ΑΝΙΚΗΤΟΙ ΗΤΤΗΜΕΝΟΙ – Του Γιάνη Βαρουφάκη – Best Seller (10º μέρος/11 – Κεφάλαια 15º-16º )

Standard

«Ως πατριώτης, όχι (δεν θα το υπέγραφα).

Είναι κακό για τον λαό σου»!.

Φοβερά* πράγματα έγιναν τότε. Που κρύφτηκαν από τα ΜΜΕ, τους «δημοσιογράφους», τους αναφέρομενους. Με συνέπεια να φαντάζουν «ως μη γενόμενα». Γιατί; Μην οξυνθούν τα πνεύματα, μη θολώσει η εικόνα της ΤΙΝΑ (Δεν υπάρχει εναλλακτική) ή μήπως και δεν μάθουμε την νοστιμότερη συνταγή της …ταραμοσαλάτας; Τα συμπεράσματα ευθύνη κάθε ενός και κάθε μιάς μας.

* Κατά την ταπεινή μου γνώμη.

(…) Ζωντανεύοντας κάπως, ο Bόλφγκαvγκ συμφώνησε και είπε:

Β. Σόϊμπλε: «Γι αυτό σου είπα να πείσεις τον πρωθυπουργό σου να εξετάσει στην περίπτωση ενός τάιμ άουτ».

Γ. Βαρουφάκης: «Μόνο που η καγκελάριος σου έβαλε τέλος σε αυτή τη συζήτηση».

Β. Σόϊμπλε: «Τότε το μόνο που σου μένει είναι το μνημόνιο», είπε επανερχόμενος στην ίδια μη λύση.

Μόνο μια κίνηση πέρα από λογικά επιχειρήματα και ρητορική θα μπορούσε να σπάσει τον φαύλο κύκλο. Μια ανθρώπινη κίνηση, σκέφτηκα.

Γ. Βαρουφάκης:«Bόλφγκαvγκ, μπορώ να σου ζήτησα μια χάρη;» τον ρώτησα ταπεινά. Έγνεψε καταφατικά. Ενθαρρυμένος προχώρησα:

Γ. Βαρουφάκης: «Είσαι στην πολιτική ζωή εδώ και σαράντα χρόνια. Εγώ μόνο εδώ και πέντε μήνες. Γνωρίζεις από τις προηγούμενες συναντήσεις μας πως παρακολουθώ με ενδιαφέρον τα άρθρα σου και τις ομιλίες σου από τα τέλη της δεκαετίας του 80. Θα ήθελα να ξεχάσεις για μια στιγμή πως είμαστε υπουργοί, ώστε να σε συμβουλευτώ. Όχι να με διατάξεις τι να κάνω. Αλλά να με συμβουλεύσεις. Mπoρείς να μου κάνεις αυτήν τη χάρη;»

Κάτω από τα άγρυπνο βλέμμα των σαστισμένων υφυπουργών του ξανάγνεψε καταφατικά. Αναθαρρεύοντας άλλη μία φορά, τον ευχαρίστησα και τον ρώτησα:

Γ. Βαρουφάκης: «Στη θέση µου θα υπέγραφες το µνηµόνιο;»

Περίμενα πως θα μου έδινε την αναμενόμενη απάντηση ότι, δεδομένων των περιστάσεων, δεν υπάρχει εναλλακτική, συνοδευόμενη από τα συνήθη επιχειρήµατα που στερούνταν της οποιοσδήποτε οικονομικής λογικής. Δεν τα έκανε όμως. Αντ’αυτού κοίταζε έξω από τα παράθυρο. Για τα δεδομένα του Βερολίνου, ο καιρός ήταν ζεστός και ηλιόλουστος. Μετά γύρισε προς το μέρος μου και η απάντηση του με αποσβόλωσε

Β. Σόϊμπλε: «Ως πατριώτης, όχι. Είναι κακό για τον λαό σου»…

 

`

`

(Διευκρίνηση: Τιμώ και σέβομαι το Γιάνη Βαρουφάκη. Αναγνωρίζω, την εντιμότητα, την αξιοπρέπεια, το θάρρος, το σεβασμό σε ιδέες και αρχές, καθώς και τις εξαιρετικές γνώσεις και επιστημονικές του ικανότητες του. …Δεν έχω την τιμή να τον γνωρίζω, ούτε τον ψήφισα ποτέ, ούτε διαφαίνεται, ιδίως τώρα, που κατεβαίνει στις εκλογές, λόγω, κυρίως μη πολιτικής συμφωνίας (για Καπιταλισμό-ΕΕ κ.α.)…

(ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΑΡΘΡΟΥ **)

`

Τέλος Άνοιξης

 

`

ο τέλος του παιχνιδιού, το τελικό ξήλωµα του πουλόβερ, ήρθε εξήντα έξι µέρες ύστερα από εκείνο το βράδυ στα Εξάρχεια. (Βλέπε Κεφ. 14) Μια γελοιογραφία του Γιάννη Ιωάννου περιγράφει παραστατικότατα τις µέρες εκείνες. Στο σκίτσο η Ελλάδα εµφανίζεται γονατισμένη, µε τα χέρια δεµένα πισώπλατα, να προσπαθεί να αποδράσει. Πίσω της η ΕΕ, απειλητική φιγούρα µε το τσεκούρι του δήµιου υψωμένο, να την επιπλήττει που αρνείται να µείνει ακίνητη και να ακουμπήσει πειθήνια τα κεφάλι της στην πέτρα: «θα δείξεις λίγη υπευθυνότητα επιτέλους;» της φωνάζει.

Η δική µου εµπειρία από την περίοδο εκείνη αποδίδεται καλύτερα μέσα από µια άλλη αλληγορία: Το τέλος τoυ παιχνιδιού, το θεατρικό έργο του Σάµουελ Μπέκετ. Εκείνες τις εξήντα έξι µέρες ήταν σαν να παιζόταν μακρόσυρτα και βασανιστικά μπροστά στα μάτια µου στη µεγάλη σκηνή των Βρυξελλών, του Βερολίνου και του Μαξίµου. Η ιστορία του τυφλού, αυταρχικού Χαµ αποτύπωνε τέλεια στον καµβά του συµβολισµού τα βασικό µοτίβο του ευρωπαϊκού δράµατος, από τότε που η Ευρώπη χτυπήθηκε από την τραγική κατάρρευση του 2008 έως το τέλος της Άνοιξης του 2015. Όπως ο Χαµ επιβάλλει διαρκώς στον υπηρέτη και παραγιό του Κβο την εξαντλητική επανάληψη ανώφελων αγγαρειών, καθώς κι οι δύο πλησιάζουν σ ένα αναπόφευκτο αλλά και άπιαστο τέλος, ταυτόχρονα αναθεµατισµένο και επιθυµητό, έτσι και το βαθύ ευρωπαϊκό κατεστηµένο, χωρίς να έχει ιδέα πώς θα μπορούσε να διατηρήσει τον ασφυκτικό έλεγχο των κοινωνιών µας χωρίς να τις συνθλίψει, συνωµοτούσε προς µια κατάληξη αναπόφευκτη, αναθεµατισµένη αλλά και, για κάποιους στην κυβέρνησή µας, επιθυµητή.

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Καθ΄όλο τον Μάιο, και βέβαια τον Ιούνιο, ήµουν σίγουρος ότι τα παιχνίδι που είχαν επιλέξει να παίξουν ο Αλέξης και τα πολεµικό µας συµβούλιο ήταν χαµένο. Απλώς προέβαιναν μηχανικά στις κινήσεις που θα οδηγούσαν στο αναπόδραστο µατ. Η μόνη ψευδαίσθηση που επιβίωνε μέσα µου ήταν η υποβόσκουσα ισχνή ελπίδα ότι, δεν μπορεί, ο Αλέξης θα αντιδρούσε μπροστά στον εξευτελισµό που του επιφύλασσε η τρόικα και, την ύστατη ώρα, θα επέλεγε να παίξει ένα άλλο παιχνίδι το παιχνίδι που σχεδιάζαμε εξαρχής. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Κάθε μέρα που περνούσε, η ισχνή ελπίδα εξασθενούσε. Αλλά, όσο επιβίωνε, όσο αµυδρή κι αν ήταν θα παρέµενα. Αν μη τι άλλο, είχα υποχρέωση να μη διευκολύνω τους δεσµοφύλακες της χώρας µου. Βλέποντας τους να βγάζουν αφρούς στη σκέψη ότι έπρεπε να βρουν τρόπο να µε αντικαταστήσουν, ώστε να πέσει η υπογραφή από πειθήνιο υπουργό οικονοµικών στο 3ο μνημόνιό τους, την οποία δεν περίµεναν από µένα, ατσαλωνόταν η αποφασιστικότητα µου να μην τους κάνω τη χάρη παραιτούµενος. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Όση ενέργεια µου απέµενε την αφιέρωσα σε πέντε καθήκοντα; στον αγώνα να υποστηρίξω την προσπάθεια της οµάδας εργασίας µας, υπό το ΣΔΟΕ, για το αλγοριθµικό κυνήγι των µεγαλοφοροφυγάδων, στην εκστρατεία να «µαντρώσουμε» τον ΟΠΑΠ ώστε να περιοριστεί η κοινωνική καταστροφή από τις βιvτεοµnχανές του τζόγου, στην προετοιµασία των παρουσιάσεών µου στο Eurogroup (ώστε να είναι όσον τα δυνατόν πιο εµπεριστατωµένες και αποτρεπτικές των σχεδίων της τρόικας), στην ανάπτυξη του παράλληλου συστήματος πληρωµών (συµπεριλαµβανοµένου του Σχεδίου Χ) και στην πρώτη προτεραιότητα µου, τη σύσταση του αξιόπιστου «Σχεδίου για την Ελλάδα», που είχαµε συµφωνήσει µε τον <strong>Nιέιβιvτ Λίπτον</strong>. Με τον <strong>Τζεφ Σάκς</strong>, τον <strong>Γκλεν Κιµ</strong>, τον <strong>Τζέιµι Γκάλµπρεϊθ</strong> και την εταιρεία <strong>Lazard</strong> ήδη εργαζόσασταν πάντα στα τρία τελευταία, µε σηµαντική συμβολή των <strong>Νόρµαν Λάµοντ</strong>, <strong>Λάρρυ Σάµµερς</strong> και <strong>Τόµας Μάγερ</strong>. </span></p>
&nbsp;
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Στις 7 Μαίου θα μου δινόταν η ευκαιρία να παρουσιάσω για πρώτη φορά το πρόπλασμα του «Σχεδίου για την Ελλάδα», στο πλαίσιο κεντρικής ομιλίας στις Βρυξέλλες οργανωμένης από τον βελγικό ΣΕΒ και με την υποστήριξη της κυβέρνησης του Βελγίου. Ήταν μια ευκαιρία να εισπράξω σχόλια και κριτικές πριν το παρουσιάσουμε στο επόμενο Eurogroup της 11ης Μαίου, και με τη σκέψη ο Τζεφ να το παρουσιάσει ταυτόχρονα, εκ μέρους μου, στο ΔΝΤ και στον Ντέιβιντ Λίπτον. Δεν περίμενα βέβαια ούτε για μια στιγμή πως ο Σόιμπλε και τα περιβάλλον του θα υποδέχονταν το «Σχέδιο για την Ελλάδα» με ανοιχτές αγκάλες, ανεξαρτήτως της αξίας του, Όμως η προοπτική μιας στήριξης του «Σχεδίου» από τα Νο 2 του ΔΝΤ και τον Λευκό Οίκο, με τον οποίο ο Λίπτον συνδεόταν στενά, ίσως έδινε την ευκαιρία σε μερικούς, λιγότερο μεροληπτικούς, υπουργούς οικονομικών του Eurogroup να διαφοροποιηθούν από τη σκληρή γραμμή Σόιμπλε-Ντάισελµπλουμ</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Πριν μεταβώ στις Βρυξέλλες, αποφάσισα να ταξιδέψω πρώτα στο Παρίσι και στη Ρώμη, και μετά την ομιλία των Βρυξελλών να πάω και στη Μαδρίτη, ώστε να ελέγξω κατά πόσον το «Σχέδιο για την Ελλάδα» θα έβρισκε κάποια θετική ανταπόκριση κι εκεί.</span></p>
<span style="color:#ffffff;">

Με τέτοιους εχθρούς, τι να τους κάνετε τους συντρόφους;

κεί που είχαν φτάσει το πράγματα, δεν είχαμε και πολλά να χάσουμε. Γνώριζα πως το αδιέξοδο της δήθεν διαπραγμάτευσης ανησυχούσε Γάλλους, Ιταλούς και Ισπανούς. Ετσι, αποφάσισα να είμαι ειλικρινης και να ζητήσω ευθέως από τον Γάλλο, τον Ιταλό και τον Ισπανό ομόλογό μου, τους οποίους επισκέφτηκα τον έναν μετά τον άλλο στην έδρα

τους, να σχολιάσουν συγκεκριμένη πρόταση μου για τον τερματισμό του αδιεξόδου:

«Πώς θα σχολιάζατε το ενδεχόμενο να προσεγγίσει αμέσως ο Έλληνας πρωθυπουργός την καγκελάριο λέγοντας της ότι η μόνη διέξοδος, και για τους δυο τους, είναι να υποβάλουν από κοινού Ελληνογερμανική πρόταση στους θεσμούς απoτελoύμεvη από: (1) πακέτο μεταρρυθμίσεων που θα περνούσε από τη Βουλή των Ελλήνων μέχρι το τέλος Μαίου και θα συμπεριελάμβανε το αναθεωρημένο δημοσιονομικό σχέδιο (με πρωτογενή πλεονάσματα ύψους 1,5 %, απλοποιημένο ΦΠΑ, σηµαντική αναδιοργάνωση των φορολογικών αρχών, αυστηρούς περιορισμούς στις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις κτλ), (2) μακροπρόθεσμο Σύμφωνο Ανάκαμψης της Ελλάδας μεταξύ της ΕΕ και της Ελλάδας [σημ.; το «Σχέδιο για την Ελλάδα»], το οποίο θα εμπεριείχε (α) την ανταλλαγή Χρεών που ήδη πρότεινα, (β) αναπτυξιακή τράπεζα που θα απορροφούσε μεγάλο μέρος της δημόσιας περιουσίας ως εχέγγυα, (γ) δημόσια «κακή» τράπεζα για να διαχειριστεί τα τραπεζικά «κόκκινα δάνεια», (δ) πολλές αναγκαίες μεταρρυθµίσεις στη δημόσια διοίκηση και στις αγορές προϊόντων και, τέλος, (ε) πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης;»1

Πριν μου απαντήσουν, τους τόνισα ότι σκοπός ήταν μια γρήγορη συμφωνία που θα απέτρεπε το «ατύχημα» στο οποίο μας οδηγούσε η διαδικασία της τρόικας με μαθηματική ακρίβεια. Ηταν, επέμεινα, μετριοπαθής πρόταση, η οποία περιελάμβανε ότι χρειαζόταν η χώρα στο μέσο και στο μακροπρόθεσμο μέλλον ενώ μεγιστοποιούσε το ποσοστό των δανεικών που θα έπαιρναν πίσω οι δανειστές. Ακόμα, ήταν έτσι δομημένη η πρόταση-συμφωνία που επέτρεπε στην Καγκελάριο να παρουσιάσει το σχέδιο σαν δική της ιδέα. Αν αρνιόταν, κατέληξα, και μας ξαναέστελνε στους «θεσμούς», τότε καμία βιώσιμη λύση, δεν ήταν δυνατή. Σε μια τέτοιο περίπτωση, είπα με νόημα που δεν άφηνε κανένα περιθώριο παρανόησης, τα πράγματα θα ακλουθούσαν τη «φυσική» τους ροή.

Στο Παρίσι, στις 6 Μαίου, συνάvτησα τον Μισελ Σαπεν και τον Πιερ Μοσκοβισί. Μαζί μιλούσαν και χώρια καταλαβαίνονταν, προσφέροντας τις συνήθεις κούφιες υποσχέσεις στήριξης και καμιά δική τους ιδέα. Όταν φτάσαμε στο κρίσιμο στρατηγικό ερώτημα -αν θα έπρεπε ωα προσεγγιστεί η Μέρκελ καταυτόν τον τρόπο δεν ήταν ούτε υπερ ούτε κατά. Ήταν απίστευτο: δεν απαντούσαν θετικά ούτε όμως και προσπάθησαν να με αποτρέψουν από την ιδέα ενός τελεσιγράφου προς την καγκελάριο. Σε αντιδιαστολή με την απαθή και ανεύθυνη στάση του Σαπέν, ένας άλλος Γάλλος υπουργός, τον οποίο συνάντησα τον ίδια μέρα, αφού με άκουσε, μου επιβεβαίωσε ότι το σχέδιο ήταν καλό και μάλιστα με ενθάρρυνε. ήταν ο Εμμανουέλ Μακρόν.

Στη Ρώμη, στις 6 Μαίου, ο Πιερ Κάρλο Παντοάν μου επεφύλασσε μεγάλη έκπληξη. Σε όλα τα Eurogroup, πριν και μετά από εκείνη τη συνάντηση μας, δεν κούνησε ούτε μία φορά τα μικρό του δάχτυλο, για να με βοηθήσει, επιλέγοντας να έχει το βλέμμα μονίμως στραμμένο προς τον Βόλφγκανγκ, ποθώντας την έγκριση του Γερμανού ομολόγου μας. Το γραφείο του όμως στη Ρώμη, εκτός του οπτικού, πεδίου του «αφεντικού, του Eurogroup, ο Παντοάν ήταν άλλος άνθρωπος, δείχνοντας μου τι πραγματικά πίστευε. «Πρέπει οπωσδήποτε να προχωρήστε με το σχέδιο αυτό», μου είπε. «Δεν έχετε χρόνο για χάσιμο. Ο πρωθυπουργός σας πρέπει να καλέσει τη Μέρκελ τώρα, αύριο το αργότερο, και να την πιέσει. Μην περιμένετε μέχρι τη Δευτέρα [σημ.: την 11n Μαίου, ημερομηνία διεξαγωγης του Eurogroup]. Αν δεν αναλάβει δράση η Μέρκελ μέχρι τότε, ο Βόλφγκανγκ θα έχει το πάνω χέρι».

Έμεινα εμβρόντητος. Είχε και πολλά άλλα να πει. Παραδείγματος χάριν, συμφώνησε απολύτως ότι έπρεπε πάση θυσία να σταματήσει το μαρτύριο των δήθεν «αξιολογήσεων» της εφαρμογής των όρων οποιασδήποτε συμφωνίας κλείναμε. Αυτό που μου έλεγε ήταν απολύτως συμβατό με τον αγώνα που έδινα από τον Φεβρουάριο προκειμένου να πείσω, εντός και εκτός των συνόρων, ότι το κλείσιμο του αποτυχημένου 2ου μνημονίου και η υπογραφή του νέου Συμβολαίου με την Ευρώπη το οποίο πρότεινα θα έπρεπε να γίνει στη βάση μίας και μοναδικής αξιολόγησης ενός και μοναδικού πακέτου προαπαιτούμενων. «Πρόσεχε», μου είπε ο Παντοάν.

«Αυτοί θέλουν να σας περάσουν από τη διαδικασία αξιολόγησης δύο φορές σε μερικούς μήνες, μία για να κλείσει το παλαιό πρόγραμμα κι άλλη μία για να αρχίσει η νέα συμφωνία. Μην το δεχθείτε! Να επιμείνετε ότι το αποτυχημένο 2ο μνημόνιο, όπως και το 1ο, βασιζόταν στη λογική του ΔΝΤ και των κλασικών του σκληρών αξιολογήσεων. Να απαιτήσετε η νέα συμφωνία να απομακρυνθεί από τη λογική του ΔΝΤ και να προσεγγίσει την αναπτυξιακή λογική της Παγκόσμιας Τράπεζας».

 

Κάπως έτσι είχα φαντασθεί να κινείται το Συμβόλαιο με την Ευρώπη: μακριά από τη λογική του ΔΝΤ, των μνημονίων, των προαπαιτούμενων και εγγύτερα στη διαδικασία της Παγκόσμιας Τράπεζας ή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Το να μου λέει ακριβώς τα ίδιο ο Παντοάν ήταν άκρως ενισχυτικό εκείνη τη στιγμή.

Το μοναδικό σημείο στο οποίο διαφωνούσα με τον Πιερ Κάρλο ήταν η χρήση της φράσης «ανθρωπιστική κρίση», την οποία θεωρούσε σφάλμα. «Δεν τους αρέσει να τους κατηγορούν πως προκάλεσαν ανθρωπιστική κρίση», μου είπε. Με συμβούλεψε να την αντικαταστήσουμε με τον όρο «εκστρατεία κατά της φτώχειας », συμβουλή την οποία αποδέχτηκα εκείνη τη στιγμή παρά την αηδία που ένιωσα φέρνοντας στον νου μου τον Ντάισελµπλουμ, στο πρώτο μου Eurogroup, να μου λέει ότι αρνείται την αναφορά στην ανθρωπιστική κρίση επειδή θα «πολιτικοποιούσε» το ανακοινωθέν.

Έφυγα από τα ιταλικό υπουργείο οικονομικών κατευθυνόμενος προς το αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο, νιώθοντας ταυτόχρονα ικανοποίηση και έκπληξη: ικανοποίηση επειδή η λογική και η εντιμότητα δεν είχαν εξαφανιστεί πλήρως από τα ευρωπαϊκά κυβερνητικά κέντρο και έκπληξη επειδή η Ευρώπη είχε συνωμοτήσει ώστε να μην εμφανίζονται ποτέ στα όργανά της, και ειδικά στο Eurogroup.

 

Αφού έδωσα την ομιλία μου στις Βρυξέλλες στις 7 Μαΐου, πέταξα για τη Μαδρίτη στις 8 του μηνός, όπου και με δέχθηκε ο γείτονας μου στο τραπέζι του Eurogroup Λουίς Ντε Γκίντος. Υπουργός οικονομικών της συντηρητικής κυβέρνησης της Ισπανίας και ορκισμένος εχθρός του ισπανικού αδελφού κόμματος του Σύριζα, των Ποδέμος, ο Λουίς δεν έχανε ευκαιρία στο Eurogroup να συμπεριφερθεί σαν μαζορέττα του Bόλφγκαvγκ αντίθετα με τον Πιερ Κάρλο Παντοάν, ο οποίος τουλάχιστον κρατούσε τα προσχήματα. Βέβαια γνώριζα ότι αυτό μάλλον οφειλόταν σε σκοπιµότητα, στο πλαίσιο συγκεκριμένης τακτικής, παρά στο γεγονός ότι ο Λουίς ήταν αρκετό αφελής ώστε να πιστεύει αυτά που έλεγε. Εκείνη τη μέρα, στο γραφείο του, με επιβεβαίωσε πλήρως!

Καθώς είχα φτάσει την ώρα του μεσημεριανού, µου πρότεινε να περάσουµε σχεδόν αµέσως στη διπλανή τραπεζαρία, όπου µοιραστήκαµε µια απλή αλλά υπέροχη παγέτα και από ένα ποτό: κόκκινο κρασί. Υπό αυτή τη «συνοδεία» προέκυψε µια αφοπλιστικά φιλική συζήτηση. Όχι µόνο ενέκρινε γρήγορα την ιδέα µου για το εν δυνάµει τελεσίγραφο που έπρεπε να επιδώσουμε στη Μέρκελ εκείνες τις µέρες ώστε να υπάρξει άρση του αδιεξόδου, αλλά, ήταν του είπα πως και ο Πιερ Κάρλο είχε την ίδια αντίδραση, κούνησε το κεφάλι του καταφατικά και είπε «Εσείς, οι Ιταλοί κι εµείς πρέπει να αλληλοϋποστηριζόσαστε». Σκέφτηκα µε πικρία ότι «αργά τα σκέφτηκε» αλλά δεν εξωτερίκευσα τη σκέψη εκείνη. Αντ’ αυτής, αποφάσισα να λύσω µια απορία µου ρωτώντας τον:

«Λουίς, δηλαδή µου λες ότι δε σας ενδιαφέρει πια να ρίξετε την κυβέρνηση µας; ή, µαζί µε τον Bόλφγκαvγκ, να µας πετάξετε από το ευρώ; Αυτή δεν ήταν η όχι και τόσο κρυφή επιθυµία σας;»

«Όχι πια», απάντησε µε πονηρό χαµόγελο, αφού το σκέφτηκε για λίγο.

«Τι άλλαξε;» τον ρώτησα « Είχα την εντύπωση πως είχες πάρει τo µέρος του Σόϊµπλε και ζητούσες το Grexit».

«Αυτό που άλλαξε», απάντησε ο Λουίς σκεφτικός, «είναι πως οι Ποδέµος δεν αποτελούν την απειλή που αποτελούσαν για µας πριν από μερικούς µήνες. Επίσης, τώρα φοβάµαι το Grexit περισσότερο απ ό,τι πριν. Δεν είµαι σίγουρος πως μπορούμε να το διαχειριστούµε».

Ο οξυδερκής Ισπανός, πρώην στέλεχος της GoIdman Sachs, για να μην ξεχνιόμαστε, ήταν ορθός στις εκτιμήσεις του. Η µίνι οικονομική ανάκαμψη της Ισπανίας βασιζόταν σε νέα δάνεια ιδιωτών, νέες φούσκες, από εκείνες που έφεραν την κατάρρευση της Ισπανίας τα 2010. Η οικονοµική κατάσταση που καλούνταν να διαχειρισθεί ήταν όντως εύθραυστη και δε θα μπορούσε να αντέξει το σοκ ενός Grexit. Αλήθευε επίσης ότι η άνοδος των Ποδέμος είχε περιοριστεί εξαιτίας εσωτερικών διαφορών στο νέο αυτό κόµµα. Ακόµη κι αν ο Λουίς δεν το οµολογούσε ποτέ δηµόσια, µια σιωπηρή συμφωνία ανάµεσα σε Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία, που θα απέτρεπε το Grexit και θα ηρεµούσε τις αγορές, ήταν εύλογη από τη δική του σκοπιά.2

Καθώς επέστρεφα στην Αθήνα από τη Μαδρίτη, µε βασάνιζε τα ενδεχόµενο ο Αλέξης να έστρεφε την πλάτη του στην ύστατη ευκαιρία που µας παρουσιαζόταν. Ο Γάλλος υπουργός οικονοµίας και οι υπουργοί οικονοµικών της Ιταλίας και της Ισπανίας συµφωνούσαν ανεπιφύλακτα ότι είχε έρθει η στιγµή ο Αλέξης να καλέσει αµέσως τη Γερµανίδα καγκελάριο και να της καταθέσει την πρόταση µου. Δε θα αναλάµβαναν βέβαια ποτέ οι ίδιοι την πρωτοβουλία, αλλά αν την αναλάµβανε ο Αλέξης και εννοούσε πραγµατικά ότι αρνείται να ξανασυρθεί στα διαδικασία της τρόϊκας -προτιμώνιας ακόµα κι ένα Grexit από εκείνη την αδιέξοδη αναξιοπρέπεια-, θα είχαµε πολλές πιθανότητες η Μέρκελ να δεχτεί τη νέα διαδικασία που προτείναµε.

Μέχρι να προσγειωθώ στην Αθήνα, είχα επιτέλους ολοκληρώσει και τις τελευταίες λεπτοµέρειες του «Σχεδίου για την Ελλάδα». Ο Τζεφ Σακς είχε τελειοποιήσει το προσχέδιο που του είχα στείλει πριν από µερικές µέρες, ο Νόρµαν Λάµοντ είχε κάνει σημαντικές προσθήκες, οι ειδικοί της Lazard είχαν βελτιώσει την πρόταση ανταλλαγής χρεών και ο Λάρρυ Σάµµερς είχε δώσει την έγκριση του. Στο πλαίσιο της εργασίας εκείνη η οµάδα µου στο υπουργείο είχε κάνει εξαιρετική δουλειά, ιδίως όσον αφορά τον ανάλυση της βιωσιµότητας του χρέους. Τις εκτιμήσεις για τα οφέλη από τις µειώσεις και την απλοποίηση του ΦΠΑ που πρότεινα, καθώς και την πολιτική για την «κακή τράπεζα . Ο Τζεφ πρότεινε ο τίτλος του «Σχεδίου» να ακούγεται βαρετός και μετριοπαθής, έτσι όπως άρεσε στο ΔΝΤ. Ετσι, ο επίσημος τίτλος που του δόθηκε ήταν: «Πλαίσιο πολιτικής για τη δηµοσιονοµική εξυγίανση, ανάκαμψη και ανάπτυξη της Ελλάδας». Υπογεγραµµένο από εγκυρότατα ονόµατα, αξιωµατούχους τους οποίους σεβόταν το κατεστημένο και που συνδύαζαν εξαιρετικές γνώσεις και εµπειρία στα πιο υψηλά επίπεδα διακυβέρνησης, ήταν ένα ισχυρό όπλο εφόσον βέβαια ο πρωθυπουργός ενδιαφερόταν να το οπλίσει. 3

Εκείνο το πρωί του Σαββάτου, δύο µέρες προτού µεταβώ στις Βρυξέλλες για το Eurogroup της 11ης Μαίου, ζήτησα από το γραφείο µου να εκτυπωθούν αρκετά αντίγραφα του «Σχεδίου», έβαλα µερικά μέσα στο σακίδιό µου, ανέβηκα στη μηχανή µου και πήγα στο Μαξίµου για να συναντήσω τον Αλέξη. Του είπα για την ενθαρρυντική υποδοχή που είχε η πρόταση µου στο Παρίσι, στη Ρώµη και στη Μαδρίτη και του έδωσα το αντίγραφο, τονίζοντας πως ήταν τα µοναδικό όπλο που του απέµενε, αν όχι απαραίτητο για να κερδίσει τον πόλεµο, τουλάχιστον για να αποφύγει την εξολόθρευση. Χωρίς καν να προσποιηθεί πως τον ενδιέφερε να το διαβάσει, και µε µια έκφραση παραίτησης, ο Αλέξης έσπρωξε στην άκρη του γραφείου του το πλαίσιο πολιτικής. «Δεν είναι τώρα η ώρα να την προκαλέσουμε», είπε αναφερόµενος στη Μέρκελ.

Έµεινα άναυδος. Απορρίπτοντας την ευκαιρία να υιοθετήσει το κείµενο εκείνο, και να το αναγάγει στο αντιµνηµόνιο της κυβέρνησης µας, πέταγε την ευκαιρία να προτείνει ένα δικό του, ολοκληρωμένο, σχέδιο για την ανάκαμψη της Ελλάδας, σχεδιασµένο από την ελληνική κυβέρνηση για τον ελληνικό λαό µε την ικανή βοήθεια µερικών εκ των ευφυέστερων και πιο έµπειρων συµβούλων που θα μπορούσε να έχει µια ελληνική κυβέρνηση. Χωρίς τη σφραγίδα έγκρισης του πρωθυπουργού το Σχέδιο που πασχίσαµε να ολοκληρώσουμε δεν ήταν τίποτα άλλο παρά µια πράσινη βίβλος ενός περιθωριοποιημένου υπουργού οικονοµικών, γεγονός που θα επέτρεπε στους δανειστές µας να τα αγνοήσουν παντελώς. Κάπως έτσι ο Αλέξης θυσίασε στον βωµό της «συνεννόησης» που είχε µε τη Μέρκελ την ιδέα του Ντέιβιντ Λίπτον για µια λύση τύπου Πολωνίας σε συνεργασία µε το ΔΝΤ.

Η μόνη πράξη αντίστασης του Αλέξη, το τελευταίο σκίρτημα του ριζοσπάστης του, παρέµενε η απειλή της στάσης πληρωµών προς το ΔΝΤ. Τι σημασία είχε όµως αυτή πια, δεδοµένου ότι (α) το χαρτί αυτό το είχε ουσιαστικά κάψει την 5η Απριλίου (τότε που µε είχε στείλει στην Ουάσινγκτον να ανακοινώσω στη Λαγκάρντ άµεση στάση πληρωµών, την οποία όµως µου απαγόρευσε να κάνω βλ. Κεφάλαιο 13) και (β) ταυτόχρονο καθιστούσε σαφές στη Μέρκελ (και µέσω του Δραγασάκη στον Ντράγκι) ότι δε θα µε άφηνε να προβώ σε στάση πληρωµών στην ΕΚΤ;

Η επόµενη πληρωµή στο ΔΝΤ, συνολικού ύψους 765 εκατοµµυρίων ευρώ, έπρεπε να γίνει την Τρίτη 12 Μαίου, τη μέρα µετά τη σύνοδο του Eurogroup. Το τελευταίο σκίρτημα ήρθε εκείνες τις µέρες όταν, µε καθυστέρηση πέντε εβδοµάδων, µου έδωσε τα πράσινο φως να μην πληρώσω αυτά τα 765 εκατοµµύρια εκείνη την Τρίτη. Έλα όµως που η τρόϊκα δε θα µας άφηνε να προβούμε σε στάση πληρωµών! Η είδηση έφτασε την Κυριακή 10 Μαίου, λίγο πριν από ακόµη µία συνεδρίαση του πολεµικού συµβουλίου: ο Γιάννης Στουρνάρας τηλεφώνησε για να αναφέρει πως, ως διά µαγείας, ανακάλυψε στην Τράπεζα της Ελλάδος παρκαρισµένα σε κάποιον ξεχασμένο λογαριασμό που είχαµε για να πληρώνουμε το ΔΝΤ … 650 εκατοµµύρια ευρώ. Τότε, παρά τις ενστάσεις µου, ο Αλέξης, ο Δραγασάκης και ο Σαγιάς αποφάσισαν ότι δεν ήταν δυνατόν να δικαιολογήσουμε στάση πληρωµών για το υπόλοιπα ψωροεκατοµµύρια.

«Έφτασαν στο σημείο να πληρώνουν τους εαυτούς τους για να εµποδίσουν τη στάση πληρωµών», ήταν η όχι λανθασμένη ερμηνεία του Αλέξη. «Το γεγονός πως προτιµούν να πληρώσουν τούς εαυτούς τους παρά να ανακοινώσουν µια στάση πληρωµών της Ελλάδας θα έπρεπε να σε γεµίζει δύναµη και θάρρος, Αλέξη», του είπα. «Δείχνει την ισχύ που έχεις». Όµως, η προσπάθειά µου να αναπτερώσω τα ηθικό του δεν είχε καµία επίδραση.

Τις επόµενες ώρες, ενώ το πολεµικό συµβούλιο συζητούσε νέους τρόπους µε τους οποίους θα μπορούσαµε να … υποκύψουμε στο παλιό πρόγραμμα, παρέµεινα σιωπηλός. Μόνο προς το τέλος της συνεδρίασης έκανα µια ερώτηση: «Αύριο πρέπει να πάω στις Βρυξέλλες για να συµµετάσχω σ’άλλο ένα Eurogroup. Ποιές είναι οι οδηγίες που έχω;» Επί της ουσίας, η απάντηση που πήρα ήταν: Παίξε άµυνα απέναντι στον Bόλφγκαvγκ και τους στρατιώτες του, ελπίζοντας ότι η Μέρκελ θα έρθει να µας σώσει.

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:21pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:aqua none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Η κίνηση του Βόλφγκανγκ</strong> </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a style="color:#000000;" href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/01/animated_alphabet_redelectric_k_b_2.gif"><img class="wp-image-65226 alignleft" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/01/animated_alphabet_redelectric_k_b_2.gif" alt="" width="66" height="64" /></a>ρατώντας τούς φίλους µου κοντά και τους εχθρούς µου ακόµα πιο κοντά, όπως συμβουλεύει µια παλιά αγγλική παροιµία, κανόνισα να επισκεφτώ τον Σόϊµπλε µία ώρα πριν από την έναρξη του Eurogroup, έχοντας µαζί µου τον Θεοχαράκη και τον Χουλιαράκη. Η συνάντηση έγινε στο γραφείο της γερµανικής αποστολής στις Βρυξέλλες.4 Μας δέχτηκε µε τούς δύο υφυπουργούς του. Αγνοώντας τα εθιμοτυπικό μπήκε κατευθείαν στο ψητό. «Κοιτάξτε», είπε, «είναι λάθος να πιστεύετε ό,τι σας λέει η Επιτροπή. Τι μπορούν να σας προσφέρουν; Λένε, λένε, λένε, αλλά είναι µόνο λόγια. Μην τους δίνετε σημασία». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αν έκρινα από τις προηγούµενες εμπειρίες, µου κάθε φορά που ο Γιουνκέρ η ο Μοσκοβισί είχαν υποσχεθεί να παρέµβουν υπέρ ημών, είχε απόλυτο δίκιο. Αυτό που δεν περίµενα, και το οποίο θα ανακάλυπτα τα επόµενα λεπτά της ώρας, ήταν ότι η συµβουλή του να αγνοήσουµε την επιτροπή ίσως και για την ... καγκελάριο του! «Ξέρω πως ο πρωθυπουργός σας της µιλάει συνεχώς», είπε. Φανερά πιο εκνευρισµένου, συνέχισε «Γιατί της µιλάει συνέχεια; Για ποιόν λόγο; Τι περιμένει από αυτήν; δεν μπορεί να του δώσει τίποτα!» Συνειδητοποιώντας πως µάλλον ξεπερνούσε τα όρια της ευπρέπειας, έκανε ένα νοερό βήμα πίσω λέγοντας: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Χάρηκα όταν άκουσα τον πρωθυπουργό σας να αναφέρει την πιθανότητα ενός δηµοψηφίσµατος. Αυτό θα ήταν πολύ καλό! Όμως πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί. Πρέπει να εξηγήσει ξεκάθαρα -πολύ πολύ ξεκάθαρα στον ελληνικό λαό ποιο είναι το διακύβευμα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως θέλουν το ευρώ. Πρέπει να τους πείτε ότι, αν θέλουν το ευρώ, πρέπει να αποδεχθούν το µνηµόνιο. Αν δε θέλουν το µνηµόνιο, δεν πειράζει, ας προχωρήσουν, ας προχωρήσουν». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ανταπάντησα ότι η συμμετοχή στην ευρωζώνη δεν έπρεπε να εξαρτάται από τη συναίνεση σε ορισμένες πολιτικές που υπονοµεύουν τη χώρα, βυθίζοντας την ακόµα πιο πολύ στην αφερεγγυότητα, εντός της ευρωζώνης. Προσπέρασε το επιχείρηµα µου χωρίς καν να το καταρρίψει</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a style="color:#000000;" href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg"><img class=" wp-image-65438 alignleft" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg" alt="" width="8" height="139" /></a>«<strong>Το µνηµόνιο, το µνηµόνιο ως έχει, χωρίς αλλαγές. ή τη δραχμή.</strong> Πρέπει να δεχτείτε το µνηµόνιο, αν θέλετε το ευρώ. Αν δε θέλετε το ευρώ, αυτό είναι άλλο θέµα. Ο ελληνικός λαός είναι που πρέπει να πάρει αυτή την απόφαση. Γι αυτό χάρηκα τόσο όταν άκουσα τον πρωθυπουργό σας να αναφέρεται σε δηµοψήφισµα. Πρέπει να τα κάνετε Και, ξέρετε, αν χρειάζεστε έξι µήνες για να έχει ο ελληνικός λαός αρκετό χρόνο να το σκεφτεί, δεν υπάρχει πρόβλημα. Θα σας χρηματοδοτήσουμε πλήρως για έξι µήνες!» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Εδώ ήµασταν λοιπόν. Όλο το αφήγημα της ΕΚΤ ότι αρνιόταν να µας παράσχει ρευστότητα επειδή απλώς ακολουθούσε τους κανόνες της ήταν όντως μπούρδες. Αν ήθελαν, για δικούς τους πολιτικούς λόγους, μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν τις δανειακές υποχρεώσεις της χώρας µας «πλήρως». Και όχι για τις δύο η τρεις εβδοµάδες που ζητούσαμε, αλλά για έξι ολόκληρους μήνες, διάστημα που απαιτούσε ποσό 11 δισ. ευρώ. «Μα, Bόλφγκανγκ», του απάντησα, κλονισμένος από αυτά που µόλις είχα ακούσει. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Ως υπεύθυνοι ηγέτες, και ευρωπαϊστές, πρέπει να κάνουµε ό,τι μπορούμε για να αποτρέψουμε το Grexit και να προσφέρουμε στους λαούς µας την προοπτική µιας αξιοπρεπούς διαβίωσης μέσα στην ευρωζώνη. Το να τους αναγκάσουμε να διαλέξουν µεταξύ µιας καταστροφικής δηµοσιονοµικής πολίτικης εντός της ευρωζώνης και µιας καταστροφικής εξόδου από την ευρωζώνη δεν είναι δείγμα πεφωτισµένης πολιτικής ηγεσίας. Δε βλέπεις πως το πρόβλημα μετά μνημόνιο είναι ότι στερεί κάθε ελπίδα για ένα αξιοπρεπές µέλλον;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Φυσικά και το έβλεπε, παραδέχτηκε: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Το µνηµόνιο είναι επιβλαβές για τον λαό σας. Δε σας επιτρέπει να ανακάµψετε. Δεν είναι καλό για την ανάπτυξη. Γι αυτό χρειάζεστε το δηµοψήφισµα. Για να γίνει σαφές». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σοκαρισµένος με την άνεση με την οποία προσυπέγραφε την αποδόμηση της Ευρωζώνης, του είπα: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Ας αφήσουµε για µια στιγμή τα πώς θα επηρεάσει αυτό την Ελλάδα. Πιστεύεις πραγματικά ότι θα μπορέσεις να ελέγξεις την κατάσταση όταν ανοίξει ο ασκός του Αιόλου με το Grexit; Είναι σκέτη φαντασίωση. Κανείς δεν μπορεί να την ελέγξει. Θα ήταν σφάλμα ιστορικών διαστάσεων». </span></p>
&nbsp;
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Μην το πείτε Grexit τότε», απάvτησε ο Bόλφγκαvγκ εvτελώς εκτός θέματος. «Δεν είναι ανάγκη να το βλέπετε σαν έξοδο από την ευρωζώνη. Δείτε το σαν ένα τάιμ άουτ. Όπως το βλέπω εγώ, αποχωρείτε για ένα διάστημα, ανακάμπτετε πολύ γρήγορα, έτσι επανακτάτε την ανταγωνιστικότητα σας μέσω της υποτίμησης. Και ύστερα από περίπου έναν χρόνο, όταν θα έχετε επανακτήσει μεγάλο μέρος της χαμένης σας ανταγωνιστικότητας, μπορείτε να ξαναμπείτε». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Δεν ήξερα από πού να αρχίσω. Γι αυτό επέμεινα. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Bόλφγκαvγκ, δεν μπορώ να προσυπογράφω την έξοδο της Ελλάδας από ένα νόμισμα στο οποίο, ομολογουμένως, δεν έπρεπε ποτέ να είχε μπει. Δεδομένου ότι χρειάζεται σχεδόν ένας χρόνος από τη δημιουργία νέου νομίσματος προτού υποτιμηθεί, είναι σαν να ανακοινώνουμε την υποτίμηση του νομίσματος έναν χρόνο νωρίτερα. Το βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο κόστος θα είναι τεράστιο. Κι ενώ φοβάμαι αυτό το κόστος λιγότερο απ’ όσο φοβάμαι μια επ’ αόριστον παραμονή στο ευρώ μ’ ένα καταστροφικό μνημόνιο, επιμένω πως το να μας φέρνετε αντιμέτωπους με το δίλημμα μνημόνιο ή δραχμή δε συνάδει με το συμφέρον της Ευρώπης. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ακόμη κι αν δε σε ενδιαφέρει η τύχη της Ελλάδας, ένα Grexit ή ένα ελληνικό τάιμ άουτ, όπως θες πες το θα κάνει το ευρώ να σταματήσει να φαντάζει ως κάτι αναπόδραστο. Αυτό θα πλήξει σοβαρά και άμεσα την Ιταλία και την Ισπανία, προτού φτάσουν οι συνέπειες και στο Παρίσι. Ο Μάριο Ντράγκι δε θα μπορεί να κάνει τίποτα για να περιορίσει τη ζημιά, ακόμη κι αν τυπώσει βουνά από ευρώ. Η ουσιαστικά ένταση θα ξαπλωθεί παvτoύ από δυνάμεις που δε θα μπορείς να τις ελέγξεις». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ο Bόλφγκαvγκ διαφωνούσε. Εξέφρασε όμως τη διαφωνία του μέσω μιας περίεργης σύγκλισης των απόψεών μας. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε: «Είσαι πιθανότατα ο μoναδικός στο Eurogroup που καταλαβαίνει ότι η ευρωζώνη δεν είναι βιώσιμη», μου είπε. «Η ευρωζώνη είναι δομημένη λάθος. Χρειάζεται πολιτική ένωση, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι αυτό». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.Β.: «Πάvτα πίστευα ότι ήσουν αφοσιωμένος φεντεραλιστής», τον διέκοψα κάνοντας του ένα κομπλιμέντο το οποίο, τουλάχιστον όσον αφορά τις αρχές της δεκαετίας του 1990, δεν ήταν τραβηγμένο. «Θυμάμαι τη διαφωνία σου με τους συναδέλφους σου τότε, στις αρχές της δεκαετίας του 90. Είμαι σίγουρος ότι η κ. Μέρκελ δεν μπορούσε να δει τόσο ξεκάθαρα όσο εσύ την αναγκαιότητα η νομισματική ένταση να συνοδεύεται από μια ομοσπονδιακή πολιτική δομή». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε: «Ούτε και οι Γάλλοι», πρόσθεσε, επιτρέποντας στον εαυτό του να φανεί ικανοποιnμένος. «Κι αυτοί μου εναντιώθηκαν». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Γ.Β.: «Το ξέρω», του είπα. «Ήθελαν να χρησιμοποιήσουν το γερμανικό μάρκο χωρίς να παραχωρήσουν εθνική οικονομική κυριαρχία.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε: «Ναι, ισχύει αυτό. Και δε θα το δεχτώ», διαβεβαίωσε. </span></p>
<p style="padding-left:40px;"><span style="color:#ffffff;">

Τότε ήταν που εξαπέλυσε μια δήλωση μεγατόνων, όχι μόνο ως προς τη σημασία της για εμάς τους Έλληνες αλλά και για το ευρωπαϊκό στερέωμα στο σύνολό του:

«Βλέπεις λοιπόν πως ο μόνος τρόπος να προστατεύσω την ένωση, ο μόνος τρόπος να αποτρέψω τη διάσπαση, είναι η μεγαλύτερη πειθαρχία. Όποιος θέλει το ευρώ πρέπει να σεβαστεί την πειθαρχία. Και θα έχουμε μια ισχυρότερη ευρωζώνη αν πειθαρχήσει από το Grexit».

Επρόκειτο για παραλήρημα οικονομικού ανορθολογισμού που, όμως, είχε μια περίεργη δική του λογική από τη σκοπιά ενός μη οικονομολόγου που χρησιμοποιεί το γερμανικό υπουργείο οικονομικών όπως χρησιμοποιούσε ο Μπίσμαρκ τον πρωσικό στρατό εναντίον της Γαλλίας.

Με την άκρη του ματιού μου έβλεπα τον Χουλιαράκη να χλωμιάζει. Ο Θεοχαράκης, από την άλλη, φαινόταν μεν εντυπωσιασμένος αλλά καθόλου έκπληκτος με το θέαμα του Γερμανού υπουργού οικονομικών να έχει πάρει φωτιά. Σε μια απέλπιδα προσπάθεια, του είπα:

«Δε θα μπορέσεις να ελέγξεις τη χαοτική διαδικασία που θα πυροδοτήσει ένα Grexit. Το προσωρινό τάιμ άουτ μπορείς να τα ξεχάσεις. Με το που βρίσκεται μια χώρα εκτός, είναι εκτός, και σταδιακά θα ακολουθήσουν κι άλλες. Καταστρώνεις σχέδια η δυναμική των οποίων είναι μη ελεγχόμενη τόσο από σένα όσο και από την ευρωζώνη συνολικά».

«Διαφωνώ μαζί σου», τόνισε κουνώντας τα κεφάλι του ενώ κοίταζε το πάτωµα. «Θα μπορούμε να διασφαλίσουμε καλύτερα το ευρώ αφού αποχωρήσετε. Θα σας διαθέσουμε τεράστια βοήθεια. Και μετά, αργότερο, μπορείτε να ξαναμπείτε».

Οποιαδήποτε προσπάθεια αμφισβήτησης της πεποίθησης του ότι μπορούσε να ελέγξει την άγρια δύναμη των φυγόκεντρων δυνάμεων που θα γεννούσε το Grexit ήταν εμφανέστατα μάταιη. Εκείνη τη στιγμή, όμως, είχε πει κάτι που είχα υποχρέωση να το διερευνήσω. Πράγματι, όταν ο Γερμανός υπουργός οικονομικών αναφέρεται σε «τεράστια βοήθεια» που προσφέρει στην εξαθλιωμένη χώρα σου, έχεις καθήκον να ζητήσεις διευκρινίσεις. Έτσι, τον ρώτησα:

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Όταν λες "τεράστια βοήθεια", μπορείς να προσδιορίσεις το " τεράστια "; παρεμπιπτόντως, Βόλφγκανγκ, η καγκελάριος είναι ενήμερη γι αυτό που μου λες;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Κοιτώντας με έντονα και με χαμόγελο όλο νόημα, απάντησε: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Αν σου απαντήσω σε αυτή την ερώτηση και διαρρεύσει από σένα, θα σε σκοτώσω με τα ίδια μου τα χέρια» με απείλησε μεταξύ σοβαρού και αστείου. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Πότε άφησα να διαρρεύσει κάτι που ειπώθηκε στις συναντήσεις μας; Εσύ το έχεις κάνει. Εγώ, όπως ξέρεις, όχι». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γέλασε και είπε «Ναι, έχεις δίκιο, έxεις δίκιο. Είναι ενήμερη και θα την πείσω πως είναι <span style="color:#ffffff;">καλή ιδέα». </span></span></p>
<span style="color:#ffffff;">

Όπως υποπτευόμουν, η καγκελάριος γνώριζε το σχέδιο του Βόλφγκανγκ αλλά δεν είχε δώσει την έγκρισή της. Ξαφνικά συνειδητοποίησα ότι είχαμε κάτι κοινό. Διαφωνούσαμε για τα πάντα συμπεριλαμβανομένου του Grexit, αλλά μοιραζόμασταν κάτι: τόσο εκείνος όσο κι εγώ λειτουργούσαμε υπό nγέτες που βάδιζαν ερήμην μας, όπως όπως, και χωρίς μακροπρόθεσμο πλάνο.

«Από τα λεγόμενά σου», τον τσίγκλησα, «συμπεραίνω πως κάνουμε μια συζήτησή για την οποία δεν έχεις λάβει καμία εξουσιοδότηση».

«Ναι», παραδέχτηκε, «χρειάζεσαι την εξουσιοδότηση του πρωθυπουργού σου για να κάνουμε αυτήν τη συζήτηση κι εγώ την εξουσιοδότηση της καγκελαρίου μου».

«Εντάξει», είπα, «θα σου τηλεφωνήσω αργότερα».

Ανταλλάξαμε τηλέφωνα και συμφωνήσαμε να ξανασυζητήσουμε αργότερα.

Στο μεταξύ είχαμε να παραστούμε στη σύνοδο του Eurogroup. Μέσα από το Eurogroup έστειλα μήνυμα στον Αλέξη με τα νέα του Βόλφγκανγκ. Aκολούθησε η εξής γρήγορη ανταλλαγή μηνυμάτων με τον Αλέξη να κρατάει σωστή και σταθερή θέση, η ουσία της οποίας ήταν:

«Να μας πει τι στα κομμάτια προσφέρει αλλά χωρίς, επ’ουδενί, να του δώσουμε την εντύπωση ότι συμφωνούμε». Επειδή πρόκειται για ιστορική, νομίζω, στιγμή, παραθέτω αυτολεξεί, τη μεταξύ μας στιχομυθία:

Γ.Β. (16.21΄: Ο Σόιμπλε κέντησε σήμερα.

Α.Τ. (16.22΄: Δηλαδή;

Γ.Β. (16.25΄: Σου στέλνει μήνυμα … με στόχο «διάλειμμα» της συμμετοχής μας …

Α.Τ. (16.26΄: Δηλαδή προτείνει να φύγουμε ή να πάμε σε παράλληλο;

Γ.Β.. (16. 27΄: Το πρώτο, χρησιμοποιώντας τα δεύτερο. MoU or Out [σημ.: Μνημόνιο ή Έξω], κατανοώντας ότι το MoU μας πνίγει.

Α.Τ. (16.30΄: Ε, τότε πες του: Αν το εννοεί, να συζητήσουμε το πώς μπορεί να γίνει αυτό με τους καλύτερους όρους χρηματοδότηση, συναίνεση και αλληλοστήριξη χωρίς default [σηµ: επίσημη χρεοκοπία].

Γ.Β. (16.35΄: Προτείνει μεγάλη βοήθεια για τη μετάβαση.

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σε εκείνο τα σημείο ο Γερούν με κάλεσε να απαντήσω ενώπιον της ολομέλειας του Eurogroup στις συνήθεις κατηγορίες εναντίον της ελληνικής κυβέρνησης:<em> χρονοτριβή, απροθυμία υποβολής αξιόπιστων προτάσεων</em> κτλ. Κατέθεσα τη συνηθισμένη μου αντίκρουση και μια επείγουσα έκκληση για ισορροπημένο κοινό ανακοινωθέν. Με την τοποθέτηση μου να έχει ολοκληρωθεί και το Eurogroup να έχει περάσει σε άλλα θέματα, επανήλθα στην ανταλλαγή μηνυμάτων με τον Αλέξη: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.Β. (17,33): «Ο Σόιμπλε είναι έτοιμος να μιλήσουμε οι δυο μας για το ερωτήµατα που μου έθεσε. (Ο Χουλιαράκης, που ήταν μαζί μου, δεν πίστευε στ’ αυτιά του.) Να του μιλήσω;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Α.Τ. (17,50): «Είμαι πολύ περίεργος να μάθω τι στα κομμάτια έχει στο μυαλό του. Πες του και για την άλλη περίπτωση του Eureka, να δούμε τι πιστεύει».5</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.Β.(1751): «ΟΚ. Έχω δηλαδή το ΟΚ σου να μιλήσω μαζί του απολύτως εμπιστευτικά γι αυτά το θέματα;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Α.Τ. (17.53): «Ναι, αλλά πρόσεξε μην του δώσεις την εντύπωση ότι τα προκρίνεις. Και επίσης πρόσεξε μην το "δώσει"» [σημ.: εννοούσε να μην τα διοχετεύσει στον Τύπο], </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.Β. (17.55): «ΟΚ. Η γραμμή μας είναι: 1. Ότι απλώς του μιλώ διερευνητικά, χωρίς κανένα commitment [σηµ: δέσμευση] και 2. ότι, αν τα "δώσει", θα το αρνηθούμε». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Το Eurogrup έβαινε προς το τέλος του με κάποια διαδικαστικά θέματα άνευ ουσίας. Κάποια στιγμή διέκρινα, από την άλλη πλευρά του μεγάλου τραπεζιού, τον Βολφγκανγκ να με καλεί με το δάχτυλο του προς το μέρος του. Τον πλησίασα και γονάτισα δίπλα του για να μπορούμε να μιλάμε ψιθυριστά. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε: Σκεφτόμουν αυτά που συζητήσαμε. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.B.: Κι εγώ. Και βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να αναφέρω ότι έχω την εξουσιοδότηση του πρωθυπουργού μου να συζητήσουμε την ιδέα σου, χωρίς αυτό να σημαίνει σε καμία περίπτωση συμφωνία η δέσμευση. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε: κοίταξε. Δεν αρκεί να έχουμε την εξουσιοδότηση να τα συζητήσουμε. Είναι σημαντικό να τα συζητήσουν πρώτα μεταξύ τους. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αντιλαμβανόμουν τι ήθελε να αποφύγει: θα ήταν πολύ εύκολο να βρεθούμε στο στόχαστρο, τόσο εκείνος όσο κι εγώ να κατηγορηθούμε ότι λειτουργήσαμε αυτοβούλως και άνευ ελέγχου σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> ΓΒ.: Καταλαβαίνω. Πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτό; Εν πάση περιπτώσει, έχεις πάρει την εξουσιοδότηση της καγκελαρίου από τότε που μιλήσαμε; </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε: θα μιλήσω μαζί της αύριο τα πρωί. Αλλά δεν αρκεί η εξουσιοδότηση της, πρέπει να συζητήσει τα θέμα πρώτα με τον Τσίπρα. Γιατί δεν τα αναφέρει ο πρωθυπουργός σας σε μία από τις πολλές κουβέντες τους: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.Β.: Έλα τώρα, Βόλφγκαvγκ ... [χαμογελώντας ]. Πιστεύετε στ’ αλήθεια ότι θα κάνει τέτοιο λάθος ; Αν τα αναφέρει, το επόμενο πρωί οι Financial/Times ή τα Der Spiegel θα διατυμπανίζουν ότι η ελληνική κυβέρνηση θέτει θέμα Grexit! Έχω μια καλύτερη ιδέα: Γιατί δεν αναφέρει η καγκελάριος την ιδέα στον Τσίπρα; </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σόϊμπλε [χαμογελώντας]: Γιατί τότε θα διαρρεύσει από εσάς ότι η καγκελάριος σπρώχνει την Ελλάδα έξω από την ευρωζώνη ... </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Γ.Β.: Αυτό ακούστηκε σαν αδιέξοδο, Bόλφγκαvγκ, δε νομίζεις; </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="color:#ffffff;">

Ο Βόλφγκανγκ έσμιξε τα φρύδια του βυθισμένος σε βαθιά σκέψη και, λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, μοιράστηκε την καινούρια του ιδέα: «Γιατί δεν τη ρωτάει ο Τσίπρας επιθετικά, όταν ξαναμιλήσουν; «Τι είναι αυτό το τάϊμ άουτ που πρότεινε ο Σόιμπλε στον Βαρουφάκη;»» Αν το πει θυμωμένος, ως κατηγορία, δεν μπορεί να διαρρεύσει από κανέναν ότι υπήρξε υιοθέτηση της πρότασης μου από εσάς. Έτσι όμως, ταυτόχρονα, θα δοθεί η ευκαιρία στην καγκελάριο να απαντήσει: «Μπορεί να μην είναι κακή ιδέα, ας το συζητήσουμε». Αν έτσι αποφασίσουν να προχωρήσουν, τότε εμείς θα μπορέσουμε να κάνουμε τη συζήτησn για το τι μπορεί να σημαίνει «τεράστια βοήθεια;». Του είπα ότι δεν είναι κακή ιδέα και θα τη διαβιβάσω στον πρωθυπουργό μου.

Με το που επέστρεψα στην Αθήνα, µετέφερα πιστά όλη την υπόλοιπη συνοµιλία στον Αλέξη. Παρότι σαστισµένος, είπε ότι θα έθετε στη Μέρκελ την επιθετική ερώτηση που είχε επινοήσει ο Βόλφγκανγκ.

 

Λιωμένα ευρώ, βαριές καρδιές

 

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a style="color:#000000;" href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/cea3-ce93cf81ceaccebccebcceb1-1.jpg"><img class="size-full wp-image-65537 alignleft" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/cea3-ce93cf81ceaccebccebcceb1-1.jpg" alt="" width="85" height="100" /></a>χεδόν έναν µήνα αργότερα, την 8η Ιουνίου 2015, βρισκόµουν στο Βερολίνο. Συνοδευόµενος από τον <strong>Τζέιµι Γκάλµπρεϊθ</strong>, επισκέφτηκα τον Βόλφγκανγκ στο γραφείο του για τελευταία φορά. Ο Βόλφγκανγκ µε υποδέχτηκε θερµά, αν και δεν μπόρεσε να αντισταθεί στον πειρασµό να κάνει κρύο χιούµορ. Μόλις καθίσαµε, εµφάνισε µια στοίβα από σοκολατένια ευρώ. «Μου τα πρόσφεραν Γερµανοί μαθητές, αλλά τους είπα πως θα τα χάριζα στον Έλληνα συνάδελφό µου επειδή τα έχει ανάγκη για να χαλαρώσει τα νεύρα του». Εισέπραξα το μη αστείο του µε χαµόγελο, πήρα τα σοκολατένια ευρώ, του πρόσφερα ένα (το οποίο αρνήθηκε), ξετύλιξα το αλουµινένιο περιτύλιγμα ενός άλλου και το έφαγα. «Ναι, βοηθάει κάπως στη χαλάρωση», σχολίασα. Προτού όµως προλάβει να χαρεί τη στιγµή, του χάλασα τη µέρα: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Bόλφγκαvγκ, απ ότι φαίνεται, δεν έχεις απολύτως καµία εξουσιοδότηση για τη συζήτησn που άνοιξες πριν από έναν μηνά στις Βρυξέλλες». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αληθινά απορημένος, ζήτησε να µάθει περισσότερα του εξιστόρησα τι µου είχε μεταφέρει ο Αλέξης. Ο Αλέξης είχε μιλήσει µε την Άνγκελα. Ακολουθώντας τη συµβουλή του Σόιµπλε, την είχε ρωτήσει δήθεν θυµωµένος: «Τι στο καλό είναι αυτό που λέει ο Σόϊµπλε στον Βαρουφάκη για τάϊμ άουτ» Η Μέρκελ εκνευρίστηκε και απάντησε στον Αλέξη, σύµφωνα πάντα µε τον τελευταίο, ως εξής: «Δε συµφωνώ. Αν [ο Σόιµπλε] σας ξαναπροσεγγίσει γι αυτό τα θέµα, να µου το πεις!»6 </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ο Σόϊµπλε αντέδρασε σαν να είχε δεχτεί γροθιά στο στοµάχι. Το γεγονός ότι δεν προσπάθησε καν να αμφισβητήσει την εκδοχή του Αλέξη έδειχνε πως η τελευταία συμβάδιζε µε την αντίληψη που είχε για τις προθέσεις της καγκελαρίου του. Το χαμόγελο του εξαφανίστηκε, οι ώµοι του έγειραν, η καλή του διάθεση εξανεµίστηκε. Στη συζήτηση που ακολούθησε ανασήκωνε συχνά τους ώµους του, έδειχνε απελπισµένος και έλεγε ξανά και ξανά πως µετά από αυτή την εξέλιξη είχε ξεµείνει από ιδέες. Φαινόταν όντως να τα έχει χαµένα. Επαναλάµβανε απλώς πως δεν είχε ιδέα πώς θα μπορούσε να αρθεί τα αδιέξοδο, πως δεν είχε «καµία εξουσιοδότηση» να συζητήσει µια λύση μέσα στην ευρωζώνη πίσω από την πλάτη των θεσµών. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Yellow none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Για πρώτη φορά διέκρινα στην έκφραση και στο γλώσσα του σώματος του όχι έλλειψη<a style="color:#000000;" href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg"><img class="wp-image-65438 alignright" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg" alt="" width="10" height="174" /></a> ενδιαφέροντος η κάποιο κυνικό πλεόνασμα, αλλά αληθινή ανημποριά. Προσπάθησα να αναπτερώσω κάπως το ηθικό του. «Οι πολίτες εκεί έξω, Βόλφγκανγκ», του είπα δείχνοντας προς το παράθυρο, «δεν περιµένουν από τον Μάριο [Ντράγκι] ή την Κριστίν [Λαγκάρντ] να κάνουν το σωστό, να αποτρέψουν την καταστροφή, να βρούνε λύσεις. Δεν ψήφισαν αυτούς. Ψήφισαν εσένα κι εµένα να κάτσουμε µαζί και να σφυρηλατήσουμε µια συµφωνία. Mας έδωσαν εντολή να βρούµε λύση. Εµείς θα θεωρήσουν υπεύθυνους αν αποτύχουµε, όχι τους θεσµούς». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αρνιόταν να µε κοιτάξει στα µάτια. Για την ακρίβεια, δε φαινόταν καλά. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a style="color:#000000;" href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg"><img class="wp-image-65438 alignright" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg" alt="" width="7" height="122" /></a>«Ο γρίφος µας, το καθήκον µας», συνέχισα, «είναι να βρούµε µια όσο πιο ανώδυνη λύση είναι στο πλαίσιο των δύο περιορισµών που και οι δύο συµφωνούµε ότι αντιμετωπίζουμε θέλοντας και μη: Πρώτον, το µνηµόνιο δεν προσφέρει βιώσιµη λύση για την Ελλάδα. Δεύτερον, κανείς από τους δυο µας δεν έχει εντολή να συζητήσει ένα Grexit, ένα τάϊμ άουτ η παρόµοιες εκδοχές. Γι αυτό λοιπόν ας βρούµε την καλύτερη λύση στο πλαίσιο των ισχυόντων περιορισµών µας. Αυτό είναι το καθήκον των εκλεγμένων πολιτικών». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «<strong>Ποιά θα μπορούσε να είναι αυτή η λύση;</strong>» ρώτησε, αφήνοντας ανοικτή µια χαραµάδα για να προτείνω την εναλλακτική. Ήταν η ευκαιρία µου να ανοίξουµε έναν δίαυλο επικοινωνίας για µια πρακτική επίλυση. Του εξήγησα πως το χρέος θα μπορούσε να ανταλλαχτεί µε τρόπο που ο ίδιος θα μπορούσε να τον παρουσιάσει στην Μπούντεσταγκ ως δική του, καλή για τη Γερµανία, ιδέα. Του επέτρεψε να πει ότι, υπό αυτή την προτεινόμενη λύση, η Ελλάδα δε θα χρειαζόταν νέα δανεικά, πως η Αθήνα δεσμευόταν να μην υποπέσει ξανά σε πρωτογενή ελλείμματα, πως θα εφαρμόζαμε ριζικές μεταρρυθμίσεις που θα τις συμφωνούσαμε από κοινού, συμπεριλαμβανομένης μιας αναπτυξιακής τράπεζας βασισμένης σε προτάσεις που συντάχθηκαν με τη συνδρομή Γερμανών συμβούλων οι οποίοι βρίσκονταν κοντά στην καγκελαρία και στο δικό του υπουργείο ...Με λίγα λόγια, του παρουσίασα περίληψη της βελτιωμένης εκδοχής του <strong>«Σχεδίου για την Ελλάδα»</strong>, τα οποίο είχαμε συντάξει τις εβδομάδες που είχαν μεσολαβήσει, η οποία περιελάμβανε νέες, συναρπαστικές ιδέες αλλά και νέο τίτλο Υπέρβαση της Ελληνικής Κρίσης: Διαρθρωτικές Μεταρρυθμίσεις, Ανάπτυξη μέσω Επενδύσεων και Διαχείριση Χρέους.7
</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Απ’ ό,τι θυμάμαι, ο Βόλφγκαvγκ δε βρήκε κάτι μεμπτό στην πρόταση μου. Αργότερα, θέλοντας μια δεύτερη γνώμη σχετικά με την αντίδραση του, ζήτησα από τον Τζέιμι Γκάλμπρεϊθ, που ήταν παρών, να καταγράψει τις εντυπώσεις του. Περιέγραψε την αντίδραση του Βόλφγκανγκ ως εξής: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ο Σόιμπλε άκουσε διεξοδικά και με πολύ μεγάλη προσοχή την παρουσίαση, και η γλώσσα του σώματος του δεν έδειξε κάποια διαφωνία σε κανένα σημείο του επιχειρήματος. Ο Βαρουφάκης δήλωσε επανειλημμένα πως μια λύση θα έπρεπε να είναι οριστική και όχι έναυσμα για περαιτέρω αποτυχίες και συναφείς διασώσεις ... Το πιο αξιοσημείωτο στην αντίδραση του Σόιμπλε ήταν πως έλεγε, επανειλημμένα και ανασηκώνοντας τους ώμους του, ότι δεν είχε ιδέα πώς θα μπορούσε να επιλυθεί το ζήτημα ... </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αντιμέτωπος με την εμφανή ψυχολογική παραίτηση του, τον πίεσα για κάποιου είδους απάντηση: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a style="color:#000000;" href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg"><img class=" wp-image-65438 alignleft" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ce9aceacceb8ceb5cf84ceb7-ce93cf81ceb1cebccebcceae-ce9cceb1cf8dcf81ceb7-.jpg" alt="" width="7" height="123" /></a>«Βρίσκομαι μπροστά σου και ζητώ, από σένα, τον υπουργό οικονομικών της πλουσιότερης και ισχυρότερης χώρας της Ευρώπης, να μου πεις τι να κάνω. Απορρίπτεις τις ιδέες μου, η δική σου πρόταση απορρίφθηκε από την καγκελάριο σου και, παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ομάδας του πρωθυπουργού μου και της τρόϊκας στο Brussels Group οδηγούνται πρoς κατεύθυνση που είναι το αντίθετο της λύσης. Τι πρέπει να κάνω, Βόλφγκανγκ;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σήκωσε το βλέμμα για πρώτη φορά μετά από ώρα και είπε χωρίς κανέναν ενθουσιασμό: «<strong>Να υπογράψεις το μνημόνιο»</strong>. Είχαμε επιστρέψει στο αρχικό σημείο. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Εντάξει», είπα. «Ας υποθέσουμε πως το κάνω. Ας υποθέσουμε πως τα υπογράφω το καταραμένο. Πες μου όμως, δε θα ξαναβρεθούμε ακριβώς στην ίδια κατάσταση σε έξι η σε δώδεκα μήνες; Με άλλη μία κρίση χρηματοδότησης να δίνει τροφή σε πρωτοσέλιδο του τύπου:“η Ελλάδα ξανά στο χείλος του γκρεμού” κι άλλη ύφεση κι άλλες πολιτικές αντιδράσεις στο Eurogroup;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">...Ζωντανεύοντας κάπως, ο Bόλφγκαvγκ συμφώνησε και είπε: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Β. Σόϊμπλε:</strong> «Γι αυτό σου είπα να πείσεις τον πρωθυπουργό σου να εξετάσει στην περίπτωση ενός τάιμ άουτ». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Γ. Βαρουφάκης:</strong> «Μόνο που η καγκελάριος σου έβαλε τέλος σε αυτή τη συζήτηση». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Β. Σόϊμπλε: </strong>«Τότε το μόνο που σου μένει είναι το μνημόνιο», είπε επανερχόμενος στην ίδια μη λύση. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Μόνο μια κίνηση πέρα από λογικά επιχειρήματα και ρητορική θα μπορούσε να σπάσει τον φαύλο κύκλο. Μια ανθρώπινη κίνηση, σκέφτηκα.</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Γ. Βαρουφάκης:«</strong>Bόλφγκαvγκ, μπορώ να σου ζήτησα μια χάρη;» τον ρώτησα ταπεινά. Έγνεψε καταφατικά. Ενθαρρυμένος προχώρησα:</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Γ. Βαρουφάκης:</strong> «Είσαι στην πολιτική ζωή εδώ και σαράντα χρόνια. Εγώ μόνο εδώ και πέντε μήνες. Γνωρίζεις από τις προηγούμενες συναντήσεις μας πως παρακολουθώ με ενδιαφέρον τα άρθρα σου και τις ομιλίες σου από τα τέλη της δεκαετίας του 80. Θα ήθελα να ξεχάσεις για μια στιγμή πως είμαστε υπουργοί, ώστε να σε συμβουλευτώ. Όχι να με διατάξεις τι να κάνω. Αλλά να με συμβουλεύσεις. Mπoρείς να μου κάνεις αυτήν τη χάρη;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Κάτω από τα άγρυπνο βλέμμα των σαστισμένων υφυπουργών του ξανάγνεψε καταφατικά. Αναθαρρεύοντας άλλη μία φορά, τον ευχαρίστησα και τον ρώτησα: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <strong>Γ. Βαρουφάκης:</strong> «Στη θέση µου θα υπέγραφες το µνηµόνιο;» </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Περίμενα πως θα μου έδινε την αναμενόμενη απάντηση ότι, δεδομένων των περιστάσεων, δεν υπάρχει εναλλακτική, συνοδευόμενη από τα συνήθη επιχειρήµατα που στερούνταν της oποιασδήποτε οικονομικής λογικής. Δεν τα έκανε όμως. Αντ’αυτού κοίταζε έξω από τα παράθυρο. Για τα δεδομένα του Βερολίνου, ο καιρός ήταν ζεστός και ηλιόλουστος. Μετά γύρισε προς το μέρος μου και η απάντηση του με αποσβόλωσε </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:18pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <strong>Β. Σόϊμπλε:</strong> «Ως πατριώτης, όχι. Είναι κακό για τον λαό σου». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Μια μικρή χαραμάδα μόλις είχε εμφανιστεί. Φυσικά, προσπάθησα να την ανοίξω δηµιουργώντας διέξοδο: Εφόσον πλέον συμφωνούσαμε πως το μνημόνιο ήταν «κακό» και το Grexit δεν ήταν προς συζήτηση, μια συμφωνία όπως αυτή που πρότεινα ήταν η μοναδική λύση που συμβάδιζε με την εντολή μας και με το καθήκον μας απέναντι στους λαούς μας, τον ελληνικό αλλά και τον γερμανικό. Όμως ο Bόλφγκαvγκ φαινόταν ήδη καταρρακωμένος. Το ίδιο βέβαια ένιωθα κι εγώ με τη διαφορά ότι, σε αντίθεση με εκείνον, εγώ είχα έναν καταρρακωμένο λαό να με περιμένει και να βασίζεται πάνω μου. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Κάποιος κυνικός θα έλεγε ότι ο Δρ. Σόιμπλε έπαιζε ένα ευρύτερο παιχνίδι. πως, όπως είχε δηλώσει στη διάσκεψη του ΔΝΤ προκαλώντας την έκρηξη του Μισέλ Σαπέν, όπως μου είχε πει πριν από το Eurogroup της 11ης Μαίου, το Grexit ήταν γι’αυτόν εργαλείο με το οποίο ήλπιζε να κτίσει μια μικρότερη, πιο πειθαρχημένη ευρωζώνη, με την τρόϊκα καλά εδραιωμένη στο Παρίσι. Ο κυνικός αυτός σχολιαστής θα είχε σχεδόν δίκιο.8 Μόνο που το αφήγημα του θα είχε κενά. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Καθώς αποχωρούσα εκείνη τη μέρα από τα γραφείο του Σόιμπλε, δεν άφηνα πίσω μου έναν μακιαβελικό πανίσχυρο άνδρα. Άφηνα πίσω μου έναν άνθρωπο του οποίου η καρδιά είχε βαρύνει: Ο φαινομενικά ισχυρότερος άνθρωπος στην Ευρώπη ταυτόχρονα ένιωθε παντελώς ανίσχυρος να κάνει εκείνο που θεωρούσε σωστό. Όπως μας έχουν διδάξει οι μεγάλοι τραγωδοί, τίποτα δεν προκαλεί μεγαλύτερη δυστυχία από τον συνδυασμό απόλυτης εξουσίας και ολοσχερούς ανημποριά. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Πριν βγω από τα γραφείο του, είχα βάλει το σοκολατένιο ευρώ στην εσωτερική τσέπη του σακακιού μου. Αποχαιρετιστήκαμε. Στη συνέχεια κατεβήκαμε με τον Τζέιμι στο ισόγειο με το ασανσέρ και βγήκαμε έξω στον ήλιο. Mπαίνοντας στο αυτοκίνητο της πρεσβείας που μας περίμενε κοίταξα ψηλά προς το γραφείο του Bόλφγκαvγκ. Προς μεγάλη μου έκπλnξn αισθάνθηκα μια παράξενη, αμυδρή θλίψη στην ανάμνηση του καταρρακωμένου του ηθικού. Αργότερα θα μιλούσα στον Kαθεδρικό Ναό του Βερολίνου μπροστά σε ευρύ, ενθουσιώδες, φίλα προσκείμενο γερμανικό κοινό. Θα μπορούσε να διανοηθεί άραγε το κοινό μου εκείνο το βράδυ ότι αισθανόμουν έτσι.9 </span></p>
<span style="color:#ffffff;">"</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Μέχρι να φτάσω στον χώρο όπου θα γινόταν η ομιλία, η απρόσμενη ζέστη του Βερολίνου είχε λιώσει το σοκολατένιο ευρώ μέσα στο σακάκι μου. Η συμπληρωμένη επιστολή παραίτησης, από την οποία το μόνο που έλειπε ήταν η ημερομηνία και την οποία φύλαγα πάντα στην ίδια τσέπη, είχε μετατραπεί από τη λιωμένη σοκολάτα σ’ένα σκούρο καφέ παλιόχαρτο. </span></p>
<span style="color:#ffffff;">

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:21pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:aqua none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Ο πόλεμος των μοντέλων</strong> </span></p>
<a href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/016-ce86cf84ceb5ceb3cebacf84ceb7-cea3cf85cf83cf84ceb7cebcceb9cebaceae-ce9fceb9cebacebfcebdcebfcebcceafceb1-ce95ce95-1.jpg"><img class="aligncenter wp-image-65564" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/016-ce86cf84ceb5ceb3cebacf84ceb7-cea3cf85cf83cf84ceb7cebcceb9cebaceae-ce9fceb9cebacebfcebdcebfcebcceafceb1-ce95ce95-1.jpg?w=600" alt="" width="641" height="481" /></a>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/animated_alphabet_redelectric_t_b_2.gif"><img class="alignleft wp-image-65560" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/animated_alphabet_redelectric_t_b_2.gif" alt="" width="62" height="72" /></a>ο εικοστό τρίτο επεισόδιο του πρώτου κύκλου της τηλεοπτικής σειράς Σταρ Τρεκ, με τον τίτλο «Γεύση Αρμαγεδδώνος » [<strong>σημ</strong>.: «Α Taste of Armageddon»], που προβλήθηκε πρώτη φορά το 1967, αφηγείται την ιστορία ενός πολέμου διάρκειας πέντε αιώνων μεταξύ του πλανήτη Εμίνιαρ και του πλανήτη Βένδικαρ. Για να μειώσουν το Οικονοµικό κόστος του πολέμου, οι αντιμαχόμενες πλευρές συνάπτουν μια πολύ ενδιαφέρουσα συμφωνία: Αντί να εκτοξεύουν αληθινούς πυραύλους ο ένας πλανήτης εναντίον του άλλου, συμφωνούν να συνεχίσουν τη σύρραξη τους αποκλειστικά στο ψηφιακό περιβάλλον ενός ψηφιακού μοντέλου ηλεκτρονικού υπολογιστή ο οποίος προσομοιώνει τις επιθέσεις, με ψηφιακούς πυραύλους να εκτoξεύονται κι από τις δυο πλευρές ενάντια σε ψηφιακές πόλεις μέσα στο υπολογιστικό μοντέλο. Όμως, ενάντια στις υλικές ζnμίες είναι πλασματικές, οι απώλειες σε ανθρώπινες ζωές είναι πραγματικές: Η συμφωνία υποχρεώνει την κάθε πλευρά να στέλνει σε ειδικούς «θαλάμους αποσύνθεσης» αριθμό ατόμων σε κάθε πλανήτη που θα είχαν «σκοτωθεί», σύμφωνα με το μοντέλο, ως εάν οι πυραυλικές επιθέσεις να ήταν πραγματικές</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης μας με την τρόικα έλαβε χώρα ένας παρόμοιος «Πόλεμος μοντέλων», με αληθινές απώλειες για τον ελληνικό πληθυσμό. Για παράδειγμα, όποτε υποστήριζα πως, σε μια δοκιμαζόμενη οικονομία που έχει σαρωθεί από τη φτώχεια και τη φοροδιαφυγή, ο, καλύτερος τρόπος να αυξηθούν τα έσοδα του κράτους από τον ΦΠΑ ή τους εταιρικούς φόρους είναι η μείωση του ΦΠΑ και του συντελεστή φόρου επιχειρήσεων, η τρόϊκα αντέτασσε πως το μοντέλο τους έδειχνε ακριβώς το αντίθετο πως μόνο αυξάνοντας τους συντελεστές ΦΠA και φόρo επιχειρήσεων θα πετύχαιναν αύξηση των φορολογικών εσόδων. Μέχρι και το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου μου, με επικεφαλής τον <strong>Γιώργο Χουλιαράκη</strong>, χρησιμοποιούσε τα ίδια μοντέλα για να προσκομίσει τα ίδια επιχειρήµατα υπέρ της λιτότητας. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Μια μέρα, εξαγριωμένος και αδυνατώντας να το πιστέψω, ζήτησα να εξετάσω το μοντέλο. Μου <a href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/ceb3cf81ceb1cebccebcceb7-ceb4ceb9ceb1cebacebfcf83cebcceb7cf84ceb9cebaceb7-cebcceb1cf85cf81ceb7-cf83ceb5-cebaceb9cf84cf81ceb9cebdcebf-cf86cf8ccebdcf84cebf-cebacf8ccebacebaceb9cebdcebf-ceb.jpg"><img class="alignleft wp-image-65561" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/ceb3cf81ceb1cebccebcceb7-ceb4ceb9ceb1cebacebfcf83cebcceb7cf84ceb9cebaceb7-cebcceb1cf85cf81ceb7-cf83ceb5-cebaceb9cf84cf81ceb9cebdcebf-cf86cf8ccebdcf84cebf-cebacf8ccebacebaceb9cebdcebf-ceb.jpg" alt="" width="14" height="194" /></a>είπαν πως τα μοντέλα είναι περίπλοκα, υπονοώντας ότι θα αδυνατούσα να τα καταλάβω. Όμως επέμεινα: στο παρελθόν δίδασκα οικονομετρία σε βρετανικά πανεπιστήµια πού και που γράφοντας δικό μου κώδικα, τους εξήγησα απαιτώντας: <strong>«Δείξτε μου τον κώδικα!».</strong> Όταν μου έδειξαν τον κώδικα, κατάλαβα γιατί δεν μου τον αποκάλυπταν. Τα μοντέλα τους έκρυβαν τον εφιάλτη κάθε έντιμου οικονομολόγου: την ενσωματωμένη αλλά ειλικρινά γελοία υπόθεση πως οι αυξήσεις στις τιμές (όπως π.χ. εκείνες που προκαλούν οι αυξήσεις στον ΦΠΑ) δεν προκαλούν ποτέ την πτώση των πωλήσεων και πως η αύξηση του συντελεστή φόρου επιχειρήσεων οδηγεί πάνω στην καταβολή περισσότερων φόρων από τις εταιρείες.10 </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:19pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Κανείς προπτυχιακός φοιτητής οικονομικών -πόσο μάλιστα «τεχνοκράτης» διεθνούς οργανισμού -δε θα υπέθετε ποτέ ότι μια αύξηση τιμών, ασχέτως ύψους, θα άφηνε ανεπηρέαστες τις πωλήσεις. ή, αντιθέτως, πως καμία μείωση στην τιμή δε θα τόνωνε ποτέ τις πωλήσεις. Ή πως κάθε αύξηση των συντελεστών φόρου επιχειρήσεων θα οδηγούσε πάντα στην καταβολή υψηλότερου φόρου από τις εταιρείες. </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Κι’ όμως, η τρόϊκα, το Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων μου και ο «έγκυρος» οικονομικός Τύπος μας, ακόμη και οι κατ όνομα νεοφιλελεύθεροι που διερρήγνυαν τα ιμάτια τους υπέρ της μείωσης των φορολογικών συντελεστών εμμέσως ενέκριναν αυτή την οικονομική κουταμάρα κάθε φορά που υπερασπίζονταν τα μοντέλα των τροϊκανών εξωτερικού και εσωτερικού για να αντικρούσουν τα επιχειρήµατα μου. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Για να καταδείξω πόσο γελοία ήταν τα μοντέλα τους, έκανα την εξής απλή άσκηση: τους ζήτησα να προσομοιώσουν την επίδραση στα φορολογικά έσοδα του κράτους που θα είχε μια αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ από το 23% στο ... 223%.</strong> Όλοι καταλαβαίνουμε τι θα συνέβαινε στην πραγµατικότητα μετά από μια τέτοια εγκληματική αύξηση: οι πωλήσεις θα κατέρρεαν και παρομοίως τα έσοδα του κράτους από τον ΦΠΑ θα εκμηδενίζονταν. OXI όμως στο μοντέλο της τρόϊκας, το οποίο προέβλεπε γιγαντιαία αύξηση εσόδων! Όπως σε όλα τα μοντέλο, οι σαχλές υποθέσεις γεννούν σαχλές προβλέψεις. Ακόμη κι έτσι όμως, όπως στο επεισόδιο «Γεύση Αρμαγεδδώνος», τα θύματα θα ήταν πέρα για πέρα αληθινά: φτωχοί συνταξιούχοι που θα πλήττονταν από τις αυξήσεις ΦΠΑ, επιχειρήσεις που θα έπεφταν στα βράχια, μια ολόκληρη κοινωνική οικονομία στο χείλος του γκρεμού. </span></p>
&nbsp;
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Για να αντικρούσω το μοντέλο της τρόικας χρειαζόμουν επειγόντως ένα δικό μας, επιστημονικά ανώτερο και κοινωνικά ανθρώπινο μοντέλο. Υπό κανονικές συνθήκες αυτό θα ήταν καθήκον του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων, μόνο που ο Χουλιαράκης δεν είχε την εμπειρογνωμοσύνη και, κυρίως, τη διάθεση να αμφισβητήσει τα μοντέλα των τροϊκανών. Τον ικανοποιούσε απολύτως τα να επαφίεται σε αυτά, ενώ ενίσχυε με αυτό τον τρόπο τις θέσεις των Βίζερ, Κοστέλλο και Τόμσεν. Τώρα που είχε πλέον την πρωτοκαθεδρία στο Brussels Group, και την πλήρη στήριξη του Μαξίμου, θα ήταν μάταιο να εμπλακώ σε άλλη μία διαφωνία μαζί του. Αντ’αυτού, ζήτησα από την ομάδα μου, µε επικεφαλης τη <strong>Νατάσα Αρβανίτη</strong>, την <strong>Έλενα Παναρίτη</strong>, τον <strong>Τάσο Πατώκο</strong> και άλλους, να δημιουργήσουµε ένα δικό µας µοντέλο από το μηδέν. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Χωρίς τους ανθρώπινους πόρους του εβδοµnκονταµελούς Συµβουλίου Οικονοµικών Εµπειρογνωµόνων, χωρίς καν κανονικά γραφεία για να εργαστούν, η μικροσκοπική µου οµάδα έκανε θαύµατα. Στήσαµε το οικονοµικό-µαθηµατικό σκέλος, ενσωματώσαμε λογικές παραµετρικές εκτιμήσεις για την αντίδραση των πωλήσεων στις µμεταβολές των τιµών, ανά κλάδο και ανά προϊόν, και σιγά σιγά τα μοντέλο ολοκληρώθηκε. Ύστερα από δεκαπέντε µόλις µέρες, ακόµα και οι τεχνικοί της τρόϊκας στην Αθήνα παραδέχτηκαν ότι το μοντέλο µας υπερτερούσε του δικού τους. Το πρόβλημα βέβαια ήταν πως δεν επρόκειτο για µια ακαδημαϊκή διαµάχη έντιµων πανεπιστημιακών ερευνητών, όπου θα κέρδιζε το ακριβέστερο μοντέλο. Επρόκειτο για πόλεµο µοντέλων, τον οποίο θα κέρδιζε η ισχυρότερη πλευρά. Χαρακτηριστικό παράδειγµα το ακόλουθο συµβάν µε τον Πόουλ Τόµσεν του ΔΝΤ. </span></p>
&nbsp;
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ένα βράδυ στις Βρυξέλλες ο Πόουλ µε κούραζε µε τον συνηθισμένο του Φιλιππικό για τα σύστημα ΦΠΑ και για το πώς έπρεπε να απλοποιηθεί: «Είναι γελοίο να υπάρχουν έξι κατηγορίες συντελεστών», βροντοφώναζε. «Κάνει το σύστημα ευάλωτο στη φοροαποφυγή».11 Η απάντηση µου ήταν πως το πραγματικό πρόβλημα µε τον ΦΠΑ στην Ελλάδα δεν ήταν η πολυπλοκότητα του αλλά τα γεγονός ότι, από τη µία, οι φοροδιαφεύγοντες δε φοβόντουσαν ότι θα πιαστούν και, από την άλλη, ότι ο µεγάλος συντελεστής του 23% ήταν υπερβολικά υψηλός για µια οικονοµία υπό κατάρρευση και µια κοινωνία τόσο βυθισµένη στο τέλµα της φτώχειας που δεν μπορούσε να τον πληρώσει. «<strong>Πρέπει να προσφέρουµε στον ελληνικό λαό», υποστήριξα, «ένα νέο κοινωνικό συµβόλαιο του τύπου: Η κυβέρνηση θα µειώσει τους συντελεστές και εσείς θα πληρώσετε τον ΦΠΑ».</strong> Επιπλέον, είπα, θα έπρεπε να ψηφιοποιηθούν οι συναλλαγές για να αποθαρρυνθεί η φοροδιαφυγή, καθώς και να υπάρχουν εποχικοί, επικουρικοί υπάλληλοι της εφορίας ώστε να μην ξέρει ποτέ κανείς πωλητής η παροχέας υπηρεσιών ποιός πελάτης εκπροσωπεί τις αρχές και ποιός όχι. Ο Πόουλ ήταν ανένδοτος: Πάρα πολλοί συντελεστές, αυτό είναι το πρόβλημα, έλεγε ξανά και ξανά. «Πρέπει να υιοθετήσετε µόνο δύο συντελεστές», επέµενε σαν κολλημένο βινύλιο. </span></p>
&nbsp;
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Είχε προηγηθεί µια ατελείωτη µέρα. Ήµουν κουρασμένος. Οπότε αποφάσισα να κόψω εκείνο τον γόρδιο δεσµό µια και καλή: «Evτάξει, Πόουλ, άκου την εξής πρόταση. Εγώ θα υιοθετήσω τους δύο συντελεστές σου ΦΠΑ σε όλη την επικράτεια υπό τον όρο εσύ να συμφωνήσεις ότι οι συντελεστές θα είναι 6% και 15% αντίστοιχα, συν µια αύξηση 3% για συναλλαγές που γίνονται µε ρευστό αντί για κάρτες. Τι λες;» Ο Πόουλ µε κοίταζε έκπληκτος. «<em>Το εννοείς;</em>» ρώτησε, εµφανώς ικανοποιηµένος µε την πρόταση µου. «<em>Ναι, το εννοώ</em>», του απάντησα. <em>«Ας δώσουµε τα χέρια»</em>. Τα δώσαµε. Μάλιστα εκείνο το βράδυ, στο λόµπι του ξενοδοχείου, επισφραγίσαµε τη συµφωνία µας και µε ένα ποτό, προτού, εξουθενωµένος, επιστρέψω στο δωμάτιο µου. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Στην Αθήνα χρειάστηκαν ηρωικές προσπάθειες για να πειστούν οι άνθρωποι γύρω από τον Αλέξη, που στο µεταξύ έκοβαν και έραβαν τις υποχωρήσεις του προς την τρόικα, να ασπαστούν τη συµφωνία µου µε τον Τόµσεν για τον ΦΠΑ. Τους εξηγούσα ότι θα έδινε µεγάλες, χορταστικές ανάσες στον κόσµο και τις επιχειρήσεις, θα εδραίωνε νέα σχέση εµπιστοσύνης ανάµεσα στον λαό και το κράτος, και θα ήταν η πρώτη φορά που θα συµµεριζόµασταν την ίδια άποψη µε του ΔΝΤ όσον αφορά µια σημαντικήμεταρρύθμιση. Ενώ ο Αλέξης µου έδωσε τα πράσινο φως, ήταν ξεκάθαρο ότι στην Αθήνα πολλοί δυσαρεστήθηκαν, µε πρώτο και καλύτερο τον Χουλιαράκη, του οποίου το μοντέλο για τις επιπτώσεις του ΦΠΑ, µε τα οποίο πηγαινοερχόταν στο Μαξίµου, απερρίφθη άνευ επαίνων. Άλλοι σύντροφοι απλώς δεν είδαν µε καλό µάτι την ύπαρξη και µόνον της οµάδας µου. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Τη 18η Μαίου θα εµφανιζόµουν αργά τα βράδυ στη µαραθώνια εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου. Πριν από την εµφάνιση µου ζήτησα από τον Αλέξη την άδεια να αναφερθώ στα σχέδιά µας για τον ΦΠΑ ως ένδειξη προόδου των διαπραγµατεύσεων και των σχεδίων µας να προσφέρουµε στους Έλλnνες, καταναλωτές και επιχειρηματίες, ανάσες από την υπερφορολόγηση. Συμφώνησε και το έκανα. Την επόµενη μέρα µερίδα του Τύπου επιτέθηκε στην πρόταση ΦΠΑ χαρακτηρίζοντας την «ανέφικτη» και «προϊόν της φαντασίας του Βαρουφάκη». Ο εκπρόσωπος Τύπου μου κι ο Βασίλης μου μετέφεραν τα μαντάτα ότι από την αντιπροεδρία της κυβέρνnσης κι από τον Χουλιαράκη διέρρεαν αυτά τα σχόλια στους δημοσιογράφους. Τους είπα ότι δεν μπορούσα να ασχολούμαι πλέον με τα συντροφικά μαχαιρώματα; «<em><strong>Έχω κάνει συμφωνία με τον Τόμσεν και τον Αλέξη, και αυτό μου αρκεί</strong></em>». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Δύο μέρες αργότερα δέχτηκα τηλεφώνημα από έναν από τους εκπροσώπους μας στο Brussels Group. Ήταν από τα παιδιά της εκεί ομάδας μας που είχε χαρεί με τη συμφωνία μου με τον Πόουλ και ήθελε να την επισφραγίσει και στο επίπεδο του Brussels Group. Ακουγόταν όμως εξοργισμένος. «<em>Το ΔΝΤ έκανε πίσω στη συμφωνία. Ο επικεφαλης της αποστολής τους όντως ανέφερε πως εσύ και ο Τόμσεν συμφωνήσατε σε δύο συντελεστές, όμως απαιτεί ο μεγάλος συντελεστής να πάει από τα 23% όχι στο 15%, αλλά στο ... 24%! Αυτό λέει, ισχυρίζεται, το μοντέλο τους </em>». Τα προειδοποιητικά λόγια του Τζεφ Σακς άλλη μία φορά επαληθεύτηκαν: «<em>Αυτοί οι άνθρωποι λένε ψέματα. Μην τους εμπιστεύεσαι</em>» μου είχε πει επανειλημμένα. Παρ όλα αυτά, δεν μπορούσα να το πιστέψω πως ο Πόουλ θα ψευδόταν τόσο ασύστολα. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Η επόμενη φορά που τον συνάντησα ήταν όταν διασταυρωθήκαμε σ’έναν διάδρομο στις Βρυξέλλες. Προσπαθούσε να με αποφύγει κρατώντας το βλέμμα στραμμένο προς το δάπεδο καθώς ερχόταν από απέναντι. Τον σταμάτησα. «<em>Πόουλ», του είπα, «ξέχασες τη συμφωνία μας για δύο συντελεστής ΦΠΑ, έναν ύψους 6% και έναν 15%, συν μια επιβάρυνση 3% για συναλλαγές σε ρευστό. Τι είναι αυτά που μου αναφέρουν οι δικοί μου ότι απαιτείτε υψηλό συντελεστή στο 24%;</em>» Μουρμούρισε κάτι ακατανόητο για τα έσοδα που δεν ήταν αρκετά υψηλά. «Κάναμε ή δεν κάναμε μια συμφωνία, Πόουλ;» επέµεινα. Με ένα κάπως πονηρό χαμόγελο, γυρνά και μου λέει «<em>θα μου δώσετε τα εργασιακά;</em>»12</span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ceb3cf81ceb1cebccebcceb7-ceb4ceb9ceb1cebacebfcf83cebcceb7cf84ceb9cebaceb7-cebcceb1cf85cf81ceb7-cf83ceb5-cebaceb9cf84cf81ceb9cebdcebf-cf86cf8ccebdcf84cebf-.jpg"><img class=" wp-image-65446 alignleft" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/02/ceb3cf81ceb1cebccebcceb7-ceb4ceb9ceb1cebacebfcf83cebcceb7cf84ceb9cebaceb7-cebcceb1cf85cf81ceb7-cf83ceb5-cebaceb9cf84cf81ceb9cebdcebf-cf86cf8ccebdcf84cebf-.jpg" alt="" width="12" height="195" /></a>Αυτό δεν είναι διαπραγμάτευση, σκέφτηκα. Δεν είχαν τον θεό τους. Κανένα ίχνος μπέσας, αξιοπρέπειας η πολιτισμού. Λειτουργούσαν σαν κρεατομηχανή αποφασισμένη να κατακρεουργήσει τον ιδιωτικό τομέα μας, τους φτωχούς ανθρώπους κι όσους από την κυβέρνηση μας παραμέναμε στις επάλξεις. Και το χειρότερο οι άνθρωποι περί το Μαξίμου τους όπλιζαν το χέρι αποδεχόμενοι τα δικά τους μοντέλα, τα εργαλεία δηλαδή με τα οποία ακόνιζαν τις λεπίδες της κρεατομηχανής. Απομακρύνθηκα χωρίς να πω δεύτερη κουβέντα στον Πόουλ. Ήταν, n τελευταία φορά, θαρρώ, που του απηύθυνα τον λόγο. Ποιός ο λόγος άλλωστε να μιλάμε, όταν τίποτα από αυτά που έλεγε δεν ίσχυαν; </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Παρά τη χλεύη των ελληνικών μέσων, δεν τα παράτησα. Ολόκληρο τον Ιούνιο με την ομάδα μου αποδείξαμε επανειλημμένα την ανωτερότητα του μοντέλου μας και επιμείναμε στα επιχειρήματα μας. Η κατάσταση ήταν αληθινά παράλογη: ένας αριστερός υπουργός που εκπροσωπούσε τη ριζοσπαστική Αριστερά μάχονταν σαν ... Ρεπουμπλικάνος του Ρέιγκαν υπέρ χαμηλότερων συντελεστών φορολόγησης και φόρου επιχειρήσεων, ενάντια σε υποτιθέμενους νεοφιλελεύθερους αξιωματούχους που επέμεναν να τους ... αυξήσουν. Ήταν ξεκάθαρο σημάδι ότι η «διαπραγμάτευση» δεν αφορούσε ούτε την οικονομία μας, ούτε τις μεταρρυθμίσεις, ούτε καν τη μεγιστοποίηση της δυνατότητας του κράτους να αποπληρώνει το χρέος του. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Μια μέρα στο Μαξίμου ο Αλέξης μου έδωσε συγχαρητήρια. «Το μοντέλο σου κέρδισε», μου είπε επιδοκιμαστικά. «οι Βρυξέλλες παραδέχτηκαν πως είναι καλύτερο από το δικό τους ». Και μετά πρόσθεσε «Όμως, Γιάνη, ακόμη επιμένουν στις ίδιες παραμετρικές μεταρρυθμίσεις", και αποφασίσαμε να τους τις παραχωρήσουμε».13 Μου θύμισε ξαφνικά τον Ανάν 7, τον ηγέτη του πλανήτη Εμίνιαρ στο «Γεύση Αρμαγεδδώνος », ο οποίος επέμενε ότι ο λαός του έπρεπε να μπαίνει εθελοντικά στους θαλάμους εξόντωσης γιατί αυτό απαιτούσε το μοντέλο που είχε συμφωνήσει με τον εχθρό. </span></p>
<span style="color:#ffffff;">

Το ράγισμα του βάζου

νάμεσα στις πολλές επαίσχυντες πράξεις της κυβέρνnσης Σαμαρά, δύο δεν είχαν άμεση σχέση με την οικονομική πολιτική αλλά αφορούσαν τον ευρύτερο πολιτισμό της χώρας. Η μία ήταν το κλείσιμο της ΕΡΤ, μια συμβολική βιαιοπραγία που έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην άνοδο του Σύριζα αλλά και στη δική μου ψυχολογία σε πιο προσωπικό επίπεδο, καθώς εκείνο τα «μαύρο» ήταν αδύνατον να το δεχθώ, παρά το γεγονός ότι το 2011 είχα αποκλειστεί από την ΕΡΤ (βλ. Κεφάλαιο 2). Η άλλη ήταν η βίαιη απομάκρυνση της Άvvας Καφέτση από τη διεύθυνση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ), του οποίου η ίδρυση, η συλλογή έργων, η ολοκλήρωση και η διεθνής παρουσία ήταν γι αυτήν έργο ζωης.14 Όσο βρισκόταν στην αντιπολίτευση, ο Σύριζα είχε υποσχεθεί να ανατρέψει και τις δύο απαράδεκτες αυτές ενέργειες.

Παρά τις διαφορετικές καταβολές τους, ο μεσήλικας Σαγιάς, προϊόν του παλαιού καθεστώτος, και ο νεαρός Παππάς, που αρεσκόταν να προβάλλει τον εαυτό του ως το ριζοσπαστικό alter ego του Αλέξη και ως τον εγγυητή της εναντίωσης µας στο κατεστηµένο, αποτελούσαν αμφότεροι τη ραχοκοκαλιά της πλειοψηφίας εντός του πολεµικού µας συµβουλίου. Την πρώτη φορά που μυρίστηκα ότι ο Παππάς και ο Σαγιάς προσχωρούσαν στο αντίθετο στρατόπεδο, εκείνο που γλυκοκοίταζε προς τη συνθηκολόγηση με το παλαιό καθεστώς, ήταν όταν λειτούργησαν από κοινού για να αθετήσουν τις δεσµεύσεις µας ως προς την αποκατάσταση της νοµιµότητας και της αξιοκρατίας στην ΕΡΤ και στο ΕΜΣΤ.

Κατά τη διάρκεια εκείνου του σκληρού Απρίλη, ένα βράδυ που τρώγαµε µαζί, ο Σαγιάς µου είπε κάτι που έκρουσε μέσα µου τον κώδωνα του κινδύνου. Σε απάντηση του ερωτήματος µου για το ποιόν έβλεπε να καταλαμβάνει τη θέση του διευθύνοντος συµβούλου της ΕΡΤ, η οποία τότε ξανάνοιγε, ανέφερε ως αυταπόδεικτο το όνοµα του Λάµπη Ταγματάρχη, του πρώην διευθύνοντος συµβούλου που είχε δρομολογήσει (µεταξύ άλλων) τον αποκλεισµό µου από την ΕΡΤ το 2011.15 «Αυτή είναι η νέα εποχή που σχεδιάζουµε για την ΕΡΤ;» ρώτησα. «Παλέψαµε να ξανανοίξει για να επαναφέρουμε ανθρώπους του παλαιού καθεστώτος όπως ο Λάµπης, Σπύρο;» ρώτησα εκνευρισµένος. Ο Σαγιάς ανασήκωσε τους ώµους του, «Αυτό άκουσα», είπε. «Μην τα λες σ’εµένα. Μίλα µε τον Παππά».

Πράγµατι, την εποµένη, στο περιθώριο ακόµη ενός πολεµικού συµβουλίου στο Μαξίµου, ζήτησα εξηγήσεις από τον Παππά, ο οποίος ως υπουργός Επικρατείας ήταν υπεύθυνος για τα μέσα ενημέρωσης και το άνοιγµα της ΕΡΤ. «Σκέφτεσαι σοβαρά να επαναφέρεις τον Λάµπη στον θρόνο της ΕΡΤ;» «Mή λες ανοησίες», απάντησε. «Σιγά μη βάλω τον Ταγματάρχη!» Καθησυχασμένος, τον ρώτησα ποιόν είχε υπ’όψιν. Μου ανέφερε τον Γιώργο Αυγερόπουλο, τον εξαιρετικό πρώην πολεµικό ανταποκριτή και ντοκυμαντερίστα. Ενθουσιάστηκα. Πήρα τηλέφωνο τον Γιώργο, ο οποίος µου επιβεβαίωσε ότι είχαν βολιδοσκοπήσει τις προθέσεις του. Όταν ο Αυγερόπουλος µου είπε ότι δίσταζε, καθώς δεν έβλεπε τον εαυτό του ως διοικητικό, τον πίεσα να αποδεχθεί τη θέση. «Είναι ιστορικές στιγµές αυτές, Γιώργο µου», του είπα. «Πρέπει να παρατήσουμε ότι αγαπάτε να κάνουµε και να βοηθήσουµε να στηθούν κάποια βασικά πράγματα που χρειάζεται ο τόπος», επέµεινα. «Κι όταν τα στήσουμε, γυρνάµε σε αυτά που πραγµατικά αγαπάμε». Ο Γιώργος ενέδωσε και ήταν έτοιμος να δεχθεί. Εκείνο το βράδυ είπα στη Δανάη πόσο άσχηµα ένιωθα που είχα αμφισβητήσει τον Παππά.

Στο μεταξύ, κάθε φορά που έπεφτα πάνω στον υπουργό πολιτισμού, τον Νίκο Ξυδάκη, µε τον οποίο διατηρούσα εξαιρετικές σχέσεις και προ διακυβέρνησης Σύριζα, τον ρωτούσα για τα διοικητικά του ΕΜΣΤ και για το τι έπρεπε να γίνει ώστε να επιστρέψει η νοµιµότητα και να ανοίξει επιτέλους το ολοκληρωμένο µουσείο, που η κυβέρνηση Σαµαρά δεν είχε αφήσει την Άννα Καφέτση να το ανοίξει. Θέση µου ήταν ότι, σε πρώτη φάση, έπρεπε να επανέλθει η Καφέτση στο ΕΜΣΤ, δεδοµένης της παράνοµης και ανήθικης απομάκρυνσης της και, πιο σημαντικό, δεδοµένου ότι ήταν ο µοναδικός άνθρωπος που μπορούσε να ανοίξει το Μουσείο µε τρόπο που να σέβεται το µουσειολογικό στήσιμο της συλλογής που ήταν όλο έργο της ίδιας της Άννας. «Σε δεύτερη φάση», έλεγα και ξανάλεγα στον Ξυδάκη, «αφού η Άννα ανοίξει το Μουσείο, κάνε διεθνή διαγωνισµό ώστε το θέµα του ποιός θα το τρέξει στο µέλλον να κλείσει αξιοκρατικά».

 

O Ξυδάκης συµφωνούσε και επαύξανε κάθε φορά. Πότε θα βάλεις μπροστά τη διαδικασία επιστροφής στη νομιμότητα και την αξιοκρατία;» τον ρωτούσα όταν τον πετύχαινα στη Βουλή ή στα υπουργικά συµβούλια. «Το συντοµότερο δυνατόν», ήταν η συνηθισμένη απάντηση του, περιστασιακά ήταν διανθισμένη µε ενθαρρυντικές προσθήκες όπως: «Η Άννα είναι η μόνη που μπορεί να ανοίξει το Μουσείο όπως πρέπει και που έχει τα προσόντα να το κάνει παγκοσµίως γνωστό. Και, ναι, αµέσως µετά πάµε σε διεθνή διαγωνισµό, ώστε να παγιωθεί η αξιοκρατία και να αποτελεί απόφαση υπουργού». Πολύ σωστά, σκεφτόµουν, πεπεισµέvος ότι έτσι θα γινόταν.

 

Σύντοµα όµως δύο ανακοινώσεις διέλυσαν τις ψευδαισθήσεις µου: ο Παππάς εξέδωσε δελτίο Τύπου που ανακοίνωνε τον διορισµό του Λάµπη Ταγματάρχη στο θέση του διευθύνοντας συµβούλου της ΕΡΤ. Και τα υπουργείο πολιτισμού ανακοίνωσε ότι θα κρατούσε µονίµως στη θέση της Άννας την Κατερίνα Κοσκινά, την οποία η κυβέρνηση Σαµαρά είχε διορίσει «προσωρινά» ως αντικαταστάτρια της Άvvας. Εκείνες τις µέρες δέχθηκα καταιγιστικά τηλεφωνήµατα ανθρώπων από τον χώρο της τέχνης που το 2014 κινητοποίησαν την παγκόσµια καλλιτεχνική κοινότητα εναντίον της αποµάκρυνσης της Άννας, καθώς και συντρόφων µε τους οποίους παλέψαµε να κρατήσουμε ανοικτή την ΕΡΤ, µε την ERT Open, κατεβαίνοντας στο χαρακώματα για να διεκδικήσουµε µια διαφορετική ΕΡΤ από εκείνη του Ταγματάρχη και των προκατόχων του.

 

Γνωστοί και άγνωστοι µου έστελναν μηνύµατα απελπισίας, δείχνοντας να κατανοούν ότι αυτές οι δύο ανακοινώσεις είχαν σημασία που υπερέβαινε σαφέστατα την ΕΡΤ και το ΕΜΣΤ. Η επαναφορά από τη δική µας κυβέρνηση του παλαιού καθεστώτος είχε αρχίσει. Παράλληλα µε την διαρκή υποχώρηση στο εξωτερικό μέτωπο µε τους δανειστές, χάναµε και το εσωτερικό μέτωπο. Πρακτικές που νοµίσαµε ότι είχαν τερματισθεί επανέρχονταν δριμύτερες. Ο κόσµος που µε βομβάρδιζε µε μηνύµατα, µέιλ, τηλεφωνήµατα δεν μπορούσε να αποδεχθεί αυτό που γινόταν. Ήταν αδύνατον να τους πείσω ότι οι διορισμοί Κοσκινά, Ταγματάρχη ήταν τυχαίοι, αξιοκρατικοί και ηθικοί, δεδοµένου ότι η Κοσκινά ήταν σύντροφος του Ταγματάρχη, ο οποίος είναι φίλος του Σαγιά, ο οποίος ερχόταν όλο και πιο κοντά µε τον Παππά, του οποίου η επιρροή στον Αλέξη ήταν αδιαμφισβήτητη. Ανεξαρτήτως του ποιού και των προσόντων της Κοσκινά και του Ταγματάρχη, στα µάτια των ανθρώπων µας που ονειρεύονταν ανοιχτές διαδικασίες, αξιοκρατία και τερµατισµό της καµαρίλας και του νεποτισμού, αυτός ο εναγκαλισµός µε το καθεστώς και τις διαδικασίες που είχαµε ορκιστεί να αντικαταστήσουμε ήταν ίσως η μεγαλύτερη µας ήττα.

 

Ούτε ήταν σύμπτωση, σκέφτηκα, ότι οι διορισμοί σε ΕΡΤ και ΕΜΣΤ συνέπεσαν χρονικά µε τη σηµαδιακή, και απότομη θα έλεγα, μετατόπιση των Παππά και Σαγιά από µια στάση σύγκρουσης µε την τρόϊκα και τις µνηµονιακές διαδικασίες στην πλήρη αποδοχή των τελευταίων και ήταν πλήρη αποµάκρυνση τους από την υπόθεση της άµεσης, ουσιαστικής αναδιάρθρωσης του χρέους. Εκείνη η μετατόπιση Παππά-Σαγιά έγειρε την πλάστιγγα στο πολεµικό µας συµβούλιο από µια πλειοψηφία τεσσάρων προς δύο υπέρ του αρχικού σχεδίου μάχης-µε τον Αλέξη να δίνει την πέµπτη ψήφο υπέρ του σχεδίου µας στο τέλος κάθε συνεδρίασης προς µια μειοψηφία δύο, εµένα και του Ευκλείδη, προς τέσσερις.

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:21pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:aqua none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Εθνική Υπηρεσία Παραπληροφοριών</strong> </span></p>
<span style="color:#ffffff;">

ι καθεστωτικές επιλογές των διευθυντών της ΕΡΤ και του ΕΜΣΤ δεν προμήνυαν τη στροφή προς την τρόϊκα µόνο του Παππά και του Σαγιά. Ένα απόγευµα του Mάρτη ο Γιάννης Ρουµπάτης, ο αρχηγός της ΕΥΠ, µε πλησίασε στο Μαξίµου. Ήθελε, όπως µου εξήγησε, να µου πει έναν καλό λόγο για τον επικεφαλής της Eπιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (ΕΕΕΠ), της αρχής ελέγχου του τζόγου του θεσµικού οργάνου µε τα οποίο στόχευα να περιορίσω την εξάπλωση των VLΤ (του βιντεολότο) του ιδιωτικοποιημένου ΟΠΑΠ. Έχει στενούς δεσµούς µε το παλαιό καθεστώς, παραδέχθηκε ο Ρουµπάτης, «όµως πιστεύω πως βρήκε τρόπο να κρατήσει αυτό τον βρώµικο χώρο σχετικά καθαρό. Θα ήταν λάθος να τον απομακρύνεις επειδή δεν είναι δικός µας».

Ήταν µια προαίρεση την οποία µοιραζόµουν µε τον Ρουµπάτη. Θεωρούσα απαράδεκτη την πρακτική των νέων κυβερνήσεων που, παραδοσιακά, έµπαιναν στα υπουργεία, έδιωχναν τους ανθρώπους των «προηγούμενων» και τους αντικαθιστούσαν µε «δικούς τους». Υπό κανονικές συνθήκες, ο λόγος του Ρουµπάτη θα µου αρκούσε, ιδίως δεδοµένης της καλής µας σχέσης και της εκτίμησης την οποία έτρεφα γι’αυτόν. Το υπουργείο µου όµως, η οµάδα µου ούτε που ήθελε να το ακούσει. «Αν πρέπει κάποιος να αποµακρυνθεί, είναι ο συγκεκριµένος !» µου έλεγαν µε µια φωνή για τον άνθρωπο του προηγούμενου καθεστώτος τον οποίο ήθελε ο Ρουµπάτης να κρατήσω. Αφού διερεύνησα τους ισχυρισμούς τους και εξέτασα την κατάσταση προσεκτικά, τελικά τον απομάκρυνα αντικαθιστώντας τον με τον Αντώνη Στεργιώτη.

Με την ανακοίνωση της αλλαγής φρουράς στην ΕΕΕΠ την οποία αποφάσισα, και το μέτρο «μαντρώματος» των VLΤ του ΟΠΑΠ, ξεκίνησε μια βάναυση καμπάνια εναντίον μου προσωπικά και εναντίον όλων όσους διόρισα στην ΕΕΕΠ.16 Η καταπληκτική κατηγορία την οποία εκτόξευσαν εναντίον μου ήταν ότι ήμουν ο «Βασιλιάς του Τζόγου» και ότι έκανα ότι έκανα στον χώρο επειδή εκπροσωπούσα τα συμφέροντα των παράνομων στοιχημάτων, τα οποία, δήθεν, θα κτυπούσαν το VLΤ του ΟΠΑΠ.

Αυτά τα παρατράγουδα ήταν βέβαια, αναμενόμενα και σχεδόν διασκεδαστικά. Όποιος τα βάζει με το ιδιωτικό συνδικάτο του τζόγου αυτό παθαίνει. Τιμή μου ήταν. Όμως, αυτό που μου κέντρισε το ενδιαφέρον ήταν ότι, περίπου την ίδια εποχή, ο Ρουµπάτης σταµάτησε εντελώς να μου δίνει τις χρήσιμες αναφορές και συμβουλές που μου έδινε έως τότε. Τον έβλεπα στο Μαξίμου, ανταλλάσσαμε ένα «γεια», αλλά ως εκεί.

Στο μεταξύ, η συμπεριφορά του Παππά και του Σαγιά προς τα πρόσωπό μου χειροτέρευε ραγδαία. Η απόφαση του Αλέξη στις 27 Απριλίου να συμφωνήσει με τις απαιτήσεις του Ντάισελµπλουμ αντικαθιστώντας τον Θεοχαράκη με τον Χουλιαράκη και υποσκάπτοντας με, πυροδότησε τη συστηματικά αγενή και επιθετική συμπεριφορά τους εναντίον μου. Πριν περάσει ένας μήνας, η συμπεριφορά τους είχε γίνει ξεκάθαρα προσβλητική και απροκάλυπτα επιθετική. Μια μέρα ρώτησα τον Αλέξη αν το είχε προσέξει. Μου απάντησε με απάθεια πως ναι, το πρόσεξε. Του εξέφρασα την ανησυχία μου και την απορία μου για ποιόν λόγο συνέβαινε αυτό. Η απάντηση του με σόκαρε:

ΤΣΙΠΡΑΣ: Ο Σαγιάς είναι πεπεισμέvος πως τα έχεις βρει με τον Σόιμπλε για να μας βγάλεις από το ευρώ. Και νομίζω πως έχει πείσει και τον Παππά.

Γ.Β.: Αυτό πισΤεύεις κι εσύ, Aλέξn;

ΤΣΙΠΡΑΣ: Όχι, αλλά αυτοί είναι πεπεισμένοι.

Γ.Β.: Γιατί; Πώς; Σε τι τα βασίζουν; Αν έχω πετύχει κάτι, είναι να μπλοκάρω, εκ μέρους σου, τις προσπάθειες του Σόιμπλε για Grexit.

ΤΣΙΠΡΑΣ: Ο Ρουμπάτης τους λέει άλλα.

`

Ενώ το υπόλοιπο πολεμικό συμβούλιο συνέχιζε τη συζήτησn του, προσπάθησα να καταλάβω τι μπορεί να σήμαινε αυτό το νέο εκρηκτικό στοιχείο. Γιατί να με κατηγορεί ο Ρουμπάτης ότι συνωμοτώ με τον Σόϊμπλε; Ή μήπως δε μου τα έλεγε καλά ο Αλέξης; Από την άλλη, η μονόπλευρη διακοπή της σχέσης μου με τον Ρουμπάτη και η επιθετικότητα των Σαγιά-Παππά προς το πρόσωπό μου ήταν συμβατές με την πληροφορία του Αλέξη. Όπερ με επανέφερε στο ερώτημα Γιατί να λέει ξεκάθαρα ψέματα για μένα ο αρχηγός των μυστικών μας υπηρεσιών; δεν αρκούσε η μη ικανοποίηση της παράκλησης του να μην αλλάξω τον πρόεδρο της ΕΕΕΠ ως εξήγηση.

Πέραν τούτου, αναρωτιόμουν αν κι ο Αλέξης πίστευε ότι είχα γίνει το ανδρείκελο του Σόιμπλε. Αν το πίστευε, γιατί να μου το πει; Σίγουρα θα χρησιμοποιούσε αυτή την πληροφορία για να με ξεζουμίσει όσο του ήμουν χρήσιμος και θα με ξεφορτωνόταν ένα δευτερόλεπτο µετά. Από την άλλη, αν ο Αλέξης δεν το πίστευε, γιατί δεν έπαιρνε τα μέρος μου ενάντια στους Σαγιά και Παππά; Mήπως είπε ψέματα ο Αλέξης, και ο Ρουμπάτης δε με είχε κατηγορήσει ποτέ ως συνεργό του Σόιμπλε; Έπρεπε να εξερευνήσω το θέμα όσο γινόταν. Τουλάχιστον να διακρίνω αν ο Ρουμπάτης είχε πει ψέματα για μένα.

Η ευκαιρία μού παρουσιάστηκε τα βράδυ πριν από το Eurogroup της 11ης Μαίου. Το πολεμικό συμβούλιο είχε αποφασίσει ποιά στρατηγική έπρεπε να ακολουθήσω στο Eurogroup και ετοιµάζονταν να λήξει. Ο Ρουμπάτης έτυχε να συμμετέχει τα τελευταία δεκαπέντε λεπτά της συνάντησης. Καθώς σηκωνόμασταν για να φύγουμε, ο Αλέξης στράφηκε προς τα μέρος μου και μου είπε ενώπιον όλων: «Αύριο να είσαι ήρεμος. Μη χάσεις την ψυχραιμία σου». Χαμογέλασα και είπα σε ήρεμο τόνο: «Πάντα είμαι παράδειγμα ψυχραιμίας στο Eurogroup». Και κοιτώντας τον Ρουμπάτη, ρώτησα τον Αλέξη: «Σου έχουν μεταφέρει διαφορετικές πληροφορίες, Αλέξη;» Ο Αλέξης κοίταξε τον Ρουμπάτη παραμένοντας σιωπnλός.

«Έχασες την ψυχραιμία σου στη Ρίγα, Γιάνη», είπε ο Ρουμπάτης κομπιάζοντας.

«Όχι, Γιάννη. Δεν έχασα την ψυχραιμία μου ούτε για ένα δευτερόλεπτο. Αν έχεις πει κάτι διαφορετικό στους υπόλοιπους», είπα στον Ρουµπάτη δείχνοντας τους άλλους στην αίθουσα, «είτε έλαβες λάθος πληροφορίες από τις «πηγές» σου είτε λες ψέµατα».

Η ομίχλη είχε απομακρυνθεί αποκαλύπτοντας μια σκέτη ασκήμια. Καθώς ο Ρουμπάτης ήταν ικανότατος, ήμουν σίγουροςς ότι γνώριζε πολύ καλά πόσο ψύχραιμος ήμουν στο Eurogroup της Pίγας και γενικότερα. Ποτέ του δε θα με κατηγορούσε μπροστά μου για κάτι που ήξερε ότι δεν αλήθευε, Τότε γιατί τα έκανε; Μία μόνο εξήγηση υπήρχε. Είχε ήδη πει στον Αλέξη, στον Σαγιά και στους υπόλοιπους το ψέμα ότι στη Ρίγα είχα χάσει τον έλεγχο, Ετσι, όταν τον προκάλεσα μπροστά σε όλους, δεν μπορούσε να παραδεχθεί την αλήθεια (ότι, δηλαδή, στη Ρίγα είχα χειριστεί τη δύσκολη κατάσταση ψύχραιμα και σωστά), καθώς κάτι τέτοιο θα αποτελούσε εξομολόγηση ότι τους είχε πει ψέματα. Ήταν λοιπόν ξεκάθαρο: Ο αρχηγός της ΕΥΠ μετέφερε ηθελημένα ψευδείς αναφορές για μένα στον πρωθυπουργό και στα μέλη του πολεμικού μας συμβουλίου. Αν ένιωθε ότι είχε το δικαίωμα να τους πει ψέματα για μένα ως προς το Eurogroup της Pίγας, γιατί να μην πει ψέματο και για τη σκέση μου με τον Σόιμπλε;

Το μόνο που μπορούσα να κάνω ήταν να αποκαλύψω τι πραγματικά είχε συμβεί στη Ρίγα να μεταφέρω τη γυμνή αλήθεια σε όσους ίσως να είχαν δηλητηριαστεί από τις «αναφορές» Ρουμπάτη. Έτσι, μετά που επέστρεψα στο γραφείο μου, κατέβασα από το κινητό μου την ηχογράφηση της Pίγας στον υπολογιστή. Την αντέγραψα σε στικάκι το οποίο έδωσα στη γραμματέα μου με οδηγίες να αντιγραφεί και να παραδοθεί προσωπικά σε όλα το μέλη του Κυβερνητικού Συμβουλίου (δηλαδή σε όλους τους υπουργούς και τους αναπλnρωτές υπουργούς) και σε όλα τα μέλη του πολεμικού συμβουλίου που δεν ήταν υπουργοί, με ένα σημείωμα δικό μου που έλεγε «ορίστε τι συνέβη πραγματικά».

Το ενδιαφέρον είναι ότι ούτε έvας από τους παραλήπτες δεν ανέφερε έκτοτε το στικάκι η την ηχογράφηση που περιείχε. Ούτε έvας! Ακόμη και σήμερα δεν ξέρω αν ενδιαφέρθηκαν έστω να τα ακούσουν.

`

Αποδόµnσn

ε ελάχιστη στήριξη από τις υπnρεσίες του υπουργείου μου,17 βασιζόμουν πλέον εξολοκλήρου στη μικρή μου ομάδα. Η ισχύς των μοντέλων και η μαχητικότητα τους ήταν πηγή ενόχλησης, αντιστρόφως ανάλογης μεγέθους της ομάδας, τόσο για όσους εργάζονταν εξαρχής αρμoνικά με την τρόικα όσο και για εκείνους που επέλεξαν στα μισά της διαδρομής να παραδοθούν. Ένας από τους, ανθρώπους μου που τους ενοχλούσε τα μέγιστα ήταν η Έλενα Παναρίτη.

Στις αρχές Μαίου είχα πληροφορήσει το ΔΝΤ ότι η Έλενα, θα αναλάμβανε τον ρόλο της εκπροσώπου της Ελλάδας στο ΔΝΤ. Το, έκανα με την άδεια του Αλέξη και την πλήρη συμφωνία του υπουργού οικονομίας Γιώργου Σταθάκη αλλά και του Τάκη Pουμελιώτη, και του εκπροσώπου μας στο ΔΝΤ. Ο διορισμός της εγκρίθηκε ύστερα από λιγες μερες. .. Τα μέσα Μαίου όμως ο Αλέξης μου ζήτησε να ακυρώσω τον διορισμό της Έλενας, επειδή « το κόμμα δεν μπορεί να ανεχτεί κάποιον που υπέγραψε μνημόνιο».

Είναι αλήθεια ότι, πέραν του γεγονότος ότι όντως είχε ψηφίσει το πρώτο μνημόνιο, η Έλενα είχε πράγματι νεοφιλελεύθερο παρελθόν. Ανήκε σε κύκλους νεοφιλελεύθερων πολιτικών και οικονομολόγων, κάτι που ξένιζε το μέλη του Σύριζα, και γενικά απευθυνόταν στους δημοσιογράφους με το ύφος πρώην βουλευτή, ιδιότητα την οποία είχε βέβαια, παρά με τον πιο ταπεινό τρόπο που αναμένουν από τους συμβούλους ενός υπουργού, (Το γεγονός ότι τα ελληνικά δε ήταν η πρώτη της γλώσσα μπορεί επίσης να μη διευκόλυνε την κατάσταση.)

Για μένα, όμως, τα μόνο που μετρούσε ήταν, η εξής ακολουθία πρoσόντων: πρώτον, ήξερε τη σημασία ενός μη βιώσιμου χρέους, τι έπρεπε να γίνει γι’ αυτό και πόσο καταστροφικό θα ήταν ένα νέο μνημόνιο το οποίο προσπερνούσε την αναδιάρθρωση του χρέους δίνοντας μια νέα παράταση στη χρεοδουλοπαροικία μας. Δεύτερoν, γνώριζε πρόσωπα και καταστάσεις εντός του ΔΝΤ όπως κανένας Έλληνας, κάτι που είχα διαπιστώσει εκείνο τον Απρίλιο στους διάδρομους του ΔΝΤ στην Ουάσινγκτον. Τρίτον, ήταν ολόψυχα αφοσιωμένη στην προσπάθεια απεγκλωβισμού της Ελλάδας, ακριβώς επειδή έφερε βαρέως το γεγονός ότι είχε υπερψηφίσει εκείνο τα πρώτο µνηµόνιο. Με απλά λόγια, ήταν µακράν ο καταλληλότερος άνθρωπος για τη θέση του εκπροσώπου στο ΔΝΤ, σε σχέση µε οποιονδήποιε άλλον.

Απαντώντας στον Αλέξη, του εξήγησα πως την εμπιστευόμουν γι αυτήν ακριβώς την πνευματική και ηθική τόλµη µε την οποία στράφηκε ενάντια στη λογική της τρόικας και του ΔΝΤ, παρά τα γεγονός ότι ήταν σαρξ εκ της σαρκός τους. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο την εμπιστευόμουν περισσότερο από παιδιά που µεγάλωσαν μέσα στον Σύριζα και τα οποία ποτέ δεν είχαν δοκιµαστεί απέναντι στη σαγήνη του βαθέος διεθνούς κατεστηµένου. Ο Αλέξης χαµογέλασε ακούγοντας τα σκεπτικό µου αλλά, σκεπτόμενος κοµµατικά, επανέλαβε ότι είχαµε πρόβλημα. Επέµεινα όµως κι εγώ σθεναρά.

Ο συγκεκριµένος διορισµός ήταν στη δικαιοδοσία του υπουργού οικονοµικών. Τελεία και παύλα. Λειτουργούσα µε τόσο λίγα µέσα, τόσο λίγους δικούς µου ανθρώπους, που δεν ανεχόµουν να µου στερήσει τα κόµµα την Έλενα και τη µοναδική της δυνατότητα να είναι τα μάτια µου και τα αυτιά µου στο ΔΝΤ. Εντούτοις, για να βοηθήσω τον Αλέξη να αποκρούσει τις εσωκομματικές πιέσεις, πρότεινα τα εξής: να προσομοιώσουμε µια ανούσια διαδικασία επιλογής δηµιουργώντας ανεπίσημη αλλά αντιπροσωπευτική τετραμελή υπουργική επιτροπή αποτελούμενη από εµένα, τον Σταθάκη, τον Ευκλείδη και τον Δραγασάκη. Κατόπιν να ζητήσουµε απ όλους τους υπουργούς και τα κοµµατικά στελέχη να προτείνουν υποψηφίους, να κοιτάξουμε τα βιογραφικά τους και να τους περάσουµε από συνέντευξη. Ο Αλέξης συμφώνησε.

Αφού έγραψα στο ΔΝΤ ζnτώντας να παγώσει προς το παρόν ο διορισµός της Έλενας, προχωρήσαµε τη διαδικασία. Μετά τις συνεντεύξεις κατέστη φανερό ότι η ισχυρότερη υποψηφιότητα, µε µεγάλη διαφορά, ήταν εκείνη της Έλενας. Ήταν πλέον 26 Μαίου όταν τα μέλη της επιτροπής βρεθήκαµε στο γραφείο µου προκειµένου να λάβουµε την τελική απόφαση. Ο Σταθάκης τοποθετήθηκε πρώτος λέγοντας ότι δεν τίθεται ζήτημα: η Έλενα είναι µονόδροµος. Έσπευσα να συμφωνήσω, θυμίζοντας τους ότι το άτοµο που διορίζεται σ’ εκείνη τη θέση πρέπει να χαίρει της εκτίμησης του υπουργού οικονοµικών τον οποίο εκπροσωπεί. Ο Ευκλείδης ψήφισε κατά της Έλενας, επαναλαμβάνοντας ότι το κόµµα θα ξεσηκωνόταν ανεξάρτητα από τα εάν η επιλογή της ήταν η ορθή η όχι. Τέλος, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνnσης επέλεξε την … αποχή, γιατί, όπως εξήγησε, ναι µεν η Έλενα ήταν η καταλληλότερη υποψήφια, όµως το κόµµα δεν την ήθελε κλασικός Δραγασάκης. Άλλη µία φορά η Έλενα κρίθηκε κατάλληλη για τη θέση αυτή (κατά πλειοψηφία δύο προς έναν και µία αποχή) κι άλλη µία φορά έστειλα επιστολή διορισµού της στην Ουάσινγκτον.

Τέσσερις µέρες αργότερο, ο Σαγιάς, ο γραµµατέας της κυβέρνnσης, χωρίς καν να κρατήσει τα

Σαγιάς Σπύρος, τ. γραμμ. Υπουργικού Συμβουλίου.

προσχήματα µιας διαρροής, µε κατήγγειλε σε καθηµερινή εφημερίδα για τον διορισµό της Παναρίτη αποκαλώντας τον «µνηµονιακή επιλογή»! Η μεγίστη ειρωνεία ήταν ότι, την ίδια στιγµή που αποκαλούσε «µνηµονιακή» την επιλογή της Έλενας εκ µέρους µου, ο ιδίως έκανε ότι μπορούσε για να σπρώξει τον Αλέξη στον δρόµο που θα οδηγούσε πίσω στο µνηµόνιο.

Μέρες µετά, 1η Ιουνίου ήταν, ο Αλέξης επανήλθε στο θέµα ανακοινώνοντας µου ότι … Έλενα γιοκ. «θα χάσω τα κόµµα, Γιάνη, µε τέτοιες µνnµονιακές επιλογές», είπε. «Σε χιλιοπαρακαλώ, πείσε την να παραιτηθεί επί προσωπικού», ήταν η διπλωματική µορφή της εντολής του. Δε µου άφησε περιθώριο, πέραν του να του υποβάλω τη δική µου παραίτηση. Εκεί που είχαµε φτάσει, η παραίτηση θα ήταν λυτρωτική. Όµως, σκέφτηκα ότι, αν την υπέβαλλα τότε, θα είχα ελαχιστοποιήσει τα όποιο καλό μπορούσε να κάνει η παραίτησή µου στον αγώνα µας. Έπρεπε η αφορµή να έχει μεγαλύτερη σημασία (από τον μη διορισµό της Έλενας) κι η χρονική στιγμή να ήταν τέτοια ώστε να πουλήσω πιο ακριβά τα τοµάρι µου, όπως θα έλεγε κι η Πελοποννήσια γιαγιά µου. Της τα είπα συνεπώς και, ως κυρία που είναι, η Έλενα έστειλε συγκινητική επιστολή παραίτησης, µε την οποία μάλιστα υποστήριζε στο έπακρο τον πρωθυπουργό.

Θα ήταν λάθος να θεωρηθούν ήσσονος σημασίας συµβάντα όπως η αποκαθήλωση της Έλενας. Η τρόϊκα απαιτούσε από τον Αλέξη να πάψει να ζητάει αναδιάρθρωση του χρέους. Για τον ίδιο λόγο απαιτούσε αύξηση (αντί για μείωση) των φορολογικών συντελεστών: επειδή η μη αναδιάρθρωση του χρέους ισοδυναµούσε µε δυσβάσταχτες ετήσιες αποπληρωµές, που µε τη σειρά τους ισοδυναμούσαν µε κεφαλικούς φόρους οθωμανικού τύπου. Ως εκ τούτου, το «Σχέδιο για την Ελλάδα» τα οποίο είχαµε εκπονήσει, και τα οποίο περιέφερα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στην Ουάσινγκτον, όπου το Νο 2 του ΔΝΤ ετοιμαζόταν να το υποστηρίξει [σηµ.: άλλωστε δική του ιδέα ήταν], έπρεπε να καταρριφθεί, καθώς θεμελιωνόταν επί των προτάσεων µου για αναδιάρθρωση του χρέους και μείωση της φορολογίας. Και το μοντέλο με τα οποία προβλέπαµε τα φορολογικά έσοδα που είχαµε επεξεργαστεί µε την οµάδα µου έπρεπε κι αυτά να καταρριφθούν, καθώς ενίσχυαν το «Σχέδιο».

Στο πλαίσιο αυτό, η ακύρωση του διορισµού της Έλενας ως εκπροσώπου της Ελλάδας στο ΔΝΤ ήταν αναπόσπαστο κοµµάτι της στρατηγικής περιθωριοποίησης του «Σχεδίου» και όλων των πηγών πιθανής υποστήριξης του συµπεριλαµβανοµένου του υπ’ αριθµόν 2 του ΔΝΤ, του Νιέιβιντ Λίπτον, µε τον οποίο η Έλενα είχε άριστες σχέσεις. Ξάφνου γίνεται ευκολότερα κατανοητό τα γεγονός ότι, παράλληλα µε την ακύρωση του διορισµού της, ο Παππάς κι ο Δραγασάκης εργάζονταν σκληρά εντός του πολεµικού συµβουλίου για να ακυρώσουν το αίτημα ελάφρυνσης του χρέους.

Mάλιστα, σε µια από τις πολλές συνεδριάσεις του πολεµικού συµβουλίου, ο Παππάς (που, παρεμπιπτόντως, µε είχε προσεγγίσει χρόνια πριν λόγω της αφοσίωσης µου στην αναδιάρθρωση του χρέους και που επέµεινε να γίνω υπουργός οικονοµικών για να την προχωρήσω) γύρισε και µε ύφος υπεροπτικό και ανάγωγο µου είπε «Καλά, τι κόλληµα είναι αυτό που έχεις πάθει µε τα χρέος!» «Φυσικά και έχω πάθει κόλληµα µε το χρέος», του απάντησα, συνεχίζοντας:

«Νόµιζα, και ευχόµουν, ότι το έχουµε πάθει όλοι µας το κόλληµα αυτό. Όπως ένας αιχμάλωτος πολέµου έχει ιερό καθήκον να πάθει κόλληµα µε την απόδραση, έτσι και η κυβέρνηση ενός λαού καταδικασµένου στο κάτεργο της φυλακής χρέους έχει ιερή υποχρέωση να έχει κόλληµα µε την αναδιάρθρωση του χρέους».

Ο Σαγιάς προσέτρεξε σε βοήθεια του Παππά µε το (απίστευτο) επιχείρημα ότι τα χρέος δεν αποτελεί πρόβλημα όσο η τρόϊκα χρηματοδοτεί την αποπληρωμή του. Ήταν πολύ δύσκολο να βλέπω τον Αλέξη να παραµένει σιωπnλός απέναντι σε αυτή την αποκήρυξη όλων όσα λέγαµε από το 2010.

Η συνθηκολόγηση µε τη μνημονιακή διαδικασία, της τρόικας, και ο επαναπροσδιορισµός της κυβέρνησης µας ως πιο ήπιας εκδοχής, της κυβέρνnσης Σαµαρά ήταν πλέον ο στόχος τους. Θυμάμαι να περιµένω έναρξη ενός πολεµικού συµβουλίου στο Μαξίµου, παρέα µε τον Ευκλείδη, ενώ σε διπλανή αίθουσα οι Σαγιάς και Χουλιαράκης, συνεπικουρούμενοι από τον Δραγασάκη, έκοβαν κι έραβαν, έγραφαν κι έσβηναν το λεγόµενο προσχέδιο Συµφωνίας Τεχνικών Κλιμακίων (SLA) µε την τρόικα: ουσιαστικά επρόκειτο για ένα νέο µνηµόνιo, Πανομοιότυπο µε το προηγούμενο, µε εξαίρεση κάπoια μικρά φύλλα συκής, αλλά πολύ λιγότερο δηµοσιονοµικά βιώσιµο. Το όλο σκηνικό ήταν θλιβερό .

Μια μέρα είπα στον Αλέξη πως δε θα µπoρoύσε να πείσει ούτε τον ίδιο του τον εαυτό για το SLA του Σαγιά, πόσο µάλλoν την κoινoβoυλευτική µας οµάδα. Αφοπλιστικά συμφώνησε και αµέσως έδειξε πιο µελαγχολικός απ’όσο ήταν ήδη, στο µεταξύ, ο Τζεφ Σακς έστελνε όλο και πιο επείγουσες προειδοποιήσεις:

«Απαιτούν πρώτα µια τεχνική συµφωνία SLA υποσχόµενοι ότι θα συζητήσουν αργότερα την ελάφρυνση του χρέους. Όµως λένε ψέματα! Όταν τους δώσετε το SLA, θα αρνηθούν ότι έδωσαν οποιανδήποτε υπόσχεση. Μην την πατήσετε:»

Πώς να έλεγα στον Τζεφ ότι ο Αλέξης δε µε άκουγε, πια; πως έµοιαζε ταγµένος, από επιλογή η από παράλυση, να ακολουθήσει αναπόφευκτα το µονοπάτι της παράδοσης;

Καθώς πλησίαζε τα τέλος Μαίου, ο Αλέξης εµφανιζόταν τόσο νωχελικός που δεν μπορούσε πια να προεδρεύει αποτελεσµατικά στις συνεδριάσεις του πολεµικού συµβουλίου. Εκµεταλλευόµενος αυτό το «κενό», ο Σαγιάς άδραξε την ευκαιρία να κυριαρχεί στις συνεδριάσεις µας, µε τη συναίνεση του Δραγασάκη και του Παππά, επιμένοντας στον περιορισμό της ατζέντας µας στην υιοθέτηση της γλώσσας του φορµάτ αλλά και του περιεχοµένου του SLA της τρόϊκας . Έτσι, λίγο λίγο η πλευρά µας υποχωρούσε στα πάντα (δnµοσιονοµικούς στόχους που απαιτούσαν λιτότητα, φορολογικά µοντέλα των δανειστών, αυξήσεις των φορολογικών συντελεστών, ιδιωτικοποιήσεις χωρίς όρια) χωρίς να παίρνει τίποτε σε αντάλλαγµα. Όποτε επισήµαινα ότι αναλαµβάναµε δεσµεύσεις που δε θα μπορούσαµε να τις εκπληρώσουμε, λάµβανα απαντήσεις οι οποίες αποτελούσαν πάνω κάτω ολική επαναφορά των επιχειρημάτων της κυβέρνnσης Σαµαρά: ότι οι µελλοντικές δεσµεύσεις ήταν ασήμαντες εφόσον παίρναµε δάνεια στο ενδιάµεσο, πως το χρέος δεν ήταν θέµα, επειδή, αργά η γρήγορα, θα γινόταν η αναδιάρθρωσή του κτλ κτλ.

Σε µια απέλπιδα προσπάθεια να επιστήσω εκ νέου την προσοχή του Αλέξη στην αναδιάρθρωση του χρέους, συνέταξα µε τη βοήθεια του Γκλεν Κιµ µια ακόµη πιο ήπια και µετριοπαθή εκδοχή των προτάσεων µου για ανταλλαγή χρεών και πρότεινα στον Αλέξη να την παρουσιάσει στην επερχόµενη ανεπίσημη τριµερή συνάντηση µε τη Γερµανίδα καγκελάριο και τον πρόεδρο Ολλάντ, υποστηρίζοντας ότι τα SLA του Σαγιά θα αποτελούσε πολιτικό δηλητήριο για τον ίδιο αν δεν περιελάµβανε τουλάχιστον τη µετριοπαθή αναδιάρθρωση του χρέους που µόλις είχα παραδώσει.

Ο Αλέξης δέχθηκε αυτό που του πρότεινα, κατανοώντας ότι χωρίς µια έστω µικρή αναδιάρθρωση χρέους δε θα μπορούσε να σωθεί μπροστά στην Κοινοβουλευτική µας Οµάδα. Μέρες μετά µε κάλεσε έχοντας «καλά νέα». Η συνάντηση είχε πάει αρκετά καλά, µε πληροφόρησε «Η Άνγκελα είπε πως ήταν πρόθυμη να µελετήσει την πρόταση σου για το χρέος και µου ζήτησε να στείλουμε κάποιον να τη συζητήσει µε τον Βίζερ». «Αλέξη», του απάντησα, «καταλαβαίνεις ότι σε παρέπεµψε στον νεκροθάφτη µας, τον Τόµας Βίζερ, ο οποίος δεν έχει καµία εξουσιοδότηση να συζητήσει µαζί µας την ελάφρυνση του χρέους: Πώς μπορείς να µου µιλάς για καλά νέα;»

Δυστυχώς, τα μαντάτα από τις Βρυξέλλες που µου έστελνε ο Ευκλείδης µε επιβεβαίωναν: «Η τριμερής πήγε άσχημα, οπότε αποφασίστηκε να τους δώσουµε ακόµη περισσότερα!» µου έγραψε κάνοντας πικρό χιούµορ. Παρ’όλα αυτά έστειλα τον Γκλεν Κιµ στις Βρυξέλλες για να συναντήσει τον Βίζερ για κάθε ενδεχόµενο. Όπως πάντα , ο Γκλεν παρουσίασε µε εξαιρετικό τρόπο στον Βίζερ πόσο απλή και αποτελεσµατική θα ήταν η ανταλλαγή χρεών που προτείναµε, µε ελάχιστο πολιτικό κόστος για την καγκελάριο. Ο Βίζερ αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι, τεχνικά και νοµικά, η ανταλλαγή χρεών που προτείναµε ήταν άρτια και βάσιµη. Όµως, εφόσον η Μέρκελ δεν αντιμετώπιζε καµία αξιόπιστη απειλή από την πλευρά µας, η επιτυχία του Γκλεν δεν είχε συνέχεια.

Την 30ή Μαίου η σύσκεψη του πολεµικού συµβουλίου απεδείχθη σημαδιακή. Όταν ο Σαγιάς κι ο Χουλιαράκης πρότειναν στον Αλέξη να κανονιστεί άλλη µία συνάντηση µε τον Βίζερ, παρενέβην. Διαισθανόµουν πως ίσως να ήταν η ύστατη µου προσπάθεια, γι αυτό διάλεξα τα λόγια µου πολύ προσεκτικά:

Δε µε πειράζει να ξαναμιλήσουμε µε τον Βίζερ, αν το επιθυµείτε. Αλλά να ξέρετε ότι δε θα οδηγήσει πουθενά µια δεύτερη συνάρτηση. Η μόνη µας ελπίδα να ανακτήσουµε τον έλεγχο της µοίρας µας είναι ο πρωθυπουργός, το πολύ µέχρι την Τετάρτη η την Πέµπτη, να φέρει προς δηµόσια διερεύνηση και διαβούλευση το δικό µας αντιµνηµόνιο την τελική µας πρόταση για το πώς πρέπει να κλείσει η τρέχουσα δανειακή συµφωνία και το καινούριο συµβόλαιο µε την ΕΕ. Avτί να συζητάμε µε βάση το δικό τους SLA, να συζητήσουµε µε βάση το δικό µας «Σχέδιο για την Ελλάδα». Ναι, το ξέρω πως το λέω και το ξαναλέω εδώ και δύο μήνες αλλά …

Ενώ µιλούσα, ο Σαγιάς, που καθόταν δίπλα µου, άρχισε να επαναλαµβάνει σαρκαστικά, σαν να µιλούσε δυνατά στον εαυτό του: «Πρόταση ρήξης, πρόταση ρήξης, πρόταση ρήξης … Αυτό κάνεις. Πρόταση ρήξης». Τα όρια της υπομονής µου εξαντλήθηκαν. Δεν κρατούσε πλέον καν τα προσχήματα της συναδελφικής ευγένειας. Χτύπησα την παλάµη µου στο τραπέζι και του είπα:

«Άκου να σου πω, Σπύρο! Δε θα µε ξαναδιακόψεις. ούτε θα βάλεις λόγια στο στόµα µου την ώρα που µιλώ, διαστρεβλώνοντας τα λεγόμενα µου. Η τρόικα και τα κανάλια της τα καταφέρνουν ήδη µια χαρά από µόνοι τους. Όχι όµως εδώ µέσα. Αν διαφωνείς, να περιµένεις τη σειρά σου για να διατυπώσεις τις απόψεις σου».

«Τώρα µε τρόµαξες!» απάvτησε ο Σαγιάς µε ειρωνική επιθετικότητα.

«Σπύρος πρόσεξε. Ολισθαίνεις στη σφαίρα της πολιτικής αλητείας».

Τότε ο Σαγιάς ξεσπάθωσε: «Παλεύω επί σαράντα χρόνια σε αυτή τη χώρα, όχι σαν µερικούς που βρήκαν την ευκαιρία να γυρίσουν από το εξωτερικό για να κάνουν καριέρα».

«Χαίροµαι που πέφτουν οι µάσκες», του απάvτησα. «και μπορούμε να δούµε ξεκάθαρα ποιός υποσκάπτει τον υπουργό οικονοµικών εκ των έσω».

Αργότερα, μιλώντας στην Έλενα Παναρίτη, παρουσία της Δανάης, περιέγραψα το άσχηµο κλίµα και τα χάος που ακολούθησε µετά τη λογοµαχία:

«Για ακόµη µία φορά έφτασα σε απόσταση αναπνοής από το να παραιτηθώ. Όμως δε θα τους κάνω τη χόρη. Τουλάχιστον όχι ακόµα. Ο Αλέξης προσπάθησε να µε υπερασπιστεί αλλά το έκανε χλιαρά και ιδιαίτερο άτσαλα».

«Τον έχουν µαγέψει», είπε η Έλενα γελώντας πικρά.

«Όχι, δεν είναι αυτό», της απάντησα, ανέτοιμος για τη διάνθιση της συζήτnσης µε χιούµορ. «O Αλέξης να ξέρεις έχει παραιτηθεί εσωτερικά. Είναι κουρασµένος κι έχει χάσει τα ηθικό του. Είναι όµως η τελευταία µας ελπίδα. Θα παραµείνω έως ότου αυτή η ελπίδα πάψει να υφίσταται».

 

`

`

`

 

`


 

`

Βαρουφάκης, Τσακαλώτος, Κατρούγκαλος, Καζάκης, ομιλητές σε συνέλευση των «Αγανακτισμένων» στην Πλατεία Συντάγματος 2011

`

</span>
<span style="color:#ffffff;">

«Δεν μπορώ παραδεχτώ ότι παραδίδοµαι»

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> ...<strong>Γ.Β.</strong>«Μου είναι πλέον φανερό πως έχεις αποφασίσει να συνθηκολογήσεις. Όπως ξέρεις, διαφωνώ µε κάθε µου κύτταρο µε την απόφαση σου αυτή. Όµως εσύ είσαι πρωθυπουργός, εσύ αποφασίζεις. Όποια κι αν είναι η απόφαση σου, για όνοµα του θεού μην παραπλανήσεις τον κόσµο µας. Μην τους κατεβάσεις στον δρόµο, μην τους ξεσηκώσεις, εφόσον δεν εννοείς να τιµήσεις τον αγώνα τους. Σε ακούω που αναφέρεσαι περιστασιακά σε δηµοψήφισµα. Μην το κάνεις αν δεν έχεις πρόθεση να αναστήσεις το αρχικό µας σχέδιο μάχης. Αν θες να παραδοθείς, παραδώσου. Αλλά µε αυτό τον τρόπο ... </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Καθώς µίλαγα, του έδωσα µία και µοναδική σελίδα µε προσχέδιο σύντοµου διαγγέλματος προς τον ελληνικό λαό, εµπνευσµένου από τα λόγια της Όλγας: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ελληνίδες, Έλληνες. Συµπατριώτες, συμπατριώτισσες. Πολεμήσαμε γενναία ενάντια στη σιδηρόφρακτη τρόικα των δανειστών. Δώσαµε όλο µας το είναι. (....) Δεν είχαµε τη βοήθεια κανενός. (...) Αύριο το πρωί θα αποδεχτώ τις προτάσεις της τρόϊκας(...) για να τους πληροφορήσουμε τι ακριβώς συνέβη, και για να τους κινητοποιήσουμε (...) (...) για να επανακτήσουμε τις δημοκρατικές αρχές και παραδόσεις µας. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αφού το διάβασε, ο Αλέξης κοίταξε τα χαρτί που του είχα δώσει και οµολόγησε µε το γνώριµο πλέον αποκαρδιωµένο ύφος: </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Γιάνη, δεν μπορώ παραδεκτώ ότι παραδίδοµαι». </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Το νόημα των λόγων του ήταν τόσο κρυστάλλινο όσο και θολό: είχε όντως αποφασίσει να παραδοθεί απλώς δεν άντεχε να το πει στον κόσµο...</span></p>
<span style="color:#ffffff;">

`

`

`

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:23pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:red none repeat scroll 0 0;color:#ffffff;"><strong> Ενήλικες στο δωµάτιο</strong> </span></p>
<span style="color:#000000;">

`

ελπίδα συνέχισε να φθίνει τον επόµενο µήνα. Καθώς η πτώση µας εξελισσόταν όλο και πιο ραγδαία.

Την 1η Ιουνίου ο Τζορτζ Σόρος επιχειρεί να έρθει σε επαφή µε τον Αλέξη χρησιμοποιώντας τους δικούς µου διαύλους επικοινωνίας. Επί χρόνια το μνημονιακό καθεστώς, σε αγαστή σύμπραξη µε την αντισημιτική Δεξιά, µε παρουσίαζε ως τα ανδρείκελο του Σόρος στην Ελλάδα. Έτσι, το µήνυµα του Σόρος στον πρωθυπουργό έρχεται σαν παράδοξη δικαίωση µου:

Απολύστε τον Βαρουφάκη! Η Ευρώπη δεν μπορεί να έχει δύο ανοιχτές πληγές ταυτόχρονα την Ελλάδα και την Ουκρανία. Η Αθήνα πρέπει να παραδοθεί τώρα, ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να αφοσιωθεί στην επίλυση του ζητήµατος της Ουκρανίας. Για να γίνει αυτό, πρέπει να αποµακρυνθεί ο Βαρουφάκης.

Mιας και αναφέρθηκε η Ουκρανία, αξίζει να σημειωθεί ότι μήνες αργότερα έρχεται ακόµα µία πικρή δικαίωση: η ΕΕ και το ΔΝΤ ανακοινώνουν ότι αποδέχτηκαν τις προτάσεις µου περί αναδιάρθρωσης του δημόσιου χρέους (µέσω ανταλλαγών χρεών και µε τη βοήθεια οµολόγων που εµπεριέχουν ρήτρα αύξησης του ονοµαστικού ΑΕΠ): για την αναδιάρθρωση του δηµόσιου χρέους της Ουκρανίας όµως!

Στις 2 Ιουνίου ο Ευκλείδης µου στέλνει µήνυµα από τις Βρυξέλλες: «Χάνουµε σε όλα τα µέτωπα».

Στις 3 Ιουνίου οι εκπρόσωποι της τρόικας ανακοινώνουν πως, για πρώτη φορά, θα µας παρουσιάσουν τις προτάσεις τους. Φοβούµενοι τις διαρροές από την πλευρά µας, καλούν τον Χουλιαράκη σε αίθουσα σεμιναρίων τα άγρια χαράματα για να του παρουσιάσουν τα νέο τοξικό τους µνηµόνιο µέσω προβολής {Power Point} σε οθόνη, µε τον Γιώργο να κρατάει χειρόγραφες σnµειώσεις σαν µαθητούδι. Διαβάζω τις σnµειώσεις που µας έστειλαν και στέλνω τα συµπεράσµατα µου στον Αλέξη: «Αυτή η πρόταση γράφτηκε από τα ΔΝΤ µε σκοπό να σε αναγκάσει να την απορρίψεις. Η στρατηγική τους είναι ξεκάθαρη: να απαιτήσουν τόσο πολλή λιτότητα και απώλεια της κυριαρχίας, ώστε ή θα υποχωρήσει το Βερολίνο στο θέµα της αναδιάρθρωσης ή θα λυγίσει η Ελλάδα».

Στις 4 Ιουνίου ρωτώ τον Ευκλείδη: «Παρουσιάσαµε το σχέδιό µας στην τρόικα; Ή τους αφήσαµε να µας δείρουν µε το SLA τους;» Ο Ευκλείδης απαντά σκωπτικά: «Δεν είναι δύσκολο να µαντέψεις!»

Στις 5 Ιουνίου οι προσπάθειες µας για στάση πληρωµών στο ΔΝΤ αποτυγχάνουν εκ νέου. Αυτήν τη φορά, αντί να ανακαλύψει έναν κρυµµένο θησαυρό ρευστού, το ΔΝΤ κάνει άλλο ένα θαύµα:

Μεταθέτει την αθετημένη αποπληρωμή για το τέλος του µηνός, ώστε να συγχωνευτεί µε επόµενες πλnρωµές, κάτι τα οποίο, όπως θα θυµάσαι, αναγvώστη, είχα ζητήσει από την Κριστίν Λαγκάρντ στο γραφείο της την 5η Απριλίου {βλ. Κεφάλαιο 13} αλλά το είχε απορρίψει ως αδύνατον, σύµφωνα µε τους κανόνες του ΔΝΤ. «Αχ αυτοί οι λαστιχένιοι κανόνες», σκέφτηκα.

Στις 6 Ιουνίου ενημερώνω τον Αλέξη για µια περίεργη συνάντηση που λαµβάνει χώρα µεταξύ ενός µέλους του πολεµικού µας συµβουλίου και στελέχους του υπουργείου µου που υποσκάπτει συστηματικά την αλγοριθμική µου µέθοδο για τον εντοπισμό των φοροφυγάδων. Την ίδια μέρα διαρρέει από τον Παππά στους δηµοσιογράφους {µέσω µηνύµατος κινητού το οποίο είδα µε τα μάτια µου} πως έπρεπε να αποµακρυνθώ γιατί ήμουν η «άγκυρα» που εµπόδιζε την επίτευξη συμφωνίας µε την τρόικα.

Από τις 7 µέχρι τις 9 Ιουνίου βρίσκοµαι στο Βερολίνο, όπου και συναντώ τον Bόλφγκανγκ Σόϊµπλε για να τον δω να καταρρέει ψυχολογικά μπροστά στα μάτια µου (βλ. Κεφάλαιο 15) αλλά, παράλληλα, να εµµένει σ ένα νέο µνηµόνιο που ο ίδιος το χαρακτήριζε «κακό» για τον λαό µας. Συναντώ επίσης βουλευτές των Πρασίνων και των Σοσιολδηµοκρατών, οι οποίοι εμφανίζονται µουδιασµένοι και σε µεγάλο βαθµό συντασσόμενοι µε τη γραµµή Σόϊµπλε ναι, την ίδια γραµµή που ο ιδίως ο Σόϊµπλε µου εκμυστηρεύθηκε ότι δεν πίστευε. Εκείνο τα βράδυ, σε οµιλία µου στον κατάµεστο Καθεδρικό Ναό του Βερολίνου, καλώ την Άνγκελα Μέρκελ να εκφωνήσει τη δική της «Οµιλία Ελπίδας για την Ελλάδα», µιµούµενη τον Αµερικανό υπουργό Εξωτερικών Mπερνς, που το 1946, µε τη σημαντική του Οµιλία Ελπίδας για τη Γερµανία, την οποία όλως τυχαίως είχε συγγράψει ο πατέρας του φίλου µου Τζέιµι Γκάλµπρεϊθ, έθεσε τα θεµέλια για την αποκατάσταση και την ανάκαμψη της Γερµανίας µετά τον Δεύτερο Παγκόσµιο πόλεµο.

Κάποια στιγμή µεταξύ 10 και 15 Ιουνίου ανταποκρίνεται στην οµιλία µου η Γκεζίνε Σβαν, στέλεχος του SPD και δύο φορές υποψήφια του κόµµατος για την προεδρία της Γερµανικής Οµοσπονδίας. Evτυπωσιασµένη τόσο από την οµιλία όσο και από το «Σχέδιο για την Ελλάδα», προσπαθεί να πείσει τον αντικαγκελάριο Ζίγκµαρ Γκάµπριελ να συνεργαστεί µαζί µου. Το γραφείο του ανταποκρίνεται θετικά στην πιο πρόσφατη εκδοχή του «Σχεδίου», διαμηνύοντας πως αποτελεί καλή βάση για συµφωνία. Ένας πολλά υποσχόμενος διάλογος εκτυλίσσεται µέχρι τις 15 Ιουνίου, οπότε ο Γκάµπριελ βάζει τέλος σε αυτόν, µετά από εντολή Μέρκελ (σύµφωνα µε την Γκεζίνε), µέσω µια χυδαίας δήλωσης στη χυδαία Bild:

«Οι θεωρητικοί παιγνίων της ελληνικής κυβέρνnσης τζογάρουν το µέλλον της χώρας τους … Η Ευρώπη και η Γερµανία δε θα υποκύψουν σε εκβιασµούς. Ούτε θα αφήσουµε να πληρωθούν οι υπερβολικές προεκλογικές υποσχέσεις µιας εν µέρει κομμουνιστικής κυβέρνησης από τους Γερµανούς εργαζόµενους και τις οικογένειες τους ».

Η Γκεζίνε φρίττει. Μου γράφει πως ντρέπεται για τον Γκάµπριελ. Το ίδιο απόγευµα ταξιδεύω για τα Ηράκλειο, όπου απευθύνοµαι σε χιλιάδες Κόσµου στην κεντρική πλατεία της πόλης.

Στις 16 Ιουνίου συνεδριάζει κεκλεισµένων των θυρών η κοινοβουλευτική οµάδα του Σύριζα στην Αίθουσα της Γερουσίας της Βουλής. Όταν φτάνω, όλα το έδρανα είναι γεµάτα αλλά, αντί να δεχτώ την πρόσκληση του προεδρεύοντος να κάτσω ex cathedra, στην υπερυψωµένη θέσn δίπλα στο βήµα, προτιµώ να καθίσω στο σκαλοπάτι του διαδρόµου ανάµεσα στα έδρανα, δίπλα στο έδρανο όπου καθόταν ο φίλος µου ο Κωνσαντίνος Τσουκαλάς, τον οποίο είχα να δω καιρό. Tnv εποµένn οι εφnµερίδες και το Διαδίκτυο βούιζαν µε τη φωτογραφία µου να κάθοµαι στο σκαλάκι, µε πρωτοσέλιδους τίτλους όπως «Στο καναβάτσο ο Βαρουφάκης», «Η πτώσn» κτλ, µε ολόκλnρα ρεποριάζ να µε κατnγορούν για ασέβεια προς τη Βουλή επειδή … κάθισα στο πάτωµα.

Με το που βλέπει τη φωτογραφία στην πρώτn σελίδα των Financial/Tίmes ο Νόρµαν Λάµοντ µου γράφει «Ανόητε Γιάνn, βλέπω παραµένεις λαβωµένος αλλά αδάµαστος. Φαίνεσαι κουρασµένος αλλά απολύτως αποφασισµένος … Και έτσι θα έπρεπε. Ας ελπίσουµε πως το φως και η λογική δε θα καθυστερήσουν … » Tnv ίδια μέρα επικοινωνώ µε τον Άνχελ Γκουρία, τον γενικό γραµµατέα του ΟΟΣΑ, ζητώντας περισσότερη βοήθεια για τη δική µου εκδοχή της ατζέντας μεταρρυθµίσεων. Ο Άνχελ απαντά µε συγκινητική προθυµία πως ο ΟΟΣΑ και η οµάδα του βρίσκονται στη διάθεση µου.

Tnν επόµενn µέρα, στις 18 Ιουνίου, λαµβάνει χώρα η συνεδρίασn του Eurogroup. Είναι η τελική επίθεση της τρόϊκας.

 

Απουσία ενήλικων

Κριστίν Λαγκάρντ έφτασε στη συνεδρίασn του Eurogroup της 18ης Ιουνίου έξω φρενών. Στη συνεδρίασn της κοινοβουλευτικής µας οµάδας της 16ης Ιουνίου, αυτή στην οποία είχα καθίσει στο πάτωµα, ο Αλέξης είχε κατηγορήσει το ΔΝΤ για «εγκληματική» συµπεριφορά σε σχέση µε την κατάσταση στην οποία βρισκόταν η Ελλάδα. «Γεια σας, έφτασε και ο αρχιεγκληµατίας», ήταν ο σαρκαστικός χαιρετισµός της Λαγκάρντ όταν µε είδε. Η έκφραση του προσώπου µου φάνnκε να την ηρεμεί. «Δε θεωρώ εσένα υπεύθυνο», είπε ευγενικά.

Σε εκείνο τα Eurogroup, της ολομέτωπης επίθεσης εναντίον µας, ηγήθηκε ο Ντράγκι. Αντί λόγου η επιχειρημάτων, ο Ντράγκι απαρίθμησε ψυχρά, µε φωνή που ανακοινώνει τα ονόµατα νεκρών µετά από φρικτό δυστύχημα, τα ποσά που είχαν αποσύρει Έλληνες καταθέτες από τους λογαριασµούς τους την προηγούμενη εβδοµάδα:

–Δευτέρα: 358 εκατοµµύρια

–Τρίτη: 563 εκατοµµύρια

–Τετάρτη: 856 εκατοµµύρια

–Πέµπτη: 1.080 εκατοµµύρια.

Ο Λουίς ντε Γκίντος παρενέβn για να ρωτήσει; «οι τράπεζες θα ανοίξουν αύριο;» Ο Ντράγκι δεν καταδέχθηκε να απαντήσει οπότε απάντησε ο Μπενουά Κερέ, ο αναπληρωτής του Ντράγκι που καθόταν δίπλα του: «Ναι, αύριο θα ανοίξουν. Τη Δευτέρα όµως;»

Τίποτα δεν επισπεύδει πιο αποτελεσµατικά τον πανικό που επιταχύνει τις µαζικές αναλήψεις καταθέσεων, τα bank run, από το να ανακοινώνει ο κεντρικός τραπεζίτης τα ποσά που διέφυγαν την ώρα που ο υφιστάμενος του αφήνει να εννοηθεί πως δεν υπάρχει καµία πρόθεση παρέµβασης ώστε να µn στερέψουν τα γκισέ των τραπεζών από ρευστό.

Mήνες αργότερα, στέλεχος της ΕΚΤ, από τους ανθρώπους εντός των θεσµών που ένιωθαν ντροπή γι’αυτά που γίνονταν εναντίον της Ελλάδας, µου μήνυσε µυστικά ότι εκείνη την ίδια μέρα του Eurogroup, τη 18n Ιουνίου, ο Μάριο Ντράγκι ζήτησε την ανεξάρτητη νοµική γνωµοδότηση ιδιωτικού δικnγορικού γραφείου. Η ερώτησή του ήταν εάν είχε νοµική κάλυψη να κλείσει τις ελληνικές τράπεζες κλείνοντας τη στρόφιγγα της τελευταίας τους πρόσβασης σε ρευστότητα του λεγόµενου ELA. Ήταν αδιανόητο! Η ΕΚΤ έχει τη δική της µεγάλn, έγκυρη και πανάκριβη νοµική υπηρεσία. Το γεγονός ότι ο Μάριο επέλεξε να την παρακάµψει, και να απευθυνθεί σε ιδιωτικό νοµικό γραφείο, υποδεικνύει την τεράστια αµφιβολία του περί της νοµιµότητας εκείνου που σκόπευε σύντοµα να κάνει να κλείσει τις ελληνικές τράπεζες.1

Στο µεταξύ, οι μαζορέττες του Bόλφγκαvγκ στο Eurogroup έστρεφαν τα βέλη τους όχι προς την Ελλάδα αυτήν τη φορά, αλλά προς την … τρόικα. Γιατί; Επειδή, έλεγαν, η τρόϊκα παραήταν … επιεικής απέναντι στην Ελλάδα. Είδα µε τα µάτια µου και άκουσα µε τα αυτιά µου την απόλυτη γελοιότητα: τον υπουργό οικονοµικών της Σλοβενίας, που είχε πρώτος βάλει το Grexit στο τραπέζι στο Eurogroup της Ρίγας (βλ. Κεφάλαιο 14), να επιπλήττει τη Λαγκάρντ και τον Μοσκοβισί λέγοντας πως αποδυνάµωσαν το αρχικό µνηµόνιο, κατηγορία την οποία η Κριστίν και ο Πιερ αποδέχθηκαν µε ικανοποίηση, καθώς τους έδινε την ευκαιρία, το άλλοθι, να προσποιούνται ότι ήταν αμερόληπτοι απέναντι στην Ελλάδα.

Μετά από εκείνη την παράσταση θράσους και υποκρισίας, πήρε τον λόγο ο Βόλφγκανγκ για να επαναλάβει ένα από τα αγαπημένα του ρεσιτάλ, απαιτώντας να μην του στείλει κανείς γραπτές τροποποιήσεις του μνημονίου, γιατί, σε αντίθετη περίπτωση, θα ήταν υποχρεωμένος να τις περάσει από τη Βουλή του.

Όταν ήρθε η σειρά µου, έκανα δύο πράγµατα ως ανάχωµα μπροστά στο τσουνάµι των επιθέσεων, των ψεµάτων και των προσπαθειών να μη συζητηθούν αυτά που έπρεπε να συζητηθούν: Επανέφερα τη συζήτηση στα κρίσιµα ζητήµατα και προέβην σε µια ρηξικέλευθη πρόταση. Πρώτα ανέφερα τα προαπαιτούμενα για να πάψει η ελληνική κρίση να ταλαιπωρεί τόσο τους Έλλnνες όσο και τους Ευρωπαίους εταίρους µας: Τις µεταρρυθµίσεις-κλειδιά που χρειαζόµασταν, την ανταλλαγή χρεών που ήταν το προαπαιτούμενο για να ελαχιστοποιήσουμε τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας και να θέσουµε αξιόπιστους και θεραπευτικούς δnµοσιονοµικούς στόχους, τους λόγους για τους οποίους οι προτάσεις που περιείχε η Power Point παρουσίαση των θεσµών ήταν τεχνικά μη εφαρµόσιµες και χρηματοοικονομικά λανθασµένες κτλ. Αµέσως µετά, έτσι ώστε να κλείσω µε µια θετική νότα, µε µια κίνηση καλής θέλησης σε πείσµα των δικών τους κάκιστων προθέσεων, υπέβαλα µια νέα πρόταση:

«Βασικό εµπόδιο για τηv επίτευξη συµφωνίας είναι οι διαφωνίες µας ως προς τον αντίκτυπο των προτάσεων µας για µείωσn των φορολογικών συντελεστών στο φορολογικά έσοδα. Σας προτείνω λοιπόν τnv εξής διευθέτηση: Eσείς συμφωνείτε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα προβεί σε µειώσεις φορολογικών συντελεστών σύµφωνα µε τα δικά µας µοντέλα και τις προβλέψεις και εµείς δεσμευόμαστε σε µια βαθύτερη, πιο ολοκληρωμένη και µόνιµη µεταρρύθµιση απ’ότι οι αυξημένοι φορολογικοί συντελεστές που ζητάτε: Έναν κόφτη δαπανών και ελλειμμάτων (hard defίcit break) ο οποίος θα ενεργοποιείται, υπό την εποπτεία Ανεξάρτητου Δηµοσιονοµικού Συµβουλίου, εφόσον τα φορολογικά µας έσοδα πέσουν κάτω από ένα προσυμφωνημένο επίπεδο. Έτσι, σε περίπτωση που οι προβλέψεις µας για τα ευεργετικά αποτελέσµατα των µειώσεων φορολογικών συντελεστών αποδειχθούν έσφαλμένες, τότε, αυτοµάτως, θα αυξnθούν στα επίπεδα που ζnτούν οι θεσµοί. Θεωρώ ότι αυτή η ξεκάθαρη συμβιβαστική πρόταση, την οποία η κυβέρνηση µου θα εφαρµόσει αµέσως µόλις υπάρξει συµφωνία, συνδυάζει ιδανικά τους δικούς µας βαθµούς ελευθερίας στην άσκηση της δηµοσιονοµικής µας πολιτικής και τις εξασφαλίσεις που ζnτάτε ως δανειστές ότι τα κρατικά έσοδα δε θα πέσουν κάτω από προσυμφωνημένο όριο».2

Αν τους ενδιέφερε στο ελάχιστο να επιτευχθεί συµφωνία, θα είχαν αποδεχτεί την πρότασή µου χωρίς δεύτερη σκέψη. Ο Μισέλ Σαπέν εµφανίστηκε προς στιγµήν ενθαρρυντικός, πριν υποκύψει αµέσως µετά, ακόµη µία φορά, στη γραµµή Σόιµπλε.

«Οι θεσµοί πρέπει να εξετάσουν σοβαρά την πρόταση του Γιάνn. Ο Γιάνης έχει δίκιο σ αυτό το θέµα. Είχε δίκιο και για τις επενδύσεις … οι ειδικοί δεν μπορούν να λύσουν τα πάντα. Το Eurogroup είναι πολιτικό φόρουµ. Θα έπρεπε να συνεισφέρει πολιτικά ακόµη κι αν το θέµα µεταφερθεί αργότερα σε υψηλότερο πολιτικό επίπεδο».

Οι υπόλοιποι όµως έκαναν ότι δεν άκουσαν. Όταν αργότερα εξέφρασα την έκπληξη µου που µια τόσο σημαντική πρόταση αγνοήθηκε από το Eurogroup, ο Γερούν έθεσε σε λειτουργία, άλλη µία φορά, τον άγαρµπο αυταρχισµό του δίνοντας τέλος σε κάθε συζήτηση: «Κάθε νέα πρόταση που υποβάλλεται σήµερα πρέπει να εξεταστεί από τους θεσµούς. Δεν είναι δουλειά του Eurogroup να τις αξιολογήσει». Έτσι ήταν: δουλειά του Eurogroup ήταν αποκλειστικά να σκηνοθετεί τη φαρσοκωµωδία που νοµιµοποιεί τις ήδη ειλημμένες αποφάσεις της τρόϊκας

Στόxος του κόφτη τον οποίο πρότεινα ήταν να τον χρησιμοποιήσω ως αντάλλαγµα της απόσυρσης των απαιτήσεων της τρόϊκας για νέα σκληρή λιτότητα. Πεπεισµένος ότι η μείωση των φορολογικών συντελεστών θα έδινε πνοή στην οικονοµία, και πως η αυξημένη οικονοµική δραστηριότητα θα αναπλήρωνε µε το παραπάνω τις απώλειες εσόδων λόγω µείωσης των συντελεστών, ήµουν έτοιµος να προβώ σε αυτό το δoύναι και λαβείν: εγώ σας δίνω τον «κόφτη» (που θα ενεργοποιούνταν µόνο αν τα φορολογικά έσοδα έπεφταν) κι εσείς σταματάτε να απαιτείτε νέα «παραµετρικά µέτρα»-αύξηση των φορολογικών συντελεστών στα … τροϊκανικά.

«Κόφτης αντί λιτότητας». Έτσι είχα παρουσιάσει την πρόταση µου στον Αλέξη µία μέρα πριν από το Eurogroup, εξασφαλίζοντας την έγκριση του να καταθέσω την πρόταση για τον κόφτη ως εργαλείο που θα µας επέτρεπε να ακυρώσουµε τη νέα λιτότητα. Ο Σαγιάς, ο Χουλιαράκης και οι νεότεροι Συριζαίοι που έκοβαν και έραβαν τις συνεχείς υποχωρήσεις προς την τρόικα, ερήµην µου βέβαια, δεν είδαν µε καθόλου καλό µάτι την έγκριση εκείνη, φοβούµενοι οιανδήποτε πρόταση µου θα εκνεύριζε την τρόϊκα. Για να µε µειώσουν, και να υπονοµεύσουν την πρόταση, έλεγαν στον Αλέξη ότι επρόκειτο για νεοφιλελεύθερη, αντιδημοκρατική ιδέα. Η υποκρισία αποκαλύφθηκε βέβαια έναν χρόνο µετά, όταν, έχοντας αποδεχθεί πλήρως τη νέα σκληρή λιτότητα (µε αύξηση, αντί µείωσης, των φορολογικών συντελεστών), αποδέχθηκαν και τον κόφτη! Η πρόταση µου για «κόφτη αντί λιτότητας» µετά τη συνθηκολόγηση μετετράπη στη ζοφερή πραγµατικότητα «και κόφτης και λιτότητα».

Στη συνέντευξη Τύπου µετά τo Εurοgroup Έλληνας δηµοσιογράφος ρώτησε την Κριστίν Λαγκάρντ αν ήταν ικανοποιημένη που το Eurogroup αγνόησε τη στήριξη του ΔΝΤ στην ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Η Κριστίν µε την πλάτη στον τοίχο και εµφανώς ενοχλημένη από αυτό, αγνόησε επιδεικτικά την ουσία της ερώτησης και έστειλε την μπάλα στις κερκίδες ξεθυμαίνοντας:

Προς το παρόν µας λείπει ο διάλογος. Είναι επείγουσα ανάγκη να υποκαταστήσουµε τον διάλογο µε ενήλικες στο δωµάτιο.

 

Είχε δίκιο βέβαια. Χρειαζόµασταν ενήλικες στο Eurogroup, ενήλικες στο Βερολίνο και ενήλικες στο Μαξίµου. Το πρόβλημα ήταν πως υπάρχει απουσία ενηλίκων και στα τρία δωµάτια. Φυσικά, τα μέσα μετέφεραν τα λόγια της Λαγκάρντ κατά το δοκούν ως επίθεση προς το πρόσωπό µου, πρoσθέτοντας νέα επίθετα και ουσιαστικά στη µακρά λίστα κοσµητικών µε τα οποία µε έλουζαν πρωί, µεσηµέρι και βράδυ: «ανήλικος», «παιδαρέλι», «ανόητος έφηβος».

Την επόµενη φορά που έπεσα πάνω στη Λαγκάρντ δεν άντεξε και της είπα: «Κριστίν, τα μέσα ενημέρωσης λένε ότι το σχόλιό σου «χρειαζόµαστε ενήλικες στο δωμάτιο» αφορούσε εµένα». Κοιτάζοντας µε φιλικά, µου το αρνήθηκε μονολεκτικά και µε µια κίνηση του κεφαλιού της, µου υπέδειξε νεότερο σύντροφο της πλευράς µας.

1. {Έναν μήνα µετά το κλείσιμο των τραπεζών, Γερμανόs ευρωβουλευτής του Κόμματοs της Αριστεράs (Die Linke), ο Φάμπιο Ντε Μάσι, έγραψε σιον Μάριο Ντράγκι ζητώνιας αντίγραφο EKEIΝΗΣ της γνωμοδότησης. Ο Μάριο απάντησε πως δεν μπορούσε να μοιρασιεί το περιεχόμενό της λόγω «απορρήτου». Αργότερο, στο πλαίσιο του κινnματόs μας DίΕΜ25, και σε συνεργασία με τον Φάμπιο, ξεκινήσαμε εκστρατεία δημοσιοποίησης της νομικής γνωμάτευσης την οποία έλαβε ο Ντράγκι. Το επιχείρημα μας ήταν ότι, πρώτον, τη γνωμάτευσή αυτή την πλήρωσαν οι Ευρωπαίοι πολίτεs, δεύτερον, ότι ο κανόνας του απορρήτου δεν ισχύει για τον πελάτη (δηλαδή τον Ντράγκι) αλλά μόνο για τον παροχέα της νομικής συμβουλής και, τρίτον,ότι αν η γνωμάτευση υποστήριζε το κλείσιμο των τραπεζών από τον Ντράγκι, τότε γιατί δεν τη δημοσιοποιούσε; Η καμπάνια μας, με την ονομασία Release#TheGreekFiles, συγκέντρωσε δεκάδες χιλιάδες υπογραφές, αλλά η ΕΚΤ εξακολουθεί να αρνείται να δημοσιοποιήσει τη γνωμάτευση. Την ώρα που γράφονται τούτες οι γραμμέs, το DίΕΜ25 με τον Φάμπιο Ντε Μάσι ετοιμαζόμασιε να πάμε την ΕΚΤ στο ευρωπαϊκό δικαστήριο.}

`

 

«Δεν μπορώ παραδεχτώ ότι παραδίδοµαι»

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/animated_alphabet_redelectric_t_b_2.gif"><img class="wp-image-65560 alignleft" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/animated_alphabet_redelectric_t_b_2.gif" alt="" width="60" height="69" /></a>ην εποµένη, στις 19 Ιουνίου, έλαβα νέο µήνυµα από την Γκεζίνε Σβαν: «<strong>Η οµιλία σου στο Eurogroup µε συγκίνησε</strong>», είπε. Είχα µάθει πια το µάθηµά µου: για να παρακάµψω τις διαστρεβλώσεις των µέσων ενημέρωσης και να αποτρέψω µελλοντικές ανακριβείς μεταφορές όσων έλεγα στο Eurogroup, πόσταρα πλέον τις οµιλίες µου στην ιστοσελίδα µου αυτολεξεί «<em>ο Γκάµπριελ και τα SPD πρέπει να είναι τρελοί που δε βλέπουν τα πλεονεκτήματα της πρότασής σου</em>». Στο ημερολόγιο µου έγραψα: «<em>Μακάρι να είχε συγκινηθεί και ο Αλέξης</em>». Όσο για τον <strong>Γκάµπριελ</strong> και το <strong>SPD</strong>, ανακαλώντας το όχι και τόσο µυστικό µου δείπνο µε τους <strong>Γεργκ Άσµουσεν</strong> και <strong>Τζέροµιν Τσετελµάγερ</strong> στις αρχές Φεβρουαρίου στο Βερολίνο (βλ. Κεφάλαιο 7), είχα σημειώσει: «<em>Δεν είναι τρελοί. Απλώς ασπάζονται, απ’ότι φαίνεται, τη στρατηγική της κ. Μέρκελ να μην αγγίξουν το θέµα της αναδιάρθρωσης του χρέους</em>». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Το ίδιο βράδυ, στην Αθήνα, κάναµε ένα διάλειµµα µε τη Δανάη για να δειπνήσουµε µε παιδικό µου φίλο και τη γυναίκα του, την <strong>Όλγα</strong>. Η Όλγα είπε κάτι που κτύπησε µια ευαίσθητη χορδή μέσα µου: </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Blue none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><span style="color:#ffffff;">«Απ' ό,τι φαίνεται, χάσατε αυτή τη µάχη. Με βάση αυτό που µου λες, ο Αλέξης θέλει να παραδοθεί. Ενθάρρυνέ τον να το κάνει µε λίγη αξιοπρέπεια. Να πει στον λαό πως η μάχη αυτή έχει χαθεί».</span> </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Στις 20 Ιουνίου, ενώ ο Σαγιάς και ο Χουλιαράκης συνέχιζαν την κωμική τους προσπάθεια σε διπλανό γραφείο του Μαξίµου να συντάξουν το τελικό SLA εκ µέρους της τρόϊκας, είχαµε µια σύντομη κατ’ιδίαν συνάντηση µε τον Αλέξη. Στόχος µου ήταν να του παράσχω συµβουλή, στη βάση της σκέψης της Όλγας, που απείχε παρασάγγας από όσα του έλεγα έως τότε. Με ύφος καθόλου επικριτικό αλλά µάλλον τυπικό του είπα: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Μου είναι πλέον φανερό πως έχεις αποφασίσει να συνθηκολογήσεις. Όπως ξέρεις, διαφωνώ µε κάθε µου κύτταρο µε την απόφαση σου αυτή. Όµως εσύ είσαι πρωθυπουργός, εσύ αποφασίζεις. Όποια κι αν είναι η απόφαση σου, για όνοµα του θεού μην παραπλανήσεις τον κόσµο µας. Μην τους κατεβάσεις στον δρόµο, μην τους ξεσηκώσεις, εφόσον δεν εννοείς να τιµήσεις τον αγώνα τους. Σε ακούω που αναφέρεσαι περιστασιακά σε δηµοψ;hφισµα. Μην το κάνεις αν δεν έχεις πρόθεση να αναστήσεις το αρχικό µας σχέδιο μάχης. Αν θες να παραδοθείς, παραδώσου. Αλλά µε αυτό τον τρόπο ... </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Καθώς µίλαγα, του έδωσα µία και µοναδική σελίδα µε προσχέδιο σύντοµου διαγγέλματος προς τον ελληνικό λαό, εµπνευσµένου από τα λόγια της Όλγας: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ελληνίδες, Έλληνες. Συµπατριώτες, συμπατριώτισσες. Πολεμήσαμε γενναία ενάντια στη σιδηρόφρακτη τρόικα των δανειστών. Δώσαµε όλο µας το είναι. Δυστυχώς, είναι δύσκολο να επιχειρηματολογήσεις µε δανειστές που δε θέλουν πίσω τα λεφτά τους. Αντιμετωπίσαμε το ισχυρότερο θεσµικά όργανο του οικουµενικού κατεστηµένου, την εγχώρια ολιγαρχία, δυνάµεις πολύ πιο ισχυρές από εµάς. Δεν είχαµε τη βοήθεια κανενός. Κάποιοι, όπως ο πρόεδρος Οµπάµα, µας αντιμετώπισαν µε συµπάθεια. Κανείς όµως δεν προσφέρθηκε να µας βοηθήσει ουσιαστικά απέναντι σε εκείνους που ήταν αποφασισµένοι να µας συντρίψουν. Δεν εγκαταλείπουμε τον αγώνα. Σήµερα σας μηνύω πως επιλέγουµε να επιβιώσουμε για να πολεμήσουμε µια άλλη µέρα. Αύριο το πρωί θα αποδεχτώ τις προτάσεις της τρόϊκας. Μόνο και µόνο γιατί αποµένουν και άλλες µάχες στον πόλεµο αυτό. Από αύριο, και αφού αποδεχτώ τους όρους της τρόικας, οι υπουργοί µου κι εγώ θα ξεκινήσουμε περιοδεία σε ολόκληρη την Ευρώπη για να ενηµερώσουµε τους λαούς της ότι η δηµοκρατία στην ήπειρό µας καταργήθηκε, για να τους πληροφορήσουμε τι ακριβώς συνέβη, για να τους κινητοποιήσουμε και να τους προσκαλέσουµε σε κοινό αγώνα ώστε να τερματιστεί η γάγγραινα που τρώει τις σάρκες της Ευρωπαϊκης Ένωσης και να επανακτήσουμε τις δημοκρατικές αρχές και παραδόσεις µας. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Αφού το διάβασε, ο Αλέξης κοίταξε τα χαρτί που του είχα δώσει και οµολόγησε µε το γνώριµο πλέον αποκαρδιωµένο ύφος: </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;">«Γιάνη, δεν μπορώ παραδεκτώ ότι παραδίδοµαι». Το νόημα των λόγων του ήταν τόσο κρυστάλλινο όσο και θολό: είχε όντως αποφασίσει να παραδοθεί απλώς δεν άντεχε να το πει στον κόσµο. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Μια έκτακτη Σύνοδος Κορυφής της ευρωζώνης είχε προγραµµατιστεί για τη Δευτέρα 22 Ιουνίου, στην οποία οι nγέτες µας θα προσπαθούσαν να καταλήξουν σε συµφωνία. Στο υπουργικό συµβούλιο της προnγούµενης µέρας είπα στους συναδέλφους πως βρισκόµασταν σε ιστορικό σταυροδρόμι ανάµεσα σε <strong>δύο</strong> ξεκάθαρες επιλογές: Η <strong>µία</strong> ήταν να παραδοθούµε. Όσον αφορά αυτή την επιλoγή, τους ανέφερα και την ιδέα του διαγγέλματος το οποίο απέρριψε ο Αλέξης. Η <strong>δεύτερη</strong> επιλoγή ήταν να συνεχίσουµε να µαχόµαστε. Όµως, τους προειδοποίησα πως αν ακολουθούσαµε τη δεύτερη επιλoγή, τότε: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Την Τρίτη η ΕΚΤ θα κλείσει τις τράπεζες και θα εφαρµόσει capital controls. Έχει νόημα να ακολουθήσουμε αυτή την απόφαση </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:Gold none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> µόνο αν έχουµε σκοπό να απαντήσουµε στην απειλή τους µε δικά µας αντίποινα: <strong>µονοµερή µεταφορά της αποπληρωμής 27 δισ. ευρ</strong>ώ ελληνικών κρατικών οµόλογων (που αγοράστηκαν από την ΕΚΤ µέσω του προγράµµατος SMP) σε µια µακρινή µελλοντική ημεροµηνία και <strong>ενεργοποίηση του παράλληλου συστήµατος πληρωµών</strong>, για τα οποίο σας πρωτομίλησα τον περασµένο Φεβρουάριο. Αν δεν είµαστε έτοιμοι να αντιδράσουμε µε αυτό τον τρόπο, τότε καλύτερα να παραδοθούµε αύριο. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Το Eurogroup συναντήθηκε πριν από τη Σύνοδο δήθεν για να την προετοιμάσει Στην οµιλία µου έκανα άλλη µία ανασκόπηση της πραγµατικης κατάστασης και του πώς μπορούσε να ξεπεραστεί η κρίση, υπερασπίσθηκα τις παραχωρήσεις που είχε κάνει ο Αλέξης, χωρίς να αναφέρω τις έντονες διαφωνίες µου, και πρόσθεσα µια συγκεκριµένη πρόταση που θα βοηθούσε να µειωθούν τα νέα δάνεια που θα απαιτούνταν από το Eurogroup σε περίπτωση που αποδέχονταν τις προτάσεις Τσίπρα.3 </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Ανατρέχοντας σε εκείνες τις ώρες, εκπλήσσομαι µε την αφοσίωσή µου σε έναν σκοπό τον οποίο θεωρούσα και χαµένο και, πλέον, εσφαλµένο. Όµως την επέδειξα όχι µόνο γιατί ήταν καθήκον µου, αλλά και γιατί ήξερα ότι η τρόικα δε νοιαζόταν για τις παραχωρήσεις του Αλέξη. Ήταν αποφασισµένοι να κλείσουν τις τράπεζες για να τον τιμωρήσουν παραδειγματικό, να τον εξευτελίσουν και τότε, πίστευα, υπήρχε µια µικρά αλλά ουκ ευκαταφρόνητη πιθανότητα να <span style="color:#ffffff;"><span style="color:#000000;">αντιδράσει.</span> </span></span></p>
<span style="color:#ffffff;">

Σόϊµπλε εναντίον Μοσκοβισί, Σόϊµπλε εναντίον Ντράγκι

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> <a href="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/cea3-ce93cf81ceaccebccebcceb1-1.jpg"><img class="alignleft size-full wp-image-65537" src="https://protovouliaeydap.files.wordpress.com/2019/03/cea3-ce93cf81ceaccebccebcceb1-1.jpg" alt="" width="85" height="100" /></a>την κατά τα άλλα άσκοπη σύνοδος του Eurogroup προέκυψαν δύο ενδιαφέροντες διάλογοι. Κάποια στιγµή ο Βόλφγκανγκ Σόϊµπλε επιτέθηκε στον <strong>Πιερ Μοσκοβισί,</strong> που τόλµπσε, άνευ αδείας από το ... ΔΝΤ, να κάνει κάποιες θετικές δηλώσεις για τις παραχωρήσεις του Αλέξη. Όταν ο Πιερ έσπευσε να το αρνηθεί, υπονοώντας ότι το ΔΝΤ έφταιγε αν δεν είχε δώσει ακόµη τη συγκατάθεση του, ο Βόλφγκανγκ ξέσπασε: </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Έγιναν θετικά σχόλια από την Επιτροπή ... Δεν είμαστε ηλίθιοι! Μπορείς να παίξεις όποιο παιχνίδι θέλεις για να ρίξεις την ευθύνη στο ΔΝΤ. Χωρίς την πλήρη πλοκή του ΔΝΤ δεν υπάρχει τρόπος να ... » </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Άλλη µία φορά µε την ουρά στα σκέλια, ο Πιερ τον διέκοψε ικετεύοντας για έλεος: «ποτέ, ποτέ, ποτέ δεν πέρασε από το µυαλό της Επιτροπής να ρίξει την ευθύνη στο ΔΝΤ», είπε απολογητικά «Μπορεί να αντιδράσουµε πιο γρόνορα αλλά συνεργαζόµαστε». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Η δεύτερη ενδιαφέρουσα διαφωνία ήταν μεταξύ του <strong>Σόϊµπλε</strong> και του <strong>Μάριο Νtrάγκι</strong>. Ο Βόλφγκανγκ είχε απαιτήσει να µάθει για πόσο ακόµη η ΕΚΤ θα συνέχιζε την επείγουσα παροχή ρευστότητας (τον ELA) προς τις ελληνικές τράπεζες. Με απλά λόγια, ρωτούσε επικριτικά πότε επιτέλους ο Ντράγκι θα έκλεινε τις ελληνικές τράπεζες. Εµφανώς θυµωµένος, ο Ντράγκι απάντησε. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;padding-left:40px;"><span style="font-size:15pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> «Κατανοώ πως υπάρχει ενδιαφέρον για τα πόσον καιρό θα παρέχουµε έκτακτη ρευστότητα. Εκτιμώ το ενδιαφέρον σας να µάθετε για πόσον καιρό θα παρέχουµε έκτακτη ρευστότητα. Αλλά θα πρέπει κι εσείς να εκτιµήσετε ότι η ανεξαρτησία µας είναι ακόµη πιο σηµαντική. Έτσι, όπως επιθυµώ κι εγώ να σας κάνω ερωτήσεις για τη δηµοσιονοµική σας πολιτική αλλά δείχνω αυτοσυγκράτηση και δε ρωτώ, περιµένω κι από εσάς να επιδείξτε την ίδια αυτοσυγκράτηση». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Από εκείνο τα σημείο και µετά, ο Βόλφγκανγκ και ο Μάριο, αγνοώντας όλους τους άλλους, και τη διαρκούσα συνεδρίαση, επιδόθηκαν σε έντονη μεταξύ τους λογοµαχία (καθώς κάθονται σχεδόν δίπλα στο τραπέζι του Eurogroup) που µόνο ευχάριστη και κόσµια δε φάνταζε στους υπόλοιπους εξ ημών, που δεν μπορούσαµε να διακρίνουµε τι έλεγαν. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;"> Μετά το Eurogroup ο Αλέξης κι εγώ συναντηθήκαµε µε τον πολωνό πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου, τον ξερακιανό <strong>Ντόναλντ Τουσκ</strong>. Το µήνυµά του ήταν σαφές: Δε θα υπήρχε καµία αναφορά σε αναδιάρθρωση του χρέους από δω και στο εξής σε καµία συνάντηση. Καθώς φεύγαµε, είπα στον Αλέξη: </span><span style="font-size:19pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;"> «Το καθήκον σου είναι να µιλάς γι αυτό και µόνο γι αυτό, εκτός αν θέλεις να υποκύψεις οπότε κάνε το γρήγορα για να τελειώνει το βασανιστήριο». </span></span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Η έκφραση στο πρόσωπο του Αλέξη, την οποία εισέπραξα αντί για απάντηση, ήταν αποκολυπτική: ήθελε να παραδοθεί. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;"> Σύµφωνα µε τον Ευκλείδη, που τον συνόδεψε στη Σύνοδο Κορυφής της ευρωζώνης αργότερα την ίδια µέρα, ο Αλέξης έκανε ό,τι περνούσε από το χέρι του για να καταλήξει σε µια γρήγορη συµφωνία παράδοσης. Όµως, όπως φοβόµουν ή ευχόµουν, η Μέρκελ δεν το επέτρεψε. </span><span style="font-size:19pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;"> Οι παραχωρήσεις του απερρίφθησαν ως ανεπαρκείς και του ζητήθηκε να επιστρέψει στην τρόικα, να συµφωνήσει περαιτέρω και µετά να <strong>ξαναπεράσει</strong> από άλλο ένα Eurogroup δύο µέρες αργότερα. </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;"> Στις 23 Ιουνίου ο <strong>Σαγιάς</strong> και ο <strong>Χουλιαράκης</strong> συνέχισαν την αξιοθρήνητη ανασύνταξη του SLA της τρόϊκας, µοιραία πεπεισµένοι πως ακόµη μεγαλύτερες παραχωρήσεις θα τους έφερναν τη συµφωνία µε την τρόϊκα το επόµενο πρωί, έτσι ώστε να επικυρωνόταν στο Eurogroup εκείνου του απογεύµατος. Ήταν λες και ο Φάουστ πάλευε να πουλήσει την ψυχή του στον Μεφιστοφελή χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι ο Μεφιστοφελής δεν ενδιαφερόταν καθόλου να την αγοράσει. </span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:gold none repeat scroll 0 0;"> Το µόνο που τους απέφεραν οι παραχωρήσεις τους ήταν µια κωµική πρόταση από την τρόίκα: <strong>Αποδεχθείτε</strong> το προηγούµενο µνημόνιο ως είχε, αποδεχθείτε και νέα µέτρο λιτότητας που δεν είχε, και εµείς θα σας προσφέρουµε χρηματοδότηση έως το τέλος ... Οκτωβρίου. Ναι, οι αθεόφοβοι οι δανειστές µας ζητούσαν να τα δώσουµε όλα, να διαλύσουµε ότι έµεινε από την κοινωνία µας, ώστε να τους αποτρέψουµε να πληρώνουν τον εαυτό τους (παίρνοντας χρήματα από τη µία τσέπη της τρόϊκας και βάζοντας τα στην άλλη) για τρείς µόλις μήνες. Και µετά; Μετά έχει ο θεός. </span></span><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Νέα λιτότητα, νέα δάνεια, νέα αναξιοπρέπεια ώστε να κλεισθούνε πιο μακροπρόθεσμη στη φυλακή του χρέους. Αυτό ήταν το βραβείο που έδιναν στον <strong>Αλέξη</strong>, στον <strong>Χουλιαράκn</strong>, στον <strong>Δραγασάκη</strong>, στον <strong>Σαγιά </strong>και σε <strong>όσους </strong>ανέτρεψαν τον σχεδιασµό µας για την απόδραση από τη χρεοδουλοπαροικία. Ήταν ένα «βραβείο», µια πρόταση συµφωνίας, σχεδιασµένο ώστε να είναι αδύνατον στον Αλέξη να τα αποδεχθεί. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;">Έτσι, μπαίνοντας στο Eurogroup της 23ης Ιουνίου ο Ντάισελμπλουμ ανακοίνωσε ότι, αντίθετα από τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργnθεί, δεν είχε κάτι νέο να ανακοινώσει, καθώς δεν υπάρχει συµφωνία. Οι παριστάμενοι υπουργοί οικονοµικών δικαίως ενοχλήθηκαν που είχαν ταξιδέψει άσκοπα στις Βρυξέλλες. Το µόνο αξιοσnµείωτο εκείνης της συνεδρίασης ήταν το νέο ναδίρ ήθους και συµπεριφοράς του Γερούν Ντάισελμπλουμ. Όταν η γραµµατεία, µετά από εντολή του Γερούν, άρχιζε να µοιράζει το κείµενο συµφωνίας που πρότεινε η τρόϊκα στον Αλέξη (το αναθεωρημένο SLA), πήρα τον λόγο ζητώντας να μοιραστεί παράλληλα και τα κείµενο συµφωνίας που είχε αντιπαραθέσει ο Αλέξης (το SLA που είχε συντάξει η οµάδα Σαγιά-Χουλιαράκn-Δραγασάκη). Ο Γερούν απάντησε, χωρίς καν αιτιολόγηση, ότι µόνο το SLA της τρόϊκας θα μοιραζόταν. Σε επανειλημμένες εκκλήσεις µου να μοιραστεί και το SLA του πρωθυπουργού µου, ώστε οι υπουργοί οικονοµικών να έχουν τα δύο κείµενα δίπλα δίπλα για να μπορούν, ιδίοις όµµασιν, να διακρίνουν τα σημεία διαφωνίας και το εύρος της απόκλισης, ο πρόεδρος του Eurogroup κώφευε σκανδαλωδώς. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Εκµεταλλευόµενος την εξάντληση όλων, υποστήριξα ότι το Eurogroup συνολικά χρειαζόταν ένα διάλειµµα από το θέµα της Ελλάδας και πως η προτεινόμενη τρίµηνη παράταση θα μπορούσε να επεκταθεί για τουλάχιστον ένα επιπλέον εξάμηνο, µέχρι τον Μάρτιο του 2016, ώστε να γλιτώσουν οι συνάδελφοι τις αλλεπάλληλες συνόδους και να δοθεί χρόνος για συνολικότερη διευθέτηση. «Έτσι κι αλλιώς», κατέληξα, «η δανειακή µας συµφωνία µε το ΔΝΤ λήγει τον Μάρτιο του 2016, οπότε τότε θα πρέπει να αναθεωρηθεί. Είναι µια καλή ευκαιρία να επεκτείνουμε τη συµφωνία ΕΕ-Ελλάδας έως τότε, έως τον Μάρτιο του 2016, δίνοντας στον εαυτό µας, και στο ΔΝΤ, έξι μήνες ηρεµίας για να καταλήξουμε». </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Τίποτα από αυτό που είπα εκείνη τη στιγµή δεν τα πίστευα. Ήξερα ότι οι αποπληρωµές του επόµενου µηνός προς την ΕΚΤ δεν μπορούσαν ποτέ να προκύψουν από τα 2ο µνηµόνιο, καθώς τα χρήματα εκείνης της συµφωνίας δεν αρκούσαν. Ήταν ο λόγος για τον οποίο είχε πέσει η κυβέρνnσn Σαµαρά, ο λόγος για τον οποίο είτε θα προχωρούσαµε µε το «Σχέδιο για την Ελλάδα» που είχα εκπονήσει (µε την αναδιάρθρωση χρέους που απέφευγε νέα δάνεια) είτε θα µας επέβαλλαν 3ο µνηµόνιο. Όµως, σε εκείνο τα Eurogroup, όντας σε πλήρη διάσταση µε την αδιέξοδη τακτική του Αλέξη και εκείνων που πλέον τον καθοδηγούσαν στο Μαξίµου, είχα θεσµική υποχρέωση να υποστηρίξω τη γραµµή του πρωθυπουργού µου, όσο και αν αυτό µου προκαλούσε αηδία. Το µόνο που µε καθησύχαζε, και µου έδινε την τελική στήριξη να μην τα βροντήξω κάτω ακόµα, ήταν η πεποίθηση ότι τίποτα από αυτά που συζητιόντουσαν δε θα προχωρούσε, καθώς το σχέδιο της τρόϊκας ήταν η μη συµφωνία, το κλείσιµο των τραπεζών και το σύρσιµο του Αλέξη σε νέο ατιμωτικό 3ο µνηµόνιο, µε την ευθύνη να επιρρίπτεται εξολοκλήρου σε µας. Εκείνη τη στιγµή, συνέχιζα να ελπίζω, θα ερχόταν η νεκρανάσταση του Αλέξη, που κάποτε µε είχε πείσει να μπω στο πεδίο της μάχης δίπλα του. </span></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:17pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:white none repeat scroll 0 0;color:#000000;"> Σχεδόν όλοι οι υπουργοί οικονοµικών φάνηκαν να καλοδέχονται την πρόταση µου, σπάνια εµπειρία για µένα. Όµως στο τέλος κανείς δεν τόλμησε να την υποστηρίξει μπροστά στην αποφασιστικότητα του Ντάισελµπλουµ να παραµείνει πιστός στη γραµµή της τρόϊκας Δύο ώρες αργότερα διακόψαµε τη συνεδρίαση µέχρι την επόµενη µέρα, µε την ελπίδα, την οποία δε συµµεριζόµουν, ότι η οµάδα του Αλέξη και η τρόϊκα θα κατέληγαν σε συµφωνία κατά τη διάρκεια της νύχτας. </span></p>
<span style="color:#999999;">

Νέα Αποστασία στα σκαριά

 

Γ. Χουλιαράκης Ε.Τσακαλώτος

το ξενοδοχείο, ο Αλέξης, ο Σαγιάς, ο Δραγασάκης, ο Ευκλείδης, ο Παππά, ο Χουλιαράκης, κάποια μέλη της οµάδας του κι εγώ µαζευτήκαµε σε αίθουσα σύσκεψης. Δεν είχα να πω τίποτα. Όλοι γνώριζαν τις θέσεις µου. Αυτοί που πίστευαν ακράδαντα στις εκτεταμένες παραχωρήσεις θα οδηγούσαν σε κάποιου είδους συµφωνία ήταν αποκαρδιωμένοι. Η µοναδική συµφωνία που είχε προκύψει στο Eurogroup όταν να ξανασυναντηθούμε στις 6 το πρωί για να συνεχίσουµε να επεξεργαζόµαστε τις παραχωρήσεις µας.

Η στιγµή του ισχυρού ηγέτη είχε έρθει. Εκείνη τη στιγµή ο πρωθυπουργός είχε την υποχρέωση να πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα, να παλέψει γερά, να ενισχύσει την οµάδα του. Αντ’αυτού µας ανακοίνωσε ότι ήταν κουρασµένος και πως θα δειπνούσε µε τον Πάνο Καµµένο εκεί κοντά. Όταν αποχώρησε, ξέσπασε µεγάλος καβγάς ανάµεσα στον Ευκλείδη και τον Δραγασάκη, την αφορμή του οποίου δεν αντιλήφτηκα καν. Ο καβγάς έληξε µε τη βροντερή αποχώρηση του Ευκλείδη. Ο Δραγασάκης και ο Σαγιάς εξαφανίστnκαν κι αυτοί αφήνοντας µε µε τον Γιώργο Χουλιαράκη, τον Δηµήτρη Λιάκο και άλλους δύο από τους συνεργάτες τους, µε τους οποίους τις προnγούµενες µέρες και εβδοµάδες συνέγραφαν νυχθημερόν τις αμετροεπείς παραχωρήσεις του Αλέξη στην τρόϊκα.

Το γεγονός ότι οι παραχωρήσεις εκείνες δεν είχαν φέρει τίποτα άλλο πέρα από τον εξευτελισµό

του πρωθυπουργού τους δεν τους πτόnσε. Ίσως και λόγω της περιρρέουσας αδράνειας που δημιούργησε η αποχώρηση Τσίπρα-Δραγασάκη-Σαγιά, συνέχιζαν να επεξεργάζονται τα SLA, σαν να μη συνέβαινε τίποτα. Όποιος και να ήταν ο λόγος, συνέχισαν πυρετωδώς να προσθέτουν κι άλλες παραχωρήσεις. Εριξα µια µατιά σε αυτά που έγραφαν, στις νέες παραχωρήσεις που έκαναν. Χαµογέλασα και τους είπα: «Δεν υπάρχει περίπτωση να περάσει από την Κοινοβουλευτική µας Οµάδα η κατάργηση του ΕΚΑΣ για συνταξιούχους που παίρνουν λιγότερα από 200 ευρώ τον µόνο». Τότε µία εξ αυτών µου απάντησε µε τρόπο που µου έκοψε το αίµα:

«Υπάρχουν βουλευτές και από άλλα κόµματα».

Όσοι έχουν βιώσει το όνειδος της Αποστασίας του 1965, όσοι της γενιάς µας είχαν ζήσει τη χούντα που γεννήθηκε στον κουρνιαχτό της Αποστασίας εκείνης, δεν μπορούν παρά να νιώσουν σύγκρυο και αηδία ακούγοντας έναν νέο άνθρωπο, γέννημα θρέµµα της «ριζοσπαστικής Αριστεράς», να µιλάει τόσο άνετα για µια νέα Αποστασία που θα επέτρεπε στην κυβέρνηση µας, µε τις ψήφους του μνημονιακού τόξου, να περάσει, κόντρα στη βούληση της πλειοψηφίας, το πιο µισανθρωπικό, χρηματοοικονομικό σαθρό, µνηµόνιο. Κοιτάζοντάς την στα µάτια, που ήταν ανέκφραστο, της είπα απλώς: «Σημειώνω τον σχεδιασµό σου µιας Νέας Αποστασίας για χάρη ενός νέου μνημονίου. Την ιστορική καταδίκη την έχεις εξασφαλισμένη». Και αποχώρησα έντροµος µε τη συνειδητοποίηση ότι η επιχείρηση «διάσπαση του Σύριζα», µε πρότερη σύμπραξη µε βουλευτές της µνηµονιακής αντιπολίτευσης, είχε ξεκινήσει.

Με το ρολόι να µετρά την ώρα έως τα πρωί, οπότε υποτίθεται µας περίµεναν η Λαγκάρντ και οι υπόλοιποι για επανέναρξη των συνοµιλιών, καθόµουν σε αναγέννα κάρβουνα. Μπορεί να είχα αποστασιοποιηθεί αλλά πονούσα στην ιδέα ότι η πλευρά µας θα παρουσιαζόταν αδιάβαστη και αποκαρδιωμένη σε λίγες ώρες μπροστά στους προκλητικούς δανειστές. Αποφάσισα να έρθω σε επαφή µε τον µοναδικό σύντροφο σε εκείνο το ξενοδοχείο για τον οποίο έτρεφα ακόµα εκτίμηση και στον οποίο βασιζόµουν για να ανακτήσουµε λογική και αξιοπρέπεια ως οµάδα. Ο Ευκλείδης όµως δε σήκωνε το τηλέφωνο του ούτε άνοιγε την πόρτα του δωµατίου του.

Δημήτρης Λιάκος

Στις 11.30 µ.µ., µία ώρα αργότερα, µου έστειλε γραπτό µήνυµα απολογούμενος, λέγοντας πως δεν άντεχε άλλο την «επιπολαιότητα της οµάδας» και πως είχε ανάγκη να ξεσπάσει. Λίγο µετά τα µεσάνυχτα, µου έστειλε άλλο ένα, διευκρινιστικό, µήνυµα «Περιττό να διευκρινίσω πως η επιπολαιότητα δεν αναφέρεται σε εµάς τους δύο». Στην απάντηση µου του έγραψα: «Νοµίζω πως η καλύτερη υπηρεσία που μπορούμε να προσφέρουµε αυτήν τη στιγµή στον Αλέξη είναι η αποχή. Να µείνουµε στο ξενοδοχείο µας. Μπορεί έτσι να συνειδητοποιήσει πως πρέπει να ξανασκεφτεί τον τρόπο δράσης του». Προφανώς ευρισκόµενος σε αμηχανία, ο Ευκλείδης απάντησε πως εκείνη τη στιγµή ήδη βρίσκονταν «όλοι» στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου δέχονταν τις πιέσεις της τρόϊκας . «Υπέθεσα πως ερχόσουν µε άλλο αυτοκίνητο», είπε. Του απάντησα ότι ο υπουργός οικονοµικών δεν είχε προσκληθεί! Ο Ευκλείδης είπε «θα επιµείνω να σε καλέσουν». Η απάντηση µου ήταν: «Δεν είναι ανάγκη, Ευκλείδη. Δεν έρχοµαι. Δεν έχω λόγο να συνεχίσω να τους νοµιµοποιώ».

Δε µου έµενε πια τίποτ’άλλο από το να επικαιροποιήσω την επιστολή της παραίτησης µου. Σκόπευα να εκπροσωπήσω ευσυνείδητα την κυβέρνηση στο Eurogroup της 25ης Ιουνίου και, κατόπιν, µετά το τέλος της συνέντευξης Τύπου, να ανακοινώσω την παραίτηση µου επικαλούµενος την εγκατάλειψη της ιδέας περί αναδιάρθρωσης του χρέους από την κυβέρνηση µου του βασικού στόχου για τον οποίο είχα δεχθεί να συστρατευτώ µε τον Αλέξη Τσίπρα και την οµάδα του.

Νωρίς το πρωί της 25ης Ιουνίου ο Ευκλείδης µε κάλεσε να µου πει πως οι μεταμεσονύκτιες συνοµιλίες ήταν άλλη µία καταστροφή αλλά θα τους ξανασυναντούσαν σε λίγο. «Είναι σημαντικό να έρθεις. Η πλευρά µας είναι πολύ αδύναµη». Δεν ήθελα να παραστώ. Όµως, όσο εξακολουθούσα να είµαι υπουργός οικονοµικών, έπρεπε να πάω στη συνάντηση πριν από το Eurogroup, εφόσον βέβαια ήµουν … προσκεκληµέvoς.

Όταν έφτασα στην Επιτροπή, βρήκα όλη την οµάδα µας συγκεντρωμένη στον προθάλαµο του γραφείου του Γιουνκέρ. Μόλις ήρθε η ώρα να περάσουµε µέσα, ο Αλέξης ζήτησε από τον Ευκλείδη, τον Παππά και τον Χουλιαράκη να συνοδεύσουν εκείνον και τον Δραγασάκη στη συνάντηση µε Λαγκάρντ, Ντράγκι, Γιουνκέρ, Βίζερ, Κοστέλλο και Ντάισελµπλουµ. Τελικά δεν ήμουν προσκεκλημένος, σκέφτηκα κάτι που ούτε µε ξένισε ούτε µε πείραξε, µε τη σκέψη µου στο Eurogroup που θα ακολουθούσε και στην παραίτηση που θα ανακοίνωνα αµέσως µετά. Μερικά λεπτά αργότερα όµως, ο Αλέξης βγήκε από την αίθουσα και µου έγνεψε να τον ακολουθήσω στη συνεδρίαση: «Ο Ευκλείδης επέµενε να έρθεις», µου εξήγησε. «Συμφώνησα, παρόλο που ο Ντάισελµπλουµ θα ενοχληθεί! όταν σε δει». Εκεί είχαµε φτάσει!

Μέσα σε δευτερόλεπτα, και πριν ακόµα καθίσω στην καρέκλα µου, σοκαρίστηκα µε τη δυναµικn που επικρατούσε στο δωµάτιο. Το τελευταίο SLA που πρότεινε η τρόϊκα ήταν σχεδιασµένο για να εγγυηθεί το λυντσάρισµα του Αλέξη με το που θα πατούσε το πόδι του στην Αθήνα, σε περίπτωση που το αποδεχόταν, Απαιτούσε, για παράδειγµα, ο ΦΠΑ για τα ξενοδοχεία σε νησιά όπως η Λέσβος, η Kως και η Ρόδος να ανέλθει από το 4% στο 23%, ενώ στα τουρκικά παράλια απέναντι ήταν 7%. Ο Χουλιαράκης δε µιλούσε, και τις ελάχιστες φορές που άνοιξε το στόµα του απευθυνόταν στον Βίζερ ως εντολοδόχος του. Ο Δραγασάκης και ο Ευκλείδης παρέµειναν απολύτως σιωπηλοί για διαφορετικούς λόγους ο καθένας. Αντιθέτως, ο Παππάς µιλούσε συχνά, πηγαινοερχόμενος σαν βίαιο εκκρεµές από τις κενολογίες στους ανούσιους παλικαρισμούς και τανάπαλιν. Ο Αλέξης προσπαθούσε µόνος του να εξορύξει κάποια δείγματα «επιείκειας» από την τρόϊκα.

Με τη δική µας οµάδα σε κατάσταση ψυχολογικής συνθηκολόγησης και αναλυτικής παράλυσης, η Κριστίν και ο Μάριο προέβαιναν ανενόχλητοι σε δηλώσεις και εκτιμήσεις που δεν ευσταθούσαν, ενώ ο Γερούν κατηύθυνε τη συνάντηση µε τη γνωστή του αποφασιστικότητα προς ακόµη ένα αδιέξοδο. Έκανα δύο παρεµβάσεις που εξέθεταν τη λογική ασυνέπεια, και την τεχνική αδυναµία, του χρηματοδοτικού σκέλους των προτάσεων της τρόϊκας . Ενώ η Κριστίν και ο Μάριο έδειξαν να κατανοούν τη σημασία της κριτικής µου επ’αυτών των τεχνικών θεµάτων, το πρόβλημα δεν ήταν τεχνικό αλλά βαθιά πολιτικό, καθώς στόχος όλων των κινήσεών τους ήταν η εξαθλίωση του Αλέξη. Γιατί να ασχοληθούν ιδιαίτερα µε τα τεχνικά ζητήματα που τους ανέφερα όταν μπορούσαν κάλλιστα να τα αγνοήσουν;

Μερικούς μήνες αργότερα, αναφερόμενος σε εκείνη τη συνάντηση ο Αλέξης είπε σε δημοσιογράφο πως «Ο Γιάνης όταν καλός και είπε χρήσιμα πράγματα, ήταν όμως ξεκάθαρο πως δεν είχε καμία αξιοπιστία στην αίθουσα». Είχε απόλυτο δίκιο. Πώς να πάρουν στα σοβαρά αυτά που τους έλεγα, όσο ουσιαστικά και να ήταν όταν ο Αλέξης είχε αποδεχθεί την απαίτησή τους, αρχικά, να με αφοπλίσει και, αργότερο, να με παροπλίσει;

 

Αναπτέρωση

 

 

ώρα που είχαν μπροστά τους έναν κατατροπωμένο Έλληνα υπουργό οικονομικών, οι συνάδελφοί μου στη σύνοδο του Eurogroup της 25ης Ιουνίου κανονικά έπρεπε να είναι ανίκητοι. Δεν εξελίχθηκαν όμως έτσι τα πράγματα. Εκείνο τα απόγευμα μπήκα στην αίθουσα πεπεισμένος ότι θα ήταν η τελευταίο μου σύνοδος, με την επικαιροποιημένη επιστολή παραίτησης στην εσωτερική τσέπη που σακακιού μου, έτοιμη για υποβολή μερικές ώρες αργότερα. Ίσως εξαιτίας της αίσθησης ανακούφισης που μου ενέπνεε η ύπαρξη της επιστολής, ίσως επειδή δεν είχα πια τίποτα να χάσω (ο ορισμός της ελευθερίας, σύμφωνα με την Τζάνις Τζόπλιν και τον Νίκο Καζαντζάκη), κατάφερα με δυο-τρεις παρεμβάσεις να προκαλέσω τριγμούς στην τρόϊκα

Η διαδικασία ξεκίνησε με τον Γερούν να μας πληροφορεί πως δεν είχε επιτευχθεί συμφωνία. Μετά διένειμε την τελική προσφορά της τρόικας, που αποτελούνταν από τρία έγγραφα:

Πρώτον, ένα ολοκληρωμένο SLA, που περιελάμβανε τα σκληρότερα μέτρα λιτότητας που θα μπορούσε ποτέ να συλλάβει ανθρώπινος vους, πλήρες ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας και περαιτέρω απώλεια της εθνικής κυριαρχίας σε κρίσιμους τομείς δημόσιας πολιτικής και δημόσιων αγαθών

Δεύτερον, την αστεία χρηματοδοτική πρόταση που μας κάλυπτε μόνο μέχρι τον Νοέμβριο του 2015, γεγονός που απαιτούσε νέο κύκλο Eurogroup σύντομα για την επέκταση της, δημιουργώντας νέα αβεβαιότητα, νέες επικεφαλίδες περί Grexit και βέβαια νέα, ακόμα σκληρότερη λιτότητα για μετά τον Νοέμβριο του 2015

Τρίτον, μια ανάλυση για τη βιωσιμότητα του χρέους την οποία όμως αρνιόταν να προσυπογράψει το ΔΝΤ, καθώς δεν άξιζε καν το χαρτί πάνω στο οποίο είχε τυπωθεί.

Το ένα λοιπόν ρήγμα στο τροϊκανικό μέτωπο που ήταν ορατό διά γυμνού οφθαλμού ήταν εκείνο μεταξύ ΔΝΤ και των υπολοίπων. Δεν ήταν όμως το μοναδικό. Διέκρινα ότι, πρώτη φορά στα χρονικά, ο Μάριο Ντράγκι απέφυγε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο για το χρηματοδοτικό σκέλος . Ήταν η ευκαιρία μου να προσπαθήσω να διευρύνω αυτά τα ρήγματα όσο γινόταν. Έτσι, πρώτη φορά στη θητεία μου στο Eurogroup, αποφάσισα να μην πω κουβέντα για τις προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, αλλά να επικεντρωθώ στα ζητήματα της χρηματοδότησης και της βιωσιμότητας του χρέους:

Είναι σαφές ότι οι θεσμοί επιθυμούν να εφαρμόσουμε νέα μέτρα λιτότητας και μεταρρυθμίσεις τις οποίες εμείς δε θεωρούμε θεραπευτικές. Η αποδοχή των προαπαιτούμενων είναι μια δύσκολη απόφαση για εμάς, δεδομένης της μακρόχρονης ύφεσης, που θα επιδεινωθεί κι άλλο με τα νέα προαπαιτούμενα. Τι προσφέρετε ως αντάλλαγμα; Προβλέπετε ότι οι μεταρρυθμίσεις και η χρηματοδότηση που προτείνετε θα ανοίξουν τον δρόμο που θα μας βγάλει από τον φαύλο κύκλο χρέους-ύφεσης; Υπάρχει κάποιο αξιόπιστο σχέδιο που θα μας οδηγήσει έξω από τη στενωπό; Δεν μπορώ να φέρω προς διαβούλευση στη Βουλή μου αυτό το προαπαιτούμενο μέτρο, όπως δεν μπορείς κι εσύ, Bόλφγκαvγκ, να το καταθέσεις στην Μπούντεσταγκ, αν δεν μπορώ να απαντήσω στο εξής ερώτημα Είναι βιώσιμο αυτό τα πακέτο που μου παρουσιάζετε σήμερα;

Αγαπητοί συνάδελφοί, κανείς σε αυτή τον αίθουσα δεν έχει τα θάρρος να ορθώσει τα ανάστημα του και να πει ότι οι προτάσεις των θεσμικών οργάνων όντως διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα της Ελλάδας μεσοπρόθεσμα. Αυτό θα έπρεπε να μας ανησυχεί όλους ως Ευρωπαίους. Έχουµε μπροστά μας, μετά από πολλές συναντήσεις και μήνες διαπραγματεύσεων, μια πρόταση από τους θεσμούς που εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε τη νομισματική μας ένωση. Δε θα έπρεπε να βρισκόμαστε στη θέση του να σηκώνουμε τα χέρια ψηλά και να δηλώνουμε ότι δεν έχουµε ιδέα πώς να σταθεροποιήσουμε µια χώρα όπως η Ελλάδα µεσοπρόθεσµα, µετά από τόσα χρόνια κρίσης

Η Κριστίν Λαγκάρντ και ο Μάριο Ντράγκι φαίνονταν δυσαρεστημένοι Ο Βόλφγκανγκ Σόϊµπλε έμοιαζε να κάθεται σε αναµµένα κάρβουνα. Αυτό όµως ήταν µόνο η εισαγωγή. Πέρασα στο κυρίως πιάτο αποδεικνύοντας δύο τεχνικά προβλήματά. Το πρώτο ήταν ότι η πρόταση χρηματοδότησης της τρόικας έληγε τον Νοέμβριο του 2015: «Αλλά το πρόγραµµα του ΔΝΤ συνεχίζεται µέχρι τον Μάρτιο του 2016» , τους θύµισα. «Το οποίο σημαίνει πως το ΔΝΤ δεν μπορεί, σύµφωνα µε τους δικούς του κανόνες, να συνεχίσει το πρόγραµµά του, δεδοµένου ότι θα προκύψει κενό χρηματοδότησης ανάµεσα στον Νοέμβριο του 2015 και τον Μάρτιο του 2016» .

Όντως, οι κανονισµοί του ΔΝΤ ήταν ξεκάθαροι σε αυτό τα θέµα: δεν επιτρέπεται η συμµετοχή του στο πρόγραµµα µιας χώρας της οποίας οι χρηματοδοτικές ανάγκες δεν είναι πλήρως καλυµµένες κατά την περίοδο του συµφώνου της µε το ΔΝΤ. Το δεύτερο τεχνικό λάθος αφορούσε επίσης την πρόταση χρηματοδότησης

Απ’ ότι βλέπω εδώ, προτείνεται η εξόφληση στην ΕΚΤ των οµολόγων SMP του Ιουλίου και του Αυγούστου, συνολικού ύψους 6,7 δισεκατομμυρίων ευρώ, να προέλθει από τον κουμπαρά του Ευρωπαϊκού Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) που έχει δεσμευμένα 10,9 δισεκατοµµύρια ευρώ για τις ελληνικές τράπεζες . . . Αγαπητοί συνάδελφοι, θεωρώ απίθανο ο Βόλφγκαvγκ να μπορέσει να το περάσει αυτό από την Mπoύντεσταγκ.

Αισθανόμενος την ένταση να γεµίζει την αίθουσα, προχώρησα στην ακόλουθη επεξήγηση:

Σας υπενθυμίζω ότι ο κουµπαράς µε τα 10,9 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Ταµείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) εγκρίθηκε στο πλαίσιο του 2ου μνημονίου για την ανακεφαλαιοποίηση των αδύναµων ελληνικών τραπεζών. Ας υποθέσουµε ότι συµφωνούµε να παραβιάσουμε τον όρο αυτό, ώστε να σπάσουμε τον κουμπαρά για να αποπληρωθεί η ΕΚΤ τους επόμενους δύο μήνες, όπως προτείνουν οι θεσµό.

Βλέποντας ότι ο Ντράγκι είχε βγει για λίγο από την αίθουσα, απηύθυνα το καίριο ερώτηµα στον αναπληρωτή του, τον Μπένου Κέρε:

Τι θα γίνει αύριο ή τους αµέσως επόμενους μήνες αν η ΕΚΤ, στο πλαίσιο του ρόλου του επόπτη των τραπεζών µας, αποφανθεί ότι οι ελληνικές τράπεζες χρειάζονται κι άλλα κεφάλαια; Με τον κουμπαρά ρημαγμένο δε θα υπάρχουν τα χρήματος για κάτι τέτοιο.

«Σε αυτή την περίπτωση», µου απάντησε ο Μπένουα, αν φτάσουν εκεί τα πράγµατα, ο κουµπαράς «θα αναπληρωθεί µε νέα δάνεια από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισµό Στήριξης (ESM)» -µε άλλα λόγια, από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους

Ήταν τα λάθος του για το οποίο προσευχόμουν.

Κοιτώντας προς τον Βόλφγκανγκ, θύµισα στο Eurogroup ότι για να βγει έστω κι ένα επιπλέον ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (ESM), χρειαζόταν νέο µνηµόνιο, µε νέα προαπαιτούμενα, νέα µέτρα κτλ . Αυτό προέβλεπε ευθαρσώς, και µετά από μακρόπνοη επιμονή και εμμονή του Σόϊμπλε, το καταστατικό του ESM. Με την άκρη του µατιού µου έβλεπα τον Βόλφγκανγκ να βράζει. Έπρεπε να συνεχίσω:

Η λύση του σπασίματος του κουμπαρά του EFSF και η αναπλήρωση του από τον ESM προαπαιτεί ένα 3ο µνηµόνιο, συνάδελφοι. Αυτό δεν το ζητώ ούτε και το θέλω. Απλώς αυτό είναι η μόνη λύση που συνάδει µε την πρόταση συµφωνίας που µου παρουσίασε σήµερα ο Γερούν και την οποία συζητάμε τώρα. Το µόνο που κάνω εδώ είναι να σας επισημάνω ότι, σύµφωνα µε τους δικούς σας κανονισμούς, η έγκριση από το Eurogroup σήµερα της συγκεκριµένη πρότασης των θεσµών σημαίνει τη βούληση όλων µας να πάµε στα κοινοβούλιά µας και να λάβουμε έγκριση τόσο για την ολοκλήρωση του 2ου μνημονιακού προγράμματος όσο και για το 3ο μνημονιακό πρόγραμμα τα οποίο απαιτείται για την ολοκλήρωση του 2ου. Αυτό δεν είναι όμως κάτι το οποίο δύναμαι να προτείνω στη Βουλή μου. Εσύ, Bόλφγκαvγκ, μπορείς; Είναι μια απόφασn που πρέπει να ληφθεί σήμερα, καθώς σε έξι μέρες η επέκταση του προγράμματος λήγει, οι τράπεζες κλείνουν, και μετά θα μιλάμε για αυτοψία.

Δίπλα μου καθόταν, για πρώτn φορά σε Eurogroup, ο Ευκλείδης. Ο λόγος ήταν ότι, μετά την ανακάλυψη της προηγούμενης νύκτας ότι ο Χουλιαράκης και η ομάδα του σχεδίαζαν τη Νέα Αποστασία, είχα ανακoινώσει στον Αλέξη ότι δε θα τον πάρω μαζί μου στο Eurogroup. Μου πρότεινε να πάρω τον Ευκλείδη. Έτσι, ο Ευκλείδης, που εκείνη τη στιγμή καθόταν στη διπλανή μου καρέκλα, μετά τον ολοκλήρωση της παρέμβασης μου, μου ψιθύρισε «Άψογος!»

Εν κατακλείδι, τους είχα καταδείξει κάτι που δεν είχαν σκεφθεί ότι η συμφωνία που πάσχιζαν να μας επιβάλουν απαιτούσε, νομικά, την επέκταση του 2ου προγράμματος έτσι ώστε να ολοκληρωθεί, κάτι που όμως προαπαιτούσε και συμφωνία για ένα 3ο πρόγραμμα! Τότε ο Ντράγκι, έχοντας επιστρέψει και έχοντας συνειδητοποιήσει την παγίδα στην οποία είχαν πέσει, προσπάθησε να σώσει την παρτίδα πριν μιλήσει ο Σόιμπλε λέγοντας ότι ο κουμπαράς του EFSF μπορούσε να γεμίσει ξανά, μετά την αποπληρωμή της ΕΚΤ, όχι μέσω ESM (που απαιτούσε 3ο πρόγραμμα) αλλά μέσω έκδοσης 7 δισ. έντοκων γραμματίων του ελληνικού δημοσίου που η ΕΚΤ θα επέτρεπε στις ελληνικές τράπεζες να αγοράσουν, παρέχοντας τους τα απαραίτητα δάνεια για να το κάνουν. Με μία πρόταση είχε βέβαια μόλις αποκαλύψει ότι μου έλεγε συστηματικά ψέματα, από τον Φλεβάρη, όταν επέμενε ότι η αύξηση του ορίου των έντοκων γραμματίων που μπορούσαν να αγοράζουν οι ελληνικές τράπεζες θα παραβίαζε τους κανόνες της ΕΚΤ. Για να δικαιολογηθεί, κρύφτηκε πίσω από το φύλλο συκής ότι, εφόσον είχε την κάλυψη του Eurogroup, η ΕΚΤ δικαιούνταν να κάνει τα στραβά μάτια στους κανονισμούς της! Το μυαλό μου ήρθε το επίγραμμα του Γουόλτερ Σκοτ «Ω, τι μπλεγμένο ιστό υφαίνουμε / όταν στον δρόμο της απάτης μπαίνουμε!» . 5

 

Η αναπόφευκτα οργισμένη παρέμβαση του Βόλφγκανγκ δεν άργησε να έρθει. Κι όταν ήρθε, αποδείχθηκε μέγα δώρο για μένα και πλήγμα για την τρόϊκα:

Mας ζnτάτε να συμφωνήσουμε πως η Ελλάδα θα χρηματοδοτήσει τις υποχρεώσεις της εκδίδοντας έντοκα γραμμάτια δnμοσίου τον Νοέμβριο για να αντικαταστήσει τα κεφάλαια του EFSF (του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηµατοπιστωτικής Σταθερότητας). Είναι σοβαρά πράγματα αυτά; Να αντικατασταθούν τα αποθεματικά ασφαλείας του EFSF από έντοκα γραμμάτια δnμοσίου; Ελάτε τώρα!.. Αν δείτε την ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους, απουσιάζει κάθε σκληρή ανάλυση για ένα τριετές πρόγραμμα. Οφείλω να επαναλάβω άλλn μία φορά: Δε βλέπω διέξοδο από τα πρόβλnµα των SMP ομολόγων του 2015 . . . Και θα έπρεπε και να ζητήσω από την Ομοσπονδιακή Βουλή να εγκρίνει όλες αυτές τις αλλαγές. Πιστεύετε πως θα το δεχόταν; Δεν πιστεύω πως θα μπορούσα να πείσω τη Βουλή μου.

Ενώ ο Βόλφγκανγκ έλεγε στην τρόϊκα πως το αποκρουστικό τελεσίγραφο της προς την Ελλάδα ήταν άχρηστο, καθώς δε θα μπορούσε να τα περάσει από τη δική του Βουλή, ψιθύρισα στον Ευκλείδη: «Γι αυτό τον συμπαθώ αυτό τον τύπο» , με πλήρη επίγνωση όταν το έκανα πως οι μυστικές μας υπηρεσίες θα μετέφεραν κατά πάσα πιθανότητα τα λόγια μου στο Μαξίμου ως επιπλέον «απόδειξη» ότι ήμουν το ανδρείκελό του.

Στο μεταξύ ο Σλοβένος υπουργός, που δεν αντιλήφθηκε τη βαρύτητα της παρέμβασης του Βόλφγκανγκ, συνέχισε σαν να μη συνέβαινε τίποτα: «Το μόνο που θα μπορούσαμε να κάνουμε σήµερα ισχυρίστηκε, «είναι να πούμε στην Ελλάδα: ή αυτό η τίποτα» . Ο συνάδελφος από τη Μάλτα συμμερίστηκε την «ανησυχία» του ότι οι παραχωρήσεις που πρόσφερε η τρόϊκα στην Ελλάδα ήταν τόσο επιεικείς που θα έθεταν υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία του . . . Eurogroup. Μίλησαν και κάποιοι άλλοι επίσης, αλλά με τον Βόλφγκανγκ να εναντιώνεται στην Επιτροπή και τον Γερούν και τον Ντράγκι να παραμένουν σιωπηλοί, οι αντίπαλοί μας είχαν στριμωχτεί.

Έχοντας ζητήσει και έχοντας λάβει ξανά τον λόγο, αυτή τη φορά στράφηκα προς την Κριστίν Λαγκάρντ ρωτώντας «Μπορείς να πεις, εκ µέρους του ΔΝΤ, ότι τα ελληνικό χρέος είναι βιώσιµα µε βάση την προτεινόμενη συµφωνία; Ρωτώ, Κριστίν επειδή, απ’ όσο ξέρω, για να βάλετε την υπογραφή σας σε µια συμφωνία, πρέπει να εξασφαλίσετε πρώτα ότι το κρατικό χρέος είναι βιώσιµα. Αυτό έχει σημασία, καθώς, όπως έχει πει επανειλημμένα ο Βόλφγκανγκ, χωρίς την προσυπογραφή του ΔΝΤ εκείνος δεν μπορεί να περάσει οτιδήποτε από τη Boυλή του» .

Όταν έλαβε τον λόγο, η Κριστίν προσπάθησε να αποφύγει το ζήτημα, όµως στο τέλος παραδέχτηκε ότι το δημόσιο χρέος της Ελλάδας «έπρεπε να επανεξεταστεί». Παρενέβην λέγοντας πως αυτό σήµαινε, µε βάση τη δική µου ανάγνωση, ότι η έκθεση βιωσιμότητας χρέους (DSA) που µας παρουσιάστηκε εκείνn τη μέρα δεν είχε τη σφραγίδα έγκρισης του ΔΝΤ και συνεπώς δεν έστεκε ούτε και το SLA-το κείµενο µε τα προαπαιτούμενα, η ισχύς του οποίου, σύµφωνα πάντα µε τους κανόνες του ΔΝΤ, επαφίεται στην ύπαρξη κοινώς αποδεκτής ανάλυσης για τη βιωσιμότητα του χρέους. «Αν είναι έτσι τα πράγματα» , κατέληξα κοιτάζοντας τον Γερούν, «το σχέδιο συµφωνίας που µου κατέθεσες ήταν από τη µία, αδύνατον να το περάσει ο Bόλφγκαvγκ από την Μπούντεσταγκ ενώ, από την άλλn, παραβίαζε τον εσωτερικό κανονισµό του ΔΝΤ» .

Η Κριστίν φαινόταν να έχει χάσει τα χρώμα της . Αργότερο αποκαλύφθηκε ότι, µόλις τα προηγούμενο βράδυ, το ΔΝΤ είχε υποκύψει στις γερμανικές πιέσεις να αποκρύψει την πιο πρόσφατη εκ µέρους του ανάλυση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους. Αναμφίβολα ο λόγος ήταν όπως ανέφεραν οι New Works Times, ο εξής:.

«Έχοντας εξετάσει τα νούμερα, το ταμείο πλέον συµφωνούµε µε το κεντρικό επιχείρημα του κ. Βαρουφάκη: η Ελλάδα είχε χρεοκοπήσει και χρειαζόταν ελάφρυνση του χρέους από τους Ευρωπαίους για να επιβιώσει» . 6

Όπως σύντοµα θα ανακαλύψω, η φίμωσέ του ΔΝΤ κατά τη διάρκεια της συνόδου του Eurogroup της 25ης Ιουνίου είχε προκαλέσει αναστάτωση στην έδρα του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον. Γνωστοί µου που εργάζονταν στο Ταµείο µου επιβεβαίωσαν ότι «η κατάσταση ήταν κρίσιµη» και η ηγεσία της Λαγκάρντ βρίσκονταν υπό αμφισβήτηση.

Προτού προλάβει να απαντήσει η Κριστίν παρενέβη ο Bόλφγκαvγκ και επανέλαβε άλλn µία φορά:

«Η πρόταση των θεσµών δεν είναι αποδεκτή από την πλευρά µας. Δε γίνεται να υπάρξει νέα χρηματοδότηση . . . Δε θέλουµε ούτε ενός µηνός παράταση . . . Δεν μπορεί να υπάρξει νέα χρηματοδότηση, θα πρέπει να στηριχθούν στη μεγαλύτερη ανάπτυξη . . .

Παρά την ξεκάθαρο θέσn του Bόλφγκαvγκ, ο Γερούν συνέχισε να µε πιέζει να αποδεκτώ την πρόταση της τρόϊκας την οποία ο Βόλφγκαvγκ την ίδια στιγμή απέρριπτε. Ο Ντάισελμπλουμµ, για δεύτερη µόλις φορά σε Eurogroup στο οποίο συμμετείχα αγνόησε τον Σόϊµπλε κάτι που εξηγείται µόνο από την πίεση που του άσκησε η Μέρκελ και υπό τις εντολές των πραγματικών αφεντικών, του σκοτεινότερου τμήματος της τρόϊκας, των Βίζερ, Κοστέλλο και Τόµσεν. Μιλούσε λες και προσποιούνταν ότι δεν είχε ακούσει τις ενστάσεις του Σόιµπλε. Διασκεδάζοντας, οµολογώ, µε την αυτοπαγίδευση και µε την αμηχανία του Γερούν, που είχε εντολές να µου επιβάλει κάτι τα οποίο, αναπάντεχα, απέρριπτε ο Σόιµπλε, ρώτησα τον προεδρεύοντα Ολλανδό;

«Μου λες, Γερούν, ότι πρέπει να αποδεχτώ την πρόταση των θεσµών άνευ εναλλακτικής; Ισχύει δηλαδή αυτό που είπε ο Σλοβένος συνάδελφος «ή αυτό ή τίποτα»; Ρωτάω απλώς γιατί πρέπει να το μεταφέρω στην κυβέρνηση µου».

Ευρισκόµενος σε σύγχυση, ο Γερούν απάντησε µε τη συντονισµένη του αφελή βαρβαρότητα;

«Πρέπει να υπάρξει συµφωνία. Αν ζητάτε να σας τα θέσουµε στη βάση «ή αυτό ή τίποτα», κι αυτό γίνεται. Μπορείτε απλώς να πείτε ναι. Κι αυτό είναι µια επιλογή. Σοβαρά τώρα!»

Bλέποντας πως η μεταμφίεση του σε χαρακτήρα μαφιόζικης ταινίας, µε τη ρήση «θα σου κάνω µια προσφορά στην οποία δεν μπορείς να πεις όχι» , δε λειτούργησε, ο Γερούν ανακοίνωσε σύντομο διάλειµµα. «θα το χρησιμοποιήσει για να καταστρώσει κάτι εναντίον µας» , είπα στον Ευκλείδη, ο οποίος έγνεψε καταφατικά.

Στο διάλειµµα, καθώς επέστρεφα στην αίθουσα από την τουαλέτα ο Σόϊµπλε µου έγνεψε να πάω προς τα µέρος του. Γονάτισα στο πλάι του και αρχίσαμε να µιλάµε. «Κάτσε» , µε προσκάλεσε, δείχνοντας τη θέση του υφυπουργού του, ο οποίας αναγκάστηκε να µείνει όρθιος για ώρα. Η συζήτησή µας διήρκεσε είκοσι πέντε λεπτά. Ο Γερούν, που ήθελε να συνεχίσει τη συνεδρίαση, δεν τολµούσε να το κάνει ενόσω µου µιλούσε ο Βόλφγκανγκ. Ήταν στο ίδιο µήκος κύµατος µε τις προnγούµενες συζητήσεις µας:

Σόϊμπλε: Είµαι πολύ ανήσυχος.

Γ. Β. : Κι εγώ.

Σόϊμπλε: Το ξέρω. Η Ευρώπη δεν πάει καλά.

Γ. Β. : Προφανώς.

Σόϊμπλε: Δε βλέπω να προκύπτει συµφωνία από εδώ µέσα.

Γ. Β. : Ούτε κι εγώ. Αυτό δεν είναι που επιθυμείς όµως;

Σόϊμπλε: Όχι, θέλω µια λύση, δε θέλω µια συµφωνία που να κάνει χειρότερα τα πράγματα στο µέλλον.

Γ. Β. : Γι αυτό τον σκοπό µας εξέλεξαν, επειδή αυτό ακριβώς έκαναν τα μνημόνια και τα δάνειά τους. Επεξέτειναν την κρίση στο µέλλον προσποιούμενοι πως την επέλυσαν.

Σόϊμπλε: Το ξέρω, ναι.

Γ. Β. : Πες µου κάτι, Βόλφγκανγκ: Αν ήσουν στη θέση µου, θα κατέθετες στη Βουλή σου αυτό που µας πιέζουν να δεχτούμε οι θεσµόι; Αύξηση του ΦΠΑ στο 23% για τα ξενοδοχεία στη Σάµο, τη Λέσβο, την Κω και τη Χίο ενώ ο τουρκικός φόρος, πέντε βήματα πιο πέρα, είναι στο 7%; Ο τουρισμός είναι η µοναδική βιομηχανία µας που παραµένει όρθια. Εσύ θα το έκανες;

Σόϊμπλε: Αν τα κάνεις, θα πρέπει να λογοδοτήσετε στον λαό σας !

Γ. Β. : Γι αυτό δεν πρόκειται να το κάνω.

Σόϊμπλε: Κάνεις το σωστό, πρέπει να πείσεις τον πρωθυπουργό σας γι αυτό που συζητήσαμε την τελευταία φορά.

Γ. Β. : Τα έχουµε ξαναπεί αυτά, Βόλφγκανγκ. Δεν μπορείς να µου ζητήσεις να το µεταφέρω. ·Όχι µόνο γιατί δεν πιστεύω πως είναι η καλύτερη λύση, αλλά κυρίως γιατί εσύ δεν έxεις τέτοια εξουσιοδότηση.

Αναφερόµουν φυσικά στο γεγονός πως η Μέρκελ είχε σκοτώσει αθόρυβα την ιδέα του Βόλφγκανγκ για ένα «τάιµ άουτ από την ευρωζώνη. Πάντως, ότι κι αν ήταν αυτό που μπορεί να σχεδίαζε ο Γερούν µε τον Τόµας Βίζερ κατά τη διάρκεια του διαλείµµατος , το θέαµα µιας τόσο µακράς και φιλικής συνοµιλίας µου µε τον Βόλφγκανγκ πρέπει να το ματαίωσε. Έτσι, η συζήτηση πάγωσε, και µετά από λίγο κηρύχτηκε η λήξη της συνόδου.

Το δελτίο Τύπου που εξέδωσε ο Γερούν τελείωνε µε αυτή την πρόταση: «οι υπουργοί κάλεσαν τις ελληνικές αρχές να αποδεχθούν την πρόταση των θεσµών» . Τίποτα δε θα μπορούσε να απέχει περισσότερο από την πραγµατικότητα, η μοναδική περίπτωση στην οποία ο Γερούν θα μπορούσε να κάνει µια τόσο ψευδή δήλωση χωρίς καµία συνέπεια ήταν αν είχε τη στήριξη κάποιου πολύ ισχυρότερου από τον Σόιµπλε, τον Ντράγκι και τη Λαγκάρντ. Το µοναδικό πρόσωπο που θα μπορούσε να είναι αυτό ήταν η καγκελάριος Μέρκελ.

Βγήκα από το Eurogroup µε αναπτερωμένο ηθικό. Παρά τον παροπλισµό µου, κατ’απαίτησιν της τρόϊκας, χωρίς καµία απολύτως βοήθεια από τη δική µας πλευρά, αποµονωµένος πλήρως από το πολεµικό µας συµβούλιο, είχα καταφέρει να αποσταθεροποιήσω την τρόϊκα ακριβώς τη στιγμή που οι δανειστές επέλεξαν για να µας πατήσουν µε την μπότα τον λαιµό, χρησιμοποιώντας το τελεσίγραφο που µου επέδωσε ο Γερούν. Το γεγονός ότι τελικά κατέληξαν σε µια κακοφωνία και ανοικτή µεταξύ τους σύρραξη, λόγω των τεχνικών λαθών τους τα οποία αποκάλυψα, µε έκανε να αποφασίσω να περιµένω άλλες είκοσι τέσσερις ώρες πριν παραιτηθώ. Η βέλτιστη στιγµή θα ήταν όταν ο Αλέξης υπέγραφε τη συνθηκολόγηση. Ούτε δευτερόλεπτο πριν.

`

Έξοδος κινδύνου

ωρίς τα επόµενο πρωί, Παρασκευή 26 Ιουνίου, ο Αλέξης µας µάζεψε όλους, στον τελευταίο όροφο του ξενοδοχείου µας, µε πανοραμική θέα στο κέντρο των Βρυξελλών. Παρόντες εκτός από τον Αλέξη κι εµένα ήταν οι Δραγασάκης, Σαγιάς, Ευκλείδης, Παππάς, Σταθάκης, Χουλιαράκη και ίσως, ένας η δύο βοηθοί. Ελήφθησαν µεγαλύτερες προφυλάξεις απ’ότι συνήθως για να αποτραπούν υποκλοπές πριν µας εξηγήσει ο Αλέξης τι θα συνέβαινε στη συνέχεια.

Καθώς είχε αποκλειστεί κάθε περιθώριο για τη σύναψη συµφωνίας, µας είπε ο πρωθυπουργός, όλοι εκτός από εµένα και τον Ευκλείδη (που έπρεπε να παραστούµε στο Eurogroup της εποµένης µέρας) και τον Χουλιαράκη (ο οποίος μπορεί να χρειαζόταν να µείνει για κάποιο έκτακτο, BrusseIs Group ή Eurogroup Working Group), θα επέστρεφαν στην Αθήνα µε το πρωθυπουργικό αεροπλάνο. Σκοπός του Αλέξη ήταν να συγκαλέσει το Υπουργικό Συµβούλιο το βράδυ της ίδιας µέρας, όπου θα πρότεινε να τεθεί το τελεσίγραφο των θεσµών σε δηµοψήφισµα, το οποίο θα διεξαγόταν σε λίγο περισσότερο από µία εβδοµάδα, την Κυριακή 5 Ιουλίου. Προφανώς, θα καλούσαµε τον ελληνικό λαό να ψηφίσει ΟΧΙ, µας διαβεβαίωσε, κλείνοvτας τη σύντοµη ανακοίνωση του λέγοντας:

Θέλω να το κάνω σε όλους ξεκάθαρο πως απαιτώ να μη διαρρεύσει τίποτα από εδώ µέσα. Είναι κρίσιµο να μη μαθευτεί! πριν ανακοινώσουμε επίσημα το δηµοψήφισµα στην Αθήνα µετά το Υπουργικό Συµβούλιο απόψε το βράδυ. Μην πείτε τίποτα σε κανέναν, ούτε σε δnµοσιογράφους, ούτε στις συζύγους σας στο τηλέφωνο και, κυρίως, όχι στους τροϊκανούς. Evτάξει;

Συζήτηση δεν έγινε. Όλοι αvτιλαµβανόµασταν το µέγεθος αυτού που είχε αποφασιστεί. Έκανα µόνο µία ερώτηση: «Σύντροφοι, έτσι για να ξέρω, το δηµοψήφισµα το κάνουµε για να το κερδίσουµε ή για να το χάσουµε;» . Kανείς δε µου απάντησε, ούτε ο Αλέξης. Η μοναδική απάντηση που έλαβα, και πιστεύω πως ήταν ειλικρινης, ήταν του Δραγασάκη. «Είναι η έξοδος κινδύνου µας» , µου είπε καθώς τα δωµάτιο άδειαζε.

Όπως ο Δραγασάκης, ήμουν κι εγώ πεπεισµένος πως θα χάναµε το δηµοψήφισµα. Τον Ιανουάριο τα συνολικό ποσοστό ψήφων που έλαβε η κυβέρνηση µας (Σύριζα και ΑΝΕΛ µαζί) ήταν 41 %, σε αντίθεση µε το μνημονιακό μπλοκ (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-Ποτάµι), που έλαβε το 38,5%. Αν το δηµοψήφισµα γινόταν την ίδια µέρα, ναι, πίστευα ότι θα το κερδίζαµε. Όµως είχαµε να διανύσουµε µια ολόκληρη εβδοµάδα κλειστών τραπεζών και τοξικής προπαγάνδας από τα «µέσα» της τρόϊκας εσωτερικού. Η διαφορά µου µε τον Δραγασάκη δεν ήταν εκεί. Εκτελούσατε κι οι δύο ότι το ΟΧΙ θα χάσει. Η διαφορά µας ήταν ότι, ενώ εγώ ήλπιζα διακαώς να θριαμβεύσει το ΟΧΙ, εκείνος έβλεπε το ΝΑΙ ως την έξοδο κινδύνου του, ως τη νοµιµοποίηση της προσυπογραφής του τροϊκανικού τελεσιγράφου του 3ου μνημονίου.

Γ.Χουλιαράκης

Καθώς αποχωρούσαν όλοι, πλησίασα τον Χουλιαράκη για να προβώ σε µια σαφή προειδοποίηση: «Άκουσες τι είπε ο πρωθυπουργός. Ξέρω πως θα δυσκολευτείς να κρατηθείς µακριά από τους φίλους σου, τον Βίζερ και τους άλλους. Αν µάθω όµως πως µίλησες µε τον Βίζερ η τον Κοστέλλο, θα έχεις να κάνεις µαζί µου προσωπικά. Καταλαβαινόμαστε;» Ο Χουλιαράκης έδειξε απαθής εν τη συµφωνία του.

Επέστρεψα στο δωµάτιο µου, έβγαλα από την τσέπη µου την επιστολή παραίτησης που σκόπευα να υποβάλω στον Αλέξη εκείνη την ίδια µέρα, την έσκισα και πέταξα τα κοµµατάκια στον κάδο. Ήταν κάτι σαν τελετουργία πριν από τον πόλεµο. Mας περίµενε η μάχη του δnµοψηφίσµατος. Αν χρειαζόταν, σκέφτηκα, θα έγραφα άλλη, ακόµα πιο επικαιροποιημένη επιστολή παραίτησης σε µία εβδοµάδα σε περίπτωση που κέρδιζε το ΝΑΙ. Πού να ήξερα;

Αµέσως καταπιάστηκα µε την οµιλία που θα εκφωνούσα στο Eurogroup της εποµένης καθώς και µε τη σύνταξη επίσημης επιστολής προς το Eurogroup µε τον οποία ζητούσαµε την παράταση κατά έναν μήνα της δανειακής µας συµφωνίας, παράταση η οποία θα επέτρεπε τη διεξαγωγή του δnµοψηφίσµατος χωρίς κλυδωνισμούς ένα αίτημα που δεν είχα καµία αυταπάτη ότι θα απορριφθεί.

Αρκετές ώρες αργότερα κοίταξα έξω τα παράθυρο και συνειδητοποίησα πως είχε πέσει η νύκτα. Αποφάσισα να βγω για να πάρω λίγο αέρα και να φάω κάτι το λόμπι του ξενοδοχείου πέτυχα τον Γκλεν Κιμ και εξεπλάγην που ήταν ακόμη στις Βρυξέλλες. Πάντα χαιρόμουν όταν τον έβλεπα, κι έτσι τον κάλεσα να έρθει μαζί μου σε κάποιο κοντινό εστιατόριο. Τον είδα μαγκωμένο.

«Πρέπει να πάω σε μια συνάντηση» , μου είπε.

«Αλήθεια;» τον ρώτησα. «Με ποιους:»

«Τον Χουλιαράκη, τον Βίζερ και τον Κοστέλλο», ήταν η αποστομωτική απάντηση του.

«Τι θράσος!» σκέφτηκα. Δεδομένης της απειλής μου εκείνο τα πρωί σε περίπτωση συνεύρεσης του με τους αρχιτροϊκανούς, η άνεση με την οποία ο Χουλιαράκης κανόνιζε κάτω από τη μύτη μου συνάντηση με τον Βίζερ και τον Κοστέλλο, προσκαλώντας μάλιστα και τον «δικό μου» Γκλεν, ήταν άνω ποταμών. 8 Καθώς ο Αλέξης είχε δώσει, ενώπιον όλων μας, ρητή εντολή να μη βγάλουμε κιχ, να μη μιλήσουμε καν τηλεφωνικώς με τους εκπροσώπους των δανειστών, θεώρησα καθήκον μου να τον κρατήσω ενήμερο για την «ωραία ατµόσφαιρα» που ετοίμαζε στις Βρυξέλλες ο Έλλην εκλεκτός της τρόϊκας . Πριν το κάνω, πήρα τον ίδιο τον Χουλιαράκη ώστε να του έχω δώσει την ευκαιρία την οποία δικαιούνταν για να εξηγηθεί.

Τον ρώτησα ψύχραιμα με τι είχε να κάνει η συνάντηση για την οποία μου μίλησε ο Γκλεν και αν δεν είχα γίνει αρκετά σαφής τα πρωί. Μου απάvτησε ότι δεν ήταν κάτι σημαντικό και ότι συναντιόντουσαν απλώς «για να ανταλλάξουν ιδέες» . Χωρίς άλλη λέξη, έκλεισα τα τηλέφωνο και τηλεφώνησα στον Αλέξη. Μου απάντησε η γραμματέας του, πληροφορώντας με ότι ετοιµαζόταν να μπει στο υπουργικό συμβούλιο. «Πρέπει οπωσδήποτε να του μιλήσω», επέμεινα. Όταν ήρθε ο Αλέξης στο ακουστικό, του είπα τι είχε συμβεί, ως όφειλα, δεδομένης της εντολής του για σιγή ασυρμάτου έως ότου ανακοινωθεί επισήμως τα δημοψήφισμα.

Για πρώτη φορά ο Αλέξης ύψωσε τον τόνο της φωνής του σε μένα, λέγοντας μου ότι είχε βαρεθεί την εχθρότητα μου απέναντι στον Χουλιαράκη και καταλήγοντας με απειλή: «Αν συνεχίσεις, θα αναγκαστώ να σου κλείσω το τηλέφωνο» . Εξοργισμένος του απάντησα: «Κάντο. Κλείσε μου τα τηλέφωνο, Αλέξη!» Το έκλεισε. Δύο λεπτά αργότερα με κάλεσε πάλι για να ζητήσει συγγvώμη, αποδίδοντας το ξέσπασμα του στο στρες. «Όσο για τον Χουλιαράκη, δεν έχει σημασία πια», πρόσθεσε. «Σε λίγο ανακοινώνω το δημοψήφισμα».

Κατά τη διάρκεια του μοναχικού μου δείπνου τα ξανασκέφτηκα όλα. Δεν υπήρχε πιθανότητα ο Χουλιαράκης να συναντά την τρόϊκα στις Βρυξέλλες εκείνο τα βράδυ χωρίς την έγκριση του Αλέξη. Όσο κι αν επιθυμούσα διακαώς να ξεφύγω από αυτό τον βούρκο, είχα να εκπληρώσω ακόμη δύο καθήκοντα: πρώτον, να ολοκληρώσω το Eurogroup της επόμενης μέρας και, δεύτερον, να επιστρέψω στην Αθήνα για να συνεισφέρω όσο μπορούσα στην καμπάνια για το ΟΧΙ, ώστε να έχει , την καλύτερη δυνατή κατάληξη το δημοψήφισμα. Όποιο κι’ αν ήταν το κίνητρο που έφερε το δημοψήφισμα, σκέφτηκα, δεν έπαυε να είναι μια κορυφαία στιγμή, μια ένδοξη κατάκτηση των Ελλήνων: Για πρώτη φορά ο ελληνικός λαός θα είχε την Ευκαιρία να εκφράσει τη βούληση του, αντιμέτωπος μ’ένα τοξικό μνημόνιο. Δεν ήταν η ώρα για εσωστρέφεια η τσακωμούς.

 

Το πρωί του Σαββάτου 27 Ιουνίου, λίγο πριν από τo Eurogroup, ο Ευκλείδης κι εγώ συναντηθήκαμε με τους Ντάισελμπλουμ, Βίζερ και Σαπέν. Αναστατωμένοι από την ανακοίνωση του δnµοψηφίσµατος, με πίεζαν να το ανακαλέσουμε. Εξήγησα το σκεπτικό της απόφασής μας: Αισθανόμασταν πως δεν είχαμε λάβει εντολή από τον ελληνικό λαό ούτε για να συγκρουστούμε με τους Ευρωπαίους εταίρους μας ούτε για να υπογράψουμε συμφωνία που φαινόταν παράλογη όχι μόνο σε εμάς αλλά ακόμα και στον Γερμανό υπουργό οικονομικών, σε άλλους πέντε υπουργούς οικονομικών και σε όλο σχεδόν τα προσωπικό του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον. Ο Γερούν τότε τόλμησε να με επιπλήξει για την παρότρυνση μας προς τους ψnφοφόρους:

ΝΤΑΪΣΕΛΜΠΛΟΥΜ: Θα τους παροτρύνετε να ψηφίσουν όχι!

Γ. Β. : Κυρίαρχο είναι το εκλογικό σώμα. Δεν είναι ούτε η κυβέρνηση ούτε ο υπουργός. Οι εντολές μας προέρχονται από το εκλογικό σώμα.

ΝΤΑΪΣΕΛΜΠΛΟΥΜ: Τα πολιτικά κόµµατα κάνουν προεκλογικές εκστρατείες …

Γ. Β. : Φυσικά. Και δεν είναι αυτό τα θέµα της συζήτnσης. Το τι εκστρατεία θα κάνουµε Είναι δική µας δουλειά Αυτό που χρειάζεται να ξέρεις . . .

ΝΤΑΪΣΕΛΜΠΛΟΥΜ: Δείχνει όµως τις προθέσεις σας!

Γ. Β. : Η άποψή σου για τις προθέσεις που έχουµε ως πολιτικοί Γερούν, δεν έχει καµία σημασία. Όπως και οι απόψεις µου για τις δικές σου προθέσεις ως πολιτικού δεν έχουν καµία σημασία. Είναι κάτι που αφορά εσένα και τα εκλογικό σου σώµα.

Σε εκείνο τα σημείο παρενέβη ο Σαπέν για να προβάλει κι εκείνος τη δική του ένσταση. Καλούσαµε, είπε, τους Έλληνες να ψηφίσουν εναντίον των αρνητικών όψεων της προτεινόμενης συµφωνίας, όπως π. χ. της λιτότητας , χωρίς να αναγνωρίσουμε τα πλεονεκτήματα της . Τον ρώτησα σε ποια πλεονεκτήματα αναφερόταν. «Τα µέτρα για τα χρέος, την επενδυτική βοήθεια κτλ» , απάvτησε ο Σαπέν. Ο Ευκλείδης του επισήμανε πως αυτά δεν τέθηκαν ποτέ στο τραπέζι, καθώς οι δανειστές µας είχαν αρνηθεί πεισματικά να τα θέσουν εκεί. Ο Γερούν παρενέβη ξανά:

ΝΤΑΪΣΕΛΜΠΛΟΥΜ: Ας δούµε τι είναι πολιτικά εφικτό. Χτίστε την εµπιστοσύνη, και τότε ακόµη και οι πιο αδιάλλακτοι υπουργοί θα είναι διατεθειμένοι, μετά το καλοκαίρι, να το συζητήσουν αυτό. Αν νιώθουν περισσότερη εµπιστοσύνη πως το πρόγραµµα θα επανέλθει στον σωστό δρόµο.

Γ. Β. : Το δέχομαι αυτό. Το κατανοώ. Κατανοείτε όµως πως η εµπιστοσύνη είναι δρόµους διπλής κατεύθυνσης. Πως ο Ελληνικός λαός δεν πιστεύει ότι το Eurogroup θα φανεί αντάξιο της εµπιστοσύνη του; Το Eurogroup δεν εμπιστεύεται τις Ελληνικές κυβερνήσεις, αλλά η εµπιστοσύνη έχει καταρρεύσει και από τις δύο πλευρές, Γερούν. Χρειάζεται από εµάς κάτι δεσμευτικό στο τραπέζι; Το ίδιο κι εµείς από εσάς!

Η συζήτηση δεν έβγαζε πουθενά, έτσι πρότεινα να το αφήσουμε για την ώρα και να συνεχίσουμε τις συζητήσεις µας μέσα στο Eurogroup σε λίγα λεπτά, παρουσία όλων.

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:21pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:aqua none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong> Το Eurogroup δεν υφίσταται!</strong> </span></p>
<span style="color:#ffffff;">

σύνοδος του Eurogroup του Σαββάτου 27 Ιουνίου 2015 δε θα καταγραφεί ως µια λαμπρή στιγμή στην ιστορία της Ευρώπης. Το αίτημα µας να δοθεί ένα µικρό περιθώριο µερικών εβδοµάδων στον ελληνικό λαό, ώστε να μπορέσει υπό συνθήκες ηρεμίας να αποφασίσει αν θα αποδεχόταν η όχι το τελεσίγραφο των θεσµών, απορρίφθηκε µε συνοπτικές διαδικασίες. Καθώς η παράταση της δανειακής σύµβασης που είχε εξασφαλιστεί στις 20 Φεβρουαρίου έληγε την 30ή Ιουνίου, η απόρριψη του αιτήματος µας σήµαινε ότι η ΕΚΤ θα έκλεινε τη στρόφιγγα της έκτακτης ρευστότητας (ELA) προς τις ελληνικές τράπεζες. Με απλά λόγια, οι ελληνικές τράπεζες δε θα άνοιγαν τη Δευτέρα.

 

Το βασικό όµως, και πιο ενδιαφέρον, φαινόμενο σε εκείνη τη συνεδρίαση του Eurogroup ήταν η άνεση µε την οποία όλοι τους συναίνεσαν στο συμπέρασμα ότι η δημοκρατία είναι µια πολύ κακή ιδέα. Η ιδέα και µόνον πως µια κυβέρνηση θα συμβουλευόταν τον λαό της, για µια προβληματική πρόταση-τελεσίγραφο που της ετίθετο από την τρόϊκα, αντιμετωπίστηκε µε έλλειψη κατανόησης, περιφρόνηση, εν τέλει µε προσβλητική έλλειψη σεβασµού απέναντι στην ίδια την έννοια της δημοκρατίας.

 

«Πώς μπορούσαµε να περιµένουµε να καταλάβουν οι απλοί άνθρωποι τόσο πολύπλοκα θέµατα;» ρωτήθηκα από πολλούς υπουργούς, συµπεριλαµβανοµένου του Ιταλού Πιερ Κάρλο Παντουάν. Tους απάντησα µε τρόπο που, αν ήµουν στη θέση τους, θα µε είχε κάνει να ντραπώ:

«Πιστεύουµε ακράδαντα στην ικανότητα του λαού, των ψηφοφόρων, να είναι ενεργοί πολίτες. Να αναλύουν τις καταστάσεις και να λαµβάνουν υπεύθυνες αποφάσεις για το µέλλον της χώρας τους. Ακούγεται περίεργο το να αφήνουµε τα µέλλον στα χέρια των πολλών, στη βάση της αρχής ένα άτοµο-µία ψήφος. Αυτή όµως είναι ουσία της δηµοκρατίας, την οποία δεν έχουµε, απ’ όσο γνωρίζω, ακόµα καταργήσει στην Ευρώπη» .

Το γεγονός ότι έπρεπε να πω αυτά τα λόγια, πόσο µάλιστα το έτερον γεγονός ότι δεν πείστηκαν από αυτό, σηματοδοτούσε µια µαύρη μέρα για την ευρωπαϊκή δηµοκρατία και τα θεσµικά της όργανα. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο πρόεδρος του Eurogroup αµέσως µετά έσπασε την κοινοτική παράδοση για να κάνει δύο απίστευτες ανακοινώσεις.{H πρώτη ήταν πως θα εξέδιδε «κοινό» ανακοινωθέν χωρίς τη σύμφωνη γνώµη της ελληνικής πλευράς, παραβιάζοντας την εθιμοτυπική αρχή του Eurogroup και της ΕΕ γενικότερα περί ομοφωνίας. Η δεύτερη ήταν η ανακοίνωση ότι το Eurogroup θα επανασυνεδρίαζε µερικές ώρες αργότερα για να συζητηθούν «τα επόµενα βήματα» χωρίς την παρουσία της ελληνικής αντιπροσωπείας.}

Σε εκείνο το σημείο ζήτησα τον λόγο για να θυµίσω στον Γερούν ότι δεν ήταν στη διακριτική του ευχέρεια ούτε το ένα ούτε τα άλλο. Εκείνος µου απάντησε κοφτά ότι ήταν. Τότε, απευθυνόμενος στη γραµµατεία του Eurogroup, που ήταν βέβαια η γραµµατεία της Ευρωπαϊκής Eπιτροπής, ζήτησα νοµική γνωµοδότηση για το ποιο από τα δύο ίσχυε: Ήταν στη διακριτική ευχέρεια του Ντάισελµπλουµ να εκδώσει κοινό ανακοινωθέν το οποίο είχα καταψηφίσει ή όχι; Μπορούσε να αποκλείσει αντιπροσωπεία κράτους- μέλους της ευρωζώνης µε το έτσι θέλω ή όχι; Η συγκεκριµένη φρασεολογία του ερωτήµατος µου προς το νοµικό τμήμα της γραµµατείας είχε ως εξής: «Έχει τη δυνατότητα ο πρόεδρος του Eurogroup να εκδίδει κοινά ανακοινωθέντα όταν δεν υπάρχει μονοφωνία και, επίσης, να αποκλείει κατά βούληση υπουργούς οικονοµικών από συνεδριάσεις του Eurogroup;»

Ακολουθήσε µια μικρή διακοπή ενώ άνθρωποι της γραµµατείας, κάθιδροι και αναστατωμένοι, ήταν στα τηλέφωνα και άλλοι συμβουλεύονταν πολυσέλιδους τόµους. Μετά από λίγο ο Γερούν µας ανακάλεσε στην τάξη και εκπρόσωπος της γραµµατείας µου απηύθυνε τον λόγο.

«Κύριε Υπουργέ, το Eurogroup δεν υφίσταται νοµικά, καθώς δεν αποτελεί µέρος των Συνθηκών της ΕΕ. Είναι µια άτυπη οµάδα των υπουργών οικονοµικών των κρατών-µελών της ευρωζώνης. Καθώς είναι άτυπο όργανο, εξ ορισµού, δεν υπάρχουν γραπτοί κανόνες που να καθορίζουν τη λειτουργία του. Ως εκ τούτου, ο πρόεδρός του δε δεσµεύεται νοµικά» .

Φεύγοντας από την αίθουσα του Eurogroup, καθώς περίµενα το ασανσέρ, πέτυχα έναν ανήσυχο αλλά αναπάντεχα φιλικό Μάριο Ντράγκι. «Τι στο καλό κάνει ο Γερούν;» µε ρώτησε. «Καταστρέφει την Ευρώπη, Μάριο. Καταστρέφει την Ευρώπη». του απάντησα. Έγνεψε καταφατικά, φανερά προβληματισμένος. Κατεβήκαμε µε το ασανσέρ και χωρίσαµε χωρίς να πούµε τίποτα άλλο…

 

 


 

**Συνέχεια Διευκρίνησης από σύνταξη για το Γιάνη Βαρουφάκη και το Βιβλίο του:

498

(…) «Ακόμη είναι θεμιτό να έχουμε όλοι τις απόψεις μας γιά τον συγγραφέα και το έργο του. Όμως προκαλεί μεγάλη απορία το γεγονός, ότι για τόσα καίριας σημασίας γεγονότα, συζητήσεις, περιγραφές, με υπουργούς, πρωθυπουργούς, προέδρους, αλλά και με Ε.Ε., ΔΝΤ, τόσο καιρό-αρκετό νομίζω-δεν τόλμησε, (πλήν Γερούν Ντάισελμπλουμ τελευταία), αξιόπιστα κανείς, εδώ ή έξω, να διαψεύσει, κάτι, (όμως συγκεκριμένο και όχι γενικό και αόριστο), από τα τόσα αποκαλυπτικά, που αναφέρονται».

Γιατί τόσοι δημοσιογράφοι και δημοσιολογούντες, που κάνουν την «κλωστή τριχιά», που έχουν καταλογίσει στον Γιάνη Βαρουφάκη «όλα τα δεινά της χώρας», που τον έχουν «καταξεσκίσει» και απειλήσει με δικαστήρια, στρατοδικεία και …αγχόνες ακόμη, γιατί δεν έχουν κάνει τίποτε; Ούτε ένα (αρ.1) ρεπορτάζ για να καταρρίψουν τις -όπως ειρωνικά λένε- «μπαρούφες» του; Και ας αφορούν την Ελλάδα, που τόσο «κόπτονται», την Ευρώπη που τόσο «θαυμάζουν»…

Θεωρώ όμως ότι έχει πολύ σοβαρές ευθύνες για τα λάθη και τις παραλείψεις του, και που κατά την αναλογίαν (του), θα «πληρώνουμε» για πολλές 10ετίες. Όπως επίσης, δεν παραβλέπω, τις ιδιαίτερες γνώσεις και ικανότητες του, την εντιμότητα, την αξιοπρέπεια, τον πατριωτισμό και το σεβασμό σε ιδέες και αρχές.

Και επειδή φρονώ, ότι είναι όχι μόνο ψευδείς και άδικες σχεδόν όλες, οι σε βάρος του κατηγορίες, είναι όχι μόνο πολύ μεροληπτική η απόκρυψη-της αληθινής ή μη-αφήγησης του, αλλά και «βγάζει μάτι» η «ειδική» στοχοποίηση του από εχθρούς και «φίλους», για αυτό θεωρώ χρέος μου να αφιερώσω-το χρόνο-στην (δική του) εξιστόρηση του ΤΟΤΕ. Και τα συμπεράσματα όλων μας…

ΣYNEXIZETAI ΜΕ 17°-18° Κεφάλαιο, Επίλογο και σημειώσεις.

</span>
<p class="MsoNormal" style="line-height:normal;text-align:justify;"><span style="font-size:21pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:White none repeat scroll 0 0;color:black;">Υ.Γ. Μορφοποίηση: Τίτλοι, Λεζαντες, επικεφαλίδες, έντονα, χρώματα, εικόνες,σκίτσα κ.λ.π. δικά μας.</span></p>
<span style="color:#ffffff;">

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.