοντας ξανά και ξανά όσον αφορά τον κατάλογο μεταρρυθμιστικών προτάσεων. Δεν ήταν ένας απλός τεχνοκρατικός κατάλογος, άσχετα από τη γλώσσα στην οποία γραφόταν, που όντως ήταν εκείνη των δήθεν τεχνοκρατών. Ήταν περισσότερο ένα σχέδιο απόδρασης το οποίο n φυλακισµένη χώρα µας θα παρουσίαζε στους δεσµώτες της. Ξεκίνησα µε την τέταρτη και τελευταίο ενότητα, στην οποία είχα δώσει τον τίτλο «Ανθρωπιστική κρίση», επέλεξα αυτό τον τίτλο ως λυδία λίθο. Ο Γερούν Ντάισελµπλουµ, στο πρώτο µου Eurogroup, είχε αρνηθεί να συμπεριληφθεί n φράση εκείνη στο κοινό ανακοινωθέν, χαρακτηρίζοντας την «πολύ πολιτική». εάν n τηλεδιάσκεψη της Τρίτης απέρριπτε τη λίστα µου εξαιτίας αυτής  της ενότητας , ήξερα τι έπρεπε να κάνω: να ανακοινώσω το τέλος των διαπραγματεύσεων στο επίπεδο του Eurogroup, να πατήσω το κουµπί Off στη  συσκευή της τηλεδιάσκεψης και να ζητήσω από τον Αλέξη να εφαρμόσει το σχέδιο αποτροπής.

Η γράμμα λευκό φοντο γαλάζιο-1 πρόκληση ήταν να επιτευχθεί σε ολόκληρο το κείµενο n σωστή ισορροπία µεταξύ του ασαφούς και του συγκεκριµένου αλλά, παρά το γεγονός οτι ήµουν εσκεμμένα ασαφής σε πολλά σημεία του κειμένου, n τελευταίο αναφορά σε αυτή την τελευταίο ενότητα  ήταν  επίτηδες σαφέστατη. Εξέφραζε τη φιλοδοξία να δεσµεύσει την ελληνική κυβέρνηση και το σφόδρα αντιτιθέµενο Eurogroup για την παροχή προπληρωμένης χρεωστικής κάρτας που δε θα στιγμάτιζε τις  φτωχές οικογένειες, αλλά θα τις  βοηθούσε να καλύψουν τις  ανάγκες τους σε τρόφιµα, στέγη, ιατρική φροντίδα και ηλεκτρικό ρεύµα.

Με τον ολοκλήρωση της τελικής ενότητας άρχισα να αφαιρώ εκείνα το κοµµάτια του µνημονίου που στρέφονταν εναντίον βασικών δικαιωμάτων των πιο αδύναµων πολιτών αλλά και ενός  κράτους που, µε καταρρακωμένη την κυριαρχία του, θύµιζε πια «ελβετικό τυρί» βλ. σελ 267. Στη θέση τους εισήγαγα την απαγόρευση των εξώσεων από την κύρια κατοικία· την επαναδιατύπωση των κριτηρίων για τις ιδιωτικοποιήσεις  ώστε να συµπεριλάβουν ελάχιστα επίπεδα επενδύσεων, πρότυπα περιβαλλοντικής προστασίας, εργασιακά δικαιώµατα και (τις απόψεις  των τοπικών κοινοτήτων): τη σύσταση επενδυτικής-αναπτυξιακής τράπεζας για την αξιοποίηση της δnµόσιας περιουσίας (και τη διανομή µέρους των κερδών στα χειμαζόμενα συνταξιοδοτικά ταµεία) την αναστολή των µειώσεων στις επικουρικές συντάξεις που είχαν ήδη συμφωνηθεί από την κυβέρνηση Σαµαρά,· την επιβεβαίωση  της δέσμευσης µας να αποκαταστήσουμε το δικαίωµα  της συνδικαλιστικής εκπροσώπησης και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, τη δέσμευση ότι ο βασικός µισθός των δημοσίων υπαλλήλων δε θα µειωθεί περεταίρω κοκ.

Σε αντάλλαγμα  θα άφnνα άθικτο µεγάλο µέρος των «προαπαιτούμενων µέτρων» του µνnµονίου. Μερικά ήταν απεχθή, κάποια κακά, λίγα  ήταν  καλά. Αλλά αυτό υπαγόρευε το πνεύµα του συµβιβασµού. Στην τελική συζήτησn του Eurogroup  της 20ης Φεβρουαρίου ο Ντάισελµπλουµ είχε διευκρινίσει ότι ο κατάλογος µου θα έπρεπε να περιλαμβάνει: «ευρείες αλλά επιφανειακές» µεταρρυθµίσεις , που θα καταλάμβαναν περίπου τρεις  σελίδες. Τελικά τους έστειλα πέντε.

`

Συνεργασία µε τον εχθρό

Τ γραμμα Λευκό Φο Γαλάζιοηv Κυριακή ο Γιώργος Χουλιαράκης επέστρεψε από (τις Βρυξέλλες φέρνοντας νέα. Είχε συνομιλήσει µε τον βασικό εκπρόσωπο  της ευρωπαϊκής επιτροπής στην τρόικα, τον Ντέκλαν Κοστέλο, ο οποίος, σύµφωνα µε τον Χουλιαράκn,  ήταν  θετικός και πρόθυµος να περάσουµε τη δοκιµασία  της Τρίτης. Τον ρώτησα αν είχε δείξει στον Κοστέλο το προκαταρκτικό σχέδιό µου. Το είχε δείξει και n ανταπόκριση ήταν καλή, όµως ο Κοστέλο ήθελε να προσαρμόσουμε τη λίστα στη φρασεολογία και στη δοµή των κειµένων  της τρόικας. «είναι ευχαριστημένοι µε το περιεχόμενο αλλά επιμένουν να διατηρήσουν τη δική τους φόρµα», µου ανέφερε. Μου ζήτnσε να τον αφήσω να πάει στο γραφείο του, να φρεσκαρισθεί και να ετοιμάσει την εκδοχή του κατάλογου µου εκφρασµένη στη γλώσσα της τρόικας που συνιστούσε ο Κοστέλο. Μου φάνηκε καλή ιδέα. Το να διατηρήσουμε τον ξύλινο τροϊκανικό λόγο, ως αντίτιµο της απαλλαγής από το  απεχθές µέρος του µνημονίου, ήταν  κάτι  που δεν υπερέβαινε τις κόκκινες γραµµές µου.


Οταν ο Γιώργος επέστρεψε, µου έφερε ένα αποκαρδιωτικό κείµενο. Η γλώσσα του ήταν σαφώς µνημονιακή αλλά οι παρεµβάσεις που υποτίθετο ότι  αντικατόπτριζαν το αρχικό σχέδιό µου ήταν είτε απούσες. είτε απαράδεκτα αποδυναµωµένες. Έτσι, τράβηξα µια καρέκλα και κάλεσα τον Γιώργο να καθίσει δίπλα µου, καθώς επεξεργαζόµουν το κείµενο του. Ήταν µια δύσκολη συνεργασία. Προσπαθήσαμε φιλότιµα να συνεργαστούµε, µε κάποια επιτυχία. Ήταν όµως σαφές οτι βρισκόµασταν σε διαφορετικά µήκη κύµατος αναλυτικά, πολιτικά, πολιτισμικά. Για τον Γιώργο ο κατάλογος, και n έγκριση του από τους δανειστές, ήταν αυτοσκοπός. Για µένα ήταν ένα µόνο σκαλοπάτι γι’ αυτό που θα ακολουθούσε αφού συµφωνούσαµε στον κατάλογο των μεταρρυθμίσεων: την εμπροσθοβαρή αναδιάρθρωση του χρέους. Χωρίς αναδιάρθρωση του χρέους ο μεταρρυθμιστικός µου κατάλογος -στην πραγµατικότητα, οποιαδήποτε  μεταρρυθμιστική ατζέντα έπαυε να έχει νόημα, καθώς ένα μονίµως χρεοκοπημένο κράτος είναι µονίµως µη μεταρρυθµίσιµο. Καµία χώρα µονίµως παγιδευµένη σε σπείρα χρέους-αποπλnθωρισµού δε δύναται να εφαρµόσει, n να επωφεληθεί από, μεταρρυθµίσεις όσο καλά σκεδιασμένες και αν είναι. Όπως έβλεπα τα πράγµατα από το 2010, και εξακολουθώ να το βλέπω και σήµερα, n αναδιάρθρωση είναι αναγκαία συνθήκη ανάκαµψης που, βέβαια, για να γίνει και ικανή, απαιτούνται οι κατάλληλες μεταρρυθµιστικές τοµές.


Σε αναλυτικό επίπεδο, οι διαφορές µας µε τον Γιώργο γίνονταν επίσης όλο και πιο ορατές. Όσο περισσότερο συζητούσαµε για τη δημοσιονοµική πολιτική τόσο  περισσότερο µε ξένιζε η ανοχή του Γιώργου προς τα γελοία µακροοικονοµικά μοντέλα της τρόικας, ανοχή που θεωρούσα οτι οδηγούσε σε ανησυχητικά χαλαρή στάση απέναντι  στους καταστροφικούς δημοσιονομικούς στόχους των δανειστών.


Επρόκειτο για κάτι παραπάνω από εύλογες διαφωνίες μεταξύ του υπουργού Οικονοµικών και του προέδρου του ΣΟΕ (Συµβουλίου Οικονοµικών Εµπειρογνωµόνων), ο οποίος πρέπει να είναι το δεξί χέρι του υπουργού και ο οποίος, υποτίθεται, διοικεί την οµάδα οικονοµικών αναλυτών του υπουργείου που παράγουν τους απαραίτητους υπολογισµούς για λογαριασµό του υπουργού, δίνοντάς  του  τη δύναµη να παλεύει για τη χώρα σε κρίσιµα φόρα. Εδώ όµως επρόκειτο για βασικές, καίριες διαφωνίες σε όλα τα επίπεδα: µακροοικονοµικής θεωρίας, οικονοµετρικών προσεγγίσεων και, βέβαια, πολιτικών εκτιμήσεων για το ποιός έπρεπε να είναι ο στόχος (κι όχι απλώς τα µέσα για την επίτευξη του). Αυτό δεν ήταν λάθος του Γιώργου. Ήταν δικό µου, επειδή δεν είχα θέσει ως πρώτη προτεραιότητα µου να απαιτήσω από τον Αλέξη και τον Δραγασάκη έναν άνθρωπο γι’ αυτή τη σηµαντική θέση µε τον οποίο να µοιραζόµαστε βασικές αναλυτικές και πολιτικές προσεγγίσεις. Παρ’ όλα αυτά, είχαµε µια επείγουσα δουλειά να κάνουµε και έπρεπε να την ολοκληρώσουμε. Για πολλές ώρες καθόμασταν ο ένας δίπλα στον άλλο και κάναµε το καλύτερο δυνατό.


Χρnσιµοποιώντας τον φορητό υπολογιστή µου αναδιαµόρφωσα το γραµµένο στο πρόγραµµα Word κείµενο του Χουλιάρακη µέχρις ότου και οι δύο να είµαστε ικανοποιημένοι. Αµέσως µετά τις 9 το βράδυ της Κυριακής το στείλαµε στον Κοστέλλο για να δούµε την αντίδρασή  του. Η απάντηση έφτασε µετά από τρεις  ώρες και κάτι. Ευτυχώς , n ρήξη δεν είχε έρθει ακόµα. Προς έκπλnξn µου, ο Κοστέλλο δεν πρόβαλε αντιρρήσεις  για την ενότητα µε τίτλο «Ανθρωπιστική κρίση». Πράγµατι, δεν την ανέφερε καν, επιλέγοντας αντί αυτού να εκφράσει  αντιρρήσεις  σε «δύο άλλα σημεία, όπου το κείµενο θα προκαλούσε µείζονα προβλήματα»: τις εξώσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις .


Οποιοδήποτε  µορατόριουµ στην έξωση οικογενειών από την κύρια κατοικία τους προκαλούσε µεγάλες αντιδράσεις στην τρόικα. Είχαν υποσχεθεί στους  τραπεζίτες ότι θα όταν ελεύθεροι να κατάσχουν και να δημοπρατούν όλες τις κατοικίες, µικρές και µεγάλες, πρώτες n δεύτερες. Απαιτούσαν την εκκαθάριση των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών µε λnξιπρόθεσµες οφειλές, δίνοντάς τους ως αντάλλαγµα λίγες εκατοντάδες ευρώ κάθε µήνα, για να µπορέσουν να σταθούν πάνω από τη χωματερή ψυχών στην οποία µαράζωναν ο Λάµπρος και τόσοι άλλοι (ως λεγόµενο «ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα»). Παρόλο που ο Κοστέλλο δεν µπορούσε να γνωρίζει (ούτε και θα τον ένοιαζε) τον όρκο που είχα δώσει στον Λάµπρο, ήταν αρκετά έξυπνος για να συνειδητοποιήσει: ότι δε θα µπορούσα να αποδεκτώ τις  απαιτήσεις  των τραπεζιτών τις  οποίες ενστερνίζονταν  η τρόικα. Έτσι, πρότεινε «κάπως διαφορετική φρασεολογία», όπως το έθεσε. Πώς θα µου φαινόταν, π.χ., αν αναφέραµε ότι η κυβέρνηση δεσμευόταν να «αποτρέψει» τις εξώσεις, χωρίς την αναφορά σε ένα µορατόριουµ σε  αυτό το στάδιο; Ο Χουλιαράκης το θεώρησε λογική  παραχώρηση µπροστά στο συνολικό διακύβευµα. Συμφώνησα.


Στις  ιδιωτικοποιήσεις, ο Κοστέλλο µε πίεσε σε δύο µέτωπα. Πρώτον, ζήτησε να µην ακυρώσουµε καµία ιδιωτικοποίηση της προnγούµενης κυβέρνnσης και να επιτρέψουµε τη συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων σε περιπτώσεις όπου είχε ήδη αρχίσει n διαδικασία υποβολής προσφορών. Σε  αυτό το σημείο συμφώνησα να µην ακυρώσουµε τις  διαδικασίες ιδιωτικοποίησης που ήταν σε εξέλιξη, ξεκαθαρίζοντας όµως ότι n Δικαιοσύνη θα αποφάσιζε αν έπρεπε µια ιδιωτικοποίηση να ακυρωθεί ως παράνοµη n αντισυνταγματική γνωρίζοντας ότι οι ‘Έλληνες δικαστές επιθυμούσαν έντονα να αποκατασταθούν οι συνταγματικές τους εξουσίες πρώτη φορά µετά το 2010. Δεύτερον, n τρόικα ήταν κάθετα αντίθετη στην πρόταση µου για νέα δημόσια αναπτυξιακή τράπεζα, που θα χρησιμοποιούσε τα δημόσια περιουσιακά στοιχεία ως εχέγγυα για τη δημιουργία επενδύσεων και n οποία θα µoιραζόταν  τα κέρδη µε τα ασφαλιστικά ταμεία που αιµορραγούσαν. Η διπλωματική λύση που πρότεινε ο Κοστέλλο ήταν να αφήσω αυτή την πρόταση εκτός κατάλογου, «καθώς θα χρειαστούν αρκετοί µήνες για να αναπτυχθεί n ιδέα και δεν είναι  κάτι  που πρέπει να συζητηθεί n να διευθετηθεί στο άµεσο µέλλον. Ήταν άλλη µία παραχώρηση που συμφώνησα να κάνω, έχοντας κατά νου να τοποθετήσω την πρόωση για αναπτυξιακή τράπεζα στην κορυφή των προτεραιοτήτων µου από τον Απρίλιο και µετά.

Ύστερο από µερικές ώρες ύπνου στον κόκκινο καναπέ του γραφείου µου ξεκίνησα µαραθώνιο συνεννοήσεων. Αφού εξασφάλισα την έγκριση του Αλέξη και των συναδέλφων µου στο πολεµικό συµβούλιο, άρχισα να συνοµιλώ µε ευρύτερο κύκλο κυβερνητικών στελεχών. Ο καθένας τους διατύπωσε µε σθένος τη θέση του για το ένα ή το άλλο µέτρο ή διάταξη στον κατάλογο µου, ενώ οι ισχυρότερες  αντιδράσεις  προήρθαν, όπως ήταν φυσικό, από συντρόφους της Αριστερής Πλατφόρµας. Από τη σκοπιά τους οι διαπραγματεύσεις  µας µε τους πιστωτές αποτελούσαν µια κατά βάσιν εσφαλµένη προσέγγιση, ενώ οι διατυπώσεις  του καταλόγου µου στη γλώσσα της τρόικας άγγιζαν, ίσως και να ξεπερνούσαν, το όριο της προδοσίας. Οι θέσεις  αυτές αντανακλούσαν την άποψη τους πως ο στόχος µας θα έπρεπε να είναι το Grexit-µια γραµµή µε την οποία διαφωνούσα στρατηγικά και n οποία ερχόταν σε αντίθεση µε την εντολή που µας είχε δοθεί από το εκλογικό σώµα. Παρά τις   αντιρρήσεις, µέχρι το απόγευµα της Δευτέρας 23 Φεβρουάριου είχαµε πετύχει µια περίεργη συναίνεση: οι του πολεµικού συµβουλίου, γύρω από τον Αλέξη, συμφωνήσαμε να στείλουµε τον κατάλογο που ετοίµασα στους δανειστές, ενώ οι διαφωνούντες έδειχναν να µην ασκούν µεν βέτο αλλά, παράλληλα, να ετοιμάζονταν: να µας πουν, κάποια στιγµή, όταν θα ερχόταν το αδιέξοδο: «εµείς σας το λέγαµε!»


Τ γραμμα Λευκό Φο Γαλάζιοότε, περίπου, έλαβα τρία ξεχωριστά µέιλ από αξιωματούχους της τρόικας που «συνιστούσαν» να επανεντάξω στο κείµενο τα τμήματα του µνημονίου που είχα εξοβελίσει. Καθένα από αυτά το είχαν γράψει, σε αντίθεση µε αυτό του Κοστέλλο, υπό προσωπική, και όχι θεσµική, ιδιότητα: ως «φίλοι» που ήθελαν να αποτρέψουν το «αδιέξοδο». Απάντησα στον καθένα χωρίς περιστροφές ότι: δεν ήµουν διατεθειμένος να επαναφέρω τα τοξικά  µέτρα που ούτε καν ο Κοστέλλο δεν είχε απαιτήσει. Τους πρότεινα, εάν είχαν ισχυρές ενστάσεις να συµβουλεύσουν τους προϊσταµένους τους (Λαγκάρντ, Μοσκοβισί και Ντράγκι) να απορρίψουν τον κατάλογο των µεταρρυθµίσεων κατά την τηλεδιάσκεψη της επόµενης nµέρας. Υποχώρησαν, συμφωνώντας ανεπίσημα µε τον κατάλογο που είχαν λάβει τη Δευτέρα το απόγευµα.
Όµως, η υποχώρηση τους, και το πράσινο φως να προχωρήσω, έφτασε στο µέιλ µου αργά το βράδυ, λίγο µετά τα μεσάνυκτα. Κι αυτό είχε σημασία.


Δεν µπορώ να αποδείξω αν το καθυστερημένο πράσινο φως τους ήταν µια τακτική καθυστέρησης. Πάντως, αυτό που ξέρω είναι οτι και οι τρεις  «συνοµιλητές» έστειλαν, σαν να ήταν πλήρως συντονισμένοι, την απάντηση τους σχεδόν την ίδια ώρα, λίγα λεπτά  µετά τα μεσάνυκτα, γνωρίζοντας οτι δε θα απέστελλα τον κατάλογο µου πριν µου απαντήσουν. Μόλις έλαβα τις  απαντήσεις  τους, ακριβώς δεκατρία λεπτά µετά τα µεσάνυχτά της  Δευτέρας προς Τρίτη, ο κατάλογος µου είχε σταλεί στον Κοστέλλο και στους  οµολόγους του στην ΕΚΤ και στο ΔΝΤ. Οι κύνες της προπαγάνδας, την επόµενη µέρα, θα χρησιμοποιούσαν αυτή τη δεκατριάλεπτη «καθυστέρηση» για να υφάνουν πnχυαίους τίτλους όπως «ο Βαρουφάκης έχασε την προθεσμία υποβολής τη λίστας  των μεταρρυθμίσεων». Ακόµη µία εξαιρετική προσπάθεια να µε παρουσιάσουν ως ανίκανο, βραδυπορούντα και ανοργάνωτο.


Το ενδιαφέρον µέρος της τακτικής τους ήταν ότι: µου ήταν αδύνατον να αποκρούσω τη γελοία κατηγορία χωρίς να αποκαλύψω οτι διαπραγματευόμουν σιωπηλά µε τους πιστωτές της Ελλάδας όλο το προηγούμενο Σαββατοκύριακο πριν από την επίσημη υπoβoλή του κατάλογου. Σε σχέση όµως µε άλλες ψευδείς κατηγορίες που εκτοξεύονταν εναντίον µου εκείνη την περίοδο, οι συγκεκριµένες δεν αποτελούσαν ούτε καν πταίσματα.


Την Τρίτη το πρωί, όσο περίµενα την κρίσιµη τηλεδιάσκεψη εκείνου του απογεύµατος, n µηχανή  προπαγάνδας των Βρυξελλών δούλευε σκληρά για να µου στήσει άλλη µία παγίδα, ώρες µετά από εκείνη της «καθυστέρησης»: προέβηκαν σε διαρροή του κατάλογου µε τις προτάσεις  µας λίγες ώρες πριν από τη σύγκληση του υπουργικού µας συµβουλίου που θα την ενέκρινε επισήµως πριν από την τηλεδιάσκεψη. Οι συνάδελφοί µου υπουργοί στην πλειονότητα τους δεν είχαν δει ακόµα τον τελικό κατάλογο και προφανώς ενοχλήθηκαν διαβάζοντας τον στα τάμπλετ τους στον δρόµο προς το Κοινοβούλιο. Αλλά  αυτό που µετέτρεψε την αυτονόητη ενόχληση τους σε τεράστιο πολιτικό και προσωπικό πλήγµα ήταν οι τίτλοι µε τους οποίους εμφανίστηκε ο κατάλογος µου στα µέσα από τα οποία διέρρευσε «Η ΛΙΣΤΑ ΤΟΥ ΚΟΣΤΕΛΛΟ» ήταν ένα τυπικό παράδειγµα τίτλου των προσκείµενων στην τρόικα ελληνικών µέσων. «ΒΑΡΟΥΦΑΚΗΣ: ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΑΝΔΡΕΙΚΕΛΟ ΤΗΣ ΤΡΟΪΚΑΣ» ήταν n ερµηνεία κάποιων αριστερών ιστοσελίδων που µε κατηγορούσαν για ενδοτισμό.


Ένας από τους συναδέλφους µου υπουργούς, καθώς έµπαινε στην αίθουσα του υπουργικού συµβουλίου, µου έριξε µια µατιά  που συνδύαζε θλίψη και απογοήτευση. «Δεν είχα φαντασθεί Σ.Σ.», µου είπε, «ότι  θα έπαιρνες εντολές   από τον Κοστέλλο». Έπεσα από τα σύννεφα. Καθώς ήµουν σαστισμένος από την εξωφρενική κατηγορία ότι ο Κοστέλλο είχε συντάξει τον κατάλογό µου, n αρχική µου αντίδραση ήταν να την απορρίψω ως ακόµη µία χαλκευµένη είδηση. Μόνο που, σε αυτή την περίπτωση, τα µέσα ενημέρωσης διέθεταν στοιχεία που φάνταζαν αποδεικτικά! (σ.σ.!!)
Σύντοµα κατάλαβα τι είχε συµβεί: Ένας οξυδερκής δηµοσιογράφος, ο Κώστας Εφήµερος (που είχε ιδρύσει και διαχειριζόταν το εξαιρετικό και μοναδικό ανεξάρτητο ειδησεογραφικό πόρταλ ThePressProject) έκανε κάτι πολύ απλό-με ένα κλικ στο μενού  «Ιδιότητες» του διαρρεύσαντος εγγράφου είδε το όνοµα του «Συντάκτη» του, τον οποίον ορίζει το λογισμικό ως τον  εξουσιοδοτημένο χρήστη  του  υπολογιστή στον οποίο το έγγραφο είχε αρχικά δημιουργηθεί.

Ακούγοντας αυτό, άρπαξα το λάπτοπ μου, άνοιξα το έγγραφο μου με τον κατάλογο των μεταρρυθμίσεων, πάτησα το κουμπί «ιδιότητες», κατόπιν το κουμπί raining-smiley-emoticon«Συντάκτης» και, τότε για δεύτερη φορά έπεσα από τα σύννεφα:  Έγραφε «Costello Declan (ECFIN)» (σ.σ.!!) και λίγο πιό κάτω, δίπλα στη  «εταιρεία», υπήρχαν δύο λέξεις που ολοκλήρωναν την ταπείνωση µου: «European Commission». (σ.σ.!!)

Στο μεταξύ ξεκινούσε n σύνοδος του υπουργικού συµβουλίου. Χρειάστηκε να καταβάλλω τεράστια προσπάθεια για να καταπνίξω την οργή µου και να επικεντρωθώ στον στόχο να κερδίσω τη συγκατάθεση των υπουργών. Αλλά αµέσως αφού, µαζί µε τον Αλέξη, την εξασφαλίσαµε, µετά από δίωρη συζήτηση, επέστρεψα στο υπουργείο και τηλεφώνησα στον Χουλιαράκη. Ναι, παραδέχτηκε, το έγγραφο που µου παρουσίασε στο γραφείο µου, το οποίο κατόπιν άλλαξα ριζικά, δεν το δημιούργησε ο ίδιος στο γραφείο του, ύστερα από την επιστροφή του από τις Βρυξέλλες και το φρεσκάρισμα του µετά το ταξίδι. Δημιουργήθηκε από τον Ντέκλαν Κοστέλλο στις Βρυξέλλες, κι όχι από τον ίδιο.

Και αυτός ο άνθρωπος

χειρίζεται τις τύχες μας…

«Και δεν έκρινες σκόπιµο να µου το πεις; : Να ενηµερώσεις τον υπουργό σου ότι το δικό σου έγγραφο, µε το οποίο ήµουν σαφώς δυσαρεστημένος, είχε συνταχθεί από τον κύριο εχθρό µας;» ρώτησα.

Δεν πήρα καµία απάvτηση. «Aς πούµε ότι αρχικά σου ξέφυγε ή ότι ένιωθες άσχηµα  να το παραδεχτείς», συνέχισα. « Όταν µε είδες να το δουλεύω για να τροποποιήσω ριζικά το περιεχόμενο του, παλεύοντας µε ένα έγγραφο του Word που είχε συνταχθεί από τον πιο άτεγκτο αξιωµατούχο της τρόικας, δε θεώρησες ότι τουλάχιστον τότε θα έπρεπε να µε προειδοποιήσεις; Ακόµη κι ήταν ήµουν έτοιµος να το στείλω στην τρόικα;»

Ο Χουλιαράκης, µε τον εντελώς χαρακτηριστικό του τρόπο, αντιπαρήλθε τα ερωτήματα µου µε απάθεια και µε έκφραση την οποία κανείς δεν µπορούσε να αποκρυπτογραφήσει εύκολα. Υπό κανονικές συνθήκες θα είχε απολυθεί εκείνη τη στιγµή. Όµως η «κανονικότητα» ήταν µια πολυτέλεια που δε βίωσα ούτε µία στιγμή κατά τη διάρκεια της υπουργικής θητείας µου.

Το σταθερό τηλέφωνο κτυπούσε ήδη. Η τηλεδιάσκεψη του Eurogroup ξεκινούσε. Έκατσα στη  θέση µου πάνω από τον δέκτη, κρατώντας τις σnµειώσεις µου, µε τον Χουλιαράκη δίπλα µου. Μια σημαντικότερη πρόκληση απαιτούσε την πλήρη προσοχή µου.

Η εκδίκηση του Σόιµπλε

`

Όταν διαπραγματεύεσαι από αδύναµη θέση, µια τηλεφωνική γραμμή µε παράσιτα κάνει τα πράγµατα ακόµα χειρότερα. Στις  προσωπικές συναντήσεις  µπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει τουλάχιστον τη φωνή του, το βλέµµα του και τη φυσική του παρουσία για να αποκτήσει καλύτερο έλεγχο του «δωµατίου». Στις  τηλεδιασκέψεις, αντίθετα, µια απαιτητική συνάντηση γίνεται ακόµα δυσκολότερη. Εκείνο το απόγευµα, για να εξισορροπήσω τις κατάφωρα άνισες συνθήκες, είχα φροντίσει να εξασφαλίσω, τη δέσµευση του Γερούν Ντάισελµπλουµ ότι η συγκεκριµένη τηλεδιάσκεψη θα αφορούσε µόνο τη διατύπωση εκ µέρους των επικεφαλής των τριών θεσµικών οργάνων (ευρωπαϊκης επιτροπής, ΕΚΤ και ΔΝΤ) της ετυµnγορίας τους, µε ένα «ναι» ή µε ένα «όχι», ως προς το εξής ερώτημα:


«Ήταν ο κατάλογος µεταρρυθµίσεων που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση, στο πλαίσιο της συµφωνίας της 20ης Φεβρουαρίου, επαρκώς περιεκτικός για να αποτελέσει τη βάση της επιτυχούς ολοκλήρωσης της τελικής αξιολόγnσης του δεύτερου προγράµµατος της Ελλάδας ή όχι;»


Αυτό ήταν το µοναδικό ερώτηµα στο τραπέζι εκείνη την ημέρα, µε τους εκπροσώπους των θεσµών να είναι οι µόνοι που καλούνταν να απαντήσουν. Πράγματι, στο τέλος της προnγούµενης συνεδρίασης του Eurogroup στις  20 Φεβρουαρίου, ο Γερούν είχε πει σε όλους, πρoς μέγιστη απογοήτευση του Βόλφγκανγκ  Σόιµπλε, ότι δε θα υπήρχε συζήτηση κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης µας της 24ης Φεβρουαρίου µεταξύ των υπουργών Οικονοµικών. Μοναδικός σκοπός της ήταν να επιτρέψει στα θεσµικά όργανα να εκπέµψουν είτε λευκό είτε µαύρο καπνό. Τίποτα άλλο.


Καθώς είχα εκ των προτέρων εξασφαλίσει τη συµφωνία για τον κατάλογο µου, αν και ανεπίσημα, θα ήταν εξαιρετικά περίεργο αν δεν εμφανιζόταν λευκός καπνός. Αλλά και εάν δε συνέβαινε αυτό, είχα αρκετά πολεµοφόδια για να αποκαλύψω τη διπροσωπία της τρόικας σε συνέντευξη τύπου και να κερδίσω, τουλάχιστον, το παιχνίδι της απόδοσης ευθυνών. Ο κύριος φόβος µου ήταν ότι ο Βόλφγκανγκ  θα ανέτρεπε µε κάποιον τρόπο την απαγόρευση µιας συζήτησης µεταξύ υπουργών, επιμένοντας να µιλήσει ώστε να επαναφέρει µε κάποιον τρόπο το µνημόνιο από την πίσω πόρτα. Όλη n νοητική µου ενέργεια επικεντρώθηκε στο να προβλέψω πώς θα επιχειρούσε κάτι τέτοιο και πώς θα τον σταµατούσα. Η καλύτερη άμυνα µου ήταν n ρητή δέσμευση του Γερούν ότι κανείς υπουργός Οικονοµικών δε θα µιλούσε. Αλλά µπορούσα να εμπιστευτώ τον Ολλανδό;


Τελικά, απ’ ότι φάνηκε, ο Βόλφγκανγκ  δε χρειάστηκε να παρέµβει στην τηλεδιάσκεψη, ούτε ο Γερούν χρειάστηκε να παραβεί την υπόσχεση  του να εµποδίσει τη συζήτηση. Το κόλπο ήταν στημένο µε πολύ πιο έξυπνο τρόπο απ’ό,τι µπορούσα να φαντασθώ. Αυτό έγινε φανερό όταν οι επικεφαλής των θεσµών άνοιξαν το στόμα τους. Ο πρώτος που μίλησε ήταν ο Ντοµπρόφσκις, ο Λετονός αντιπρόεδρος της ευρωπαϊκης επιτροπής: «Κατά την άποψη της Eπιτροπής ο κατάλογος αυτός είναι επαρκώς περιεκτικός ώστε να αποτελέσει τη βάση για µια επιτυχή κατάληξη της τελικής αξιολόγnσης … ».  Λευκός καπνός όπως περίµενα, σκέφτηκα µε έναν αναστεναγμό ανακούφισης. Αλλά ο Ντοµπρόφσκις συνέχισε «Πρέπει όµως να τονίσω ότι … ο κατάλογος αυτός δεν αντικαθιστά το µνημόνιο (MoU), το οποίο συνιστά την επίσημη νοµική βάση για το πρόγραµµα … »


Μετά  το πρώτο ξάφνιασµα, είδα αµέσως τι είχε γίνει: ο Βόλφγκανγκ  Σόιµπλε, µετά την ταπείνωσή του τρεις  µέρες νωρίτερα, είχε σηκωθεί ξανά από το αλληγορικό πάτωµα κι είχε ανακτήσει πλήρως τον έλεγχο του Eurogroup, πιθανώς (αλλά όχι σίγουρα) πίσω από την πλάτη της Μέρκελ. Στη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, όσο προσπαθούσα να συντάξω το υποκατάστατο  του  µνημονίου, ο Γερµανός υπουργός Οικονοµικών είχε, φαίνεται, καταφέρει να πείσει τους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής επιτροπής να καταστρατηγήσουν το γράµµα και το πνεύµα της συµφωνίας της 20ης Φεβρουαρίου που αναφερόταν αποκλειστικά στον κατάλογο µεταρρυθµίσεων τον οποίο τελικό κατέθεσα, παραγκωνίζοντας συνειδητά, και ως πολιτική επιλογή, το µνημόνιο. Δηλώνοντας ξεκάθαρα οτι ο κατάλογος µου δεν υποκαθιστούσε το µνημόνιο, ο Ντοµπρόφσκις έκανε τη δουλειά του Σόιµπλε γι’ αυτόν.(….)

Πρώτο μέρος

(συνεχίζεται  σε 2-3 μέρες)

* Ζητάμε την κατανόηση και τη συγνώμη του Γιάνη Βαρουφάκη, για τις μικρές τεχνικές παρεμβάσεις μας και για την δημοσίευση του αποσπάσματος του βιβλίου, που έγιναν μόνο για την γνώση και προώθηση των όσων σημαντικών αναφέρονται, από ένα παντελώς άγνωστο μέσο.

** Και πως να τολμήσουν διάψευση, σε κάτι που γράφεται εδώ, όταν ξέρουν ότι είναι αλήθεια, που ευκόλως αποδεικνύεται…

 

Advertisements

One response »

  1. Παράθεμα: 2o Μέρος/ΒΑΡΟΥΦΑΚΗ ΓΙΑΝΗ: «ΑΝΙΚΗΤΟΙ ΗΤΤΗΜΕΝΟΙ»* ( Ή ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΑΝΤΕΔΡΑΣΑ ΕΓΚΑΙΡΩΣ); (Εκτενές απόσπασμα) | ΦΤΑΝΕΙ ΠΙΑ!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.