Category Archives: Πρόσωπα

”ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ” Της MΑΡΤΑ ΗΑRNECKER (5ο Μέρος)

Standard

Μάρθα Χάρνεκερ

</span><span style="font-size:19pt;font-family:'Times New Roman', 'serif';background:White none repeat scroll 0 0;color:#000000;"><strong>Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΣΤΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ (5ο Μέρος) -Συνεχίζεται</strong></span>
<h5><a href="https://eydapftaneipia.files.wordpress.com/2010/08/cf80cf81ceb1ceb3cebcceb1cf84cebfcf80cebfceb9cf8ecebdcf84ceb1cf82-cf84cebf-ceb1ceb4cf8dcebdceb1cf84cebf-ceb5cebecf89cf86cf85cebbcebf.jpg"><img class="aligncenter wp-image-2987" src="https://eydapftaneipia.files.wordpress.com/2010/08/cf80cf81ceb1ceb3cebcceb1cf84cebfcf80cebfceb9cf8ecebdcf84ceb1cf82-cf84cebf-ceb1ceb4cf8dcebdceb1cf84cebf-ceb5cebecf89cf86cf85cebbcebf.jpg?w=1758" alt="πραγματοποιώντας το Αδύνατο εξωφυλο" width="563" height="656" /></a></h5>
&nbsp;
<p style="text-align:center;"><span style="color:#ffffff;">

5. ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Σ321§1139 έως Σ.350 §1292

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

(Είναι ευκολότερο για όποιον κατέχει µια θέση να επιβάλει τις ιδέες του από το να διακινδυνέψει την πρόκληση που συνεπάγεται η προσπάθεια να κερδίσει τη συνείδηση των ανθρώπων).

`

(….) 1139. Ωστόσο, µου φαίνεται αναγκαίο να επισηµάνω ότι τα πολλά λάθη και παρεκκλίσεις που έχουν διαπραχθεί δεν πρέπει να οδηγούν στη διάλυση των πάντων και το ξεκίνηµα από το µηδέν. Υπάρχει πολύ έντονη τάση, και ιδιαίτερα στη νεολαία, να κριτικάρει ισοπεδωτικά όλα όσα υπάρχουν και να σκέφτεται ότι µπορεί να χτίσει κάτι τέλειο αν ξεκινήσουν τα πάντα απ’ την αρχή, χωρίς να κοιτά προς τα πίσω.

1140. Πολλές φορές σκεφτόµαστε ότι µπορούµε να οικοδοµήσουµε εκείνη την οργάνωση, εκείνο το κόµµα, εκείνη την κοινωνία που ονειρευόµαστε, χωρίς να γνωρίζουµε τις προσπάθειες που έχουν κάνει πολλές άλλες γενιές που προσπάθησαν να κάνουν πράγµατα, που έχουν ξεκινήσει εργασίες, που έχουν διαπράξει λάθη, που τα έχουν διορθώσει και που έχουν δώσει τη ζωή τους γι’ αυτό το ιδανικό. Εγώ πιστεύω ότι είναι απαραίτητο να γνωρίσουµε αυτές τις διαδροµές και να διδαχθούµε από αυτές τις προσπάθειες.

1141. Η λησµονιά του παρελθόντος, το να µη µαθαίνουµε από τις ήττες, να αφήνουµε στην άκρη τις αγωνιστικές παραδόσεις σηµαίνει να παίζουµε το παιχνίδι της Δεξιάς -αυτή είναι που ενδιαφέρεται να σβήσει την ιστορική µνήµη των λαών µας-, γιατί αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να µη συσσωρευτούν δυνάµεις και να γίνουν τα ίδια λάθη.

1142. Συµφωνώ µε τον Ενρίκε Ρούµπιο ότι «η αναγκαία σύνδεση µε το παρελθόν είναι κάτι πολύ περισσότερο από άσκηση ερµηνείας ή δοκίµιο ταυτοποίησης τάσεων. Αυτό το τελευταίο είναι απαραίτητο αλλά δεν αρκεί. Είµαστε πεισµένοι ότι το µέλλον της Αριστεράς εξαρτάται σε έναν επίσης σηµαντικό βαθµό από την επανεπεξεργασία της µνήµης της».

1143. «Το παρελθόν της Αριστεράς, βιωµένο ως µνήµη, µπορεί να απολήγει ως ένα επώδυνο φορτίο, όµως συνιστά επίσης µια δύναµη και ένα σηµείο αναφοράς σχεδόν αναπόδραστα».

1144. Πριν από τη δηµιουργία µιας νέας πολιτικής οργάνωσης θα έπρεπε να εξεταστούν λοιπόν πολύ καλά οι δυνατότητες αλλαγής που έχουν οι πολιτικές οργανώσεις που υπάρχουν σήµερα. Ίσως να µη χρειάζεται να οικοδοµηθεί µια νέα οργάνωση και να είναι καλύτερο να συγχωνευτούν διάφορες οργανώσεις που υπάρχουν ήδη σε µία µόνο, µε τον όρο να δοµηθεί αυτή κατά διαφορετικό τρόπο.

1145. Στη συνέχεια θα παρουσιάσω κάποιες ιδέες γύρω από τα χαρακτηριστικά που κατά τη γνώµη µου θα έπρεπε να έχει µια οργάνωση της Αριστεράς για να µπορεί να αντιµετωπίσει µε καλύτερου; όρους τις νέες προκλήσεις που θέτει ο σηµερινός κόσµος.

1146. Πολλές από αυτές τις ιδέες τις έχω πάρει από την ίδια την πρακτική και από τους συλλογισµούς που έχουν κάνει γι’ αυτήν αρκετοί από τους πολιτικούς ηγέτες της ηπείρου µας σε συνεντεύξεις που έχω πραγµατοποιήσει από το 1979 και εδώ³.

1147. Δεν πρόκειται για ένα κατά κάποιον τρόπο νέο συνταγολόγιο. Είναι αναγκαίο να υπενθυµίσουµε ότι αυτό που πρέπει να αναζητηθεί είναι η αποτελεσµατικότητα στην προσπάθεια κατεύθυνσης και συνάρθρωσης της ταξικής πάλης, στον σηµερινό κόσµο της πληροφορικής επανάστασης και της παγκοσµιοποίησης.

1148. Θα αναλύσουµε πρώτα εκείνα τα χαρακτηριστικά που σχετίζονται µε τη σχέση ανάµεσα στην πολιτική οργάνωση και την κοινωνία και στη συνέχεια τα εσωτερικά της χαρακτηριστικά.

1. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΕΞΩ

Στενοί δεσµοί µε την κοινωνία

1149. Όπως έχουµε ήδη υπογραµµίσει, για την Αριστερά η πολιτική οργάνωση έχει έννοια µόνο αναφορικά µε την οικοδόµηση του αντισυστηµικού λαϊκού υποκειµένου και συνεπώς πρέπει να αναταράζει την κοινωνία. Η δύναµη της οργάνωσης πρέπει να αξιολογείται όχι τόσο από την ποσότητα των µελών που διαθέτει και τις εσωτερικές δραστηριότητες που πραγµατοποιεί το κόµµα, αλλά από την επιρροή που έχει στην κοινωνία.

1150. «Το ζητούµενο δεν είναι -όπως λέει ο Ενρίκε Ρούµπιο να βάλουµε τον κόσµο στην κοµµατική οργάνωση και την κοινωνία στο κοµµατικό σχέδιο, αλλά να βάλουµε την πολιτική στη ζωή του κόσµου και την κοµµατική οργάνωση στην κοινωνία». Η κοµµατική ταυτότητα πρέπει να νοµιµοποιείται περισσότερο προς τα έξω παρά προς τα µέσα. Αυτό σηµαίνει ότι το µέλος της νέας οργάνωσης θα πρέπει να αφιερώνει τον περισσότερο από τον χρόνο του στη δηµιουργία δεσµών του κόµµατος µε την κοινωνία. Οι εσωτερικές δραστηριότητες θα έπρεπε να µειωθούν στο αυστηρά αναγκαίο αποφεύγοντας τον συνελευσιασµό4.

 


3 Γύρω από τις συνεντεύξεις που πραγµατοποίησα και τις άλλες πηγές, βλέπε τον Πρόλογο αυτού του βιβλίου.

4 Ανάµεσα σε αυτές τις δραστηριότητες θεωρώ ότι θεµελιώδεις είναι εκείνες που αποβλέπουν στην πολιτική επιµόρφωση των µελών, δραστηριότητες τις οποίες έχουν παραµελήσει πολλές οργανώσεις της Αριστεράς µε δυσοίωνες συνέπειες για το µέλλον αυτών των οργανώσεων, αφού καταλήγουν να µη διαθέτουν προετοιµασµένα στελέχη για να αντικαταστήσουν τα παλιότερα που πράγµατι είχαν  µια συστηµατική πολιτική εκπαίδευση.

2. Εγκατάλειψη του ταξικού περιορισμού.

1151. Η νέα πολιτική οργάνωση πρέπει να έχει στην οπτική της όχι µόνο την οικονοµική εκµετάλλευση των εργαζοµένων αλλά και τις διάφορες µορφές καταπίεσης και καταστροφής του ανθρώπου και της φύσης που πάνε πιο πέρα από τη σχέση µεταξύ κεφαλαίου και εργατικής δύναµης.

1152. Πρέπει να εγκαταλείψει τον ταξικό περιορισµό και να υπερασπίσει όλα τα τµήµατα της κοινωνίας που υφίστανται διακρίσεις και αποκλεισµούς , οικονοµικά, πολιτικά, κοινωνικά και πολιτιστικά. Εκτός από τα ταξικά προβλήµατα, να ασχοληθεί µε τα εθνικοπολιτισµικά προβλήµατα, τα προβλήµατα φυλής, γένους, τα σεξουαλικά, τα περιβαλλοντικά. Δεν πρέπει να έχουν στον νου τους µόνο τον αγώνα των οργανωµένων εργαζοµένων αλλά και τον αγώνα των γυναικών, των ινδιάνων, των µαύρων, των νέων, των παιδιών, των ατόµων µε αναπηρία, των οµοφυλόφιλων κ.λπ.

1153. Και δεν πρόκειται µόνο για την υπεράσπιση όλων όσοι υφίστανται διακρίσεις και εκµετάλλευση, αλλά και το να αντιληφθεί «το ριζοσπαστικό πολιτικό δυναµικό αλλαγής που υπάρχει στους αγώνες» όλων αυτών των κοινωνικών τµηµάτων.

1154. Και επειδή το οικολογικό κίνηµα προσεγγίζει ένα πρόβληµα που πλήττει όλη την ανθρωπότητα: την επιδείνωση της κατάστασης του περιβάλλοντος, συµφωνώ µε τον Έλιο Γκαγιάρδο ότι αυτό το κίνηµα «θα µπορούσε να χρησιµεύσει ως καταλύτης και άξονας συνάρθρωσης για να ενταχθούν οι άλλοι αγώνες στη διαµόρφωση µιας εναλλακτικής ευαισθητοποίησης για την κοινωνική αλλαγή [ … ]».

3. Πολιτικός φορέας συνάρθρωσης των διαφόρων χειραφετικών κοινωνικών πρακτικών

1155. Η νέα πολιτική οργάνωση δεν πρέπει να προσπαθεί να εντάξει στους κόλπους της τους αληθινούς εκπροσώπους όλων όσοι αγωνίζονται για τη χειραφέτηση αλλά να προσπαθεί να συναρθρώσει τις πρακτικές τους σε ένα ενιαίο πολιτικό σχέδιο, γεννώντας -όπως λέει ο Έλιο Γκαγιάρδο «χώρους συνάντησης για να µπορούν να αναγνωρίζονται και να αναπτύσσονται, όλοι όσοι πλήττονται κοινωνικά, σε συνείδηση και σε ιδιαίτερους αγώνες που κάθε ένας πρέπει να δίνει στη συγκεκριµένη του περιοχή: γειτονιά, πανεπιστήµιο, σχολείο, εργοστάσιο κ.λπ.»

1156. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι «πρέπει να δοθεί µια δηµιουργική πίεση µεταξύ των κοινωνικών κινηµάτων που δεν πρέπει να χάσουν την αυτονοµία και τις ρίζες τους, γιατί αυτή είναι η δύναµή τους. Και κόµµατα ή οργανώσεις νέου τύπου που συµπυκνώνουν αυτό το κοινωνικό κίνηµα, να µην επιχειρούν να το εκπροσωπήσουν, να µην επιχειρούν να το καταπνίξουν, αλλά πράγµατι, πάνω από όλα να έχουν το έργο να αναπτύξουν ένα εθνικό σχέδιο». Είναι πολύ δύσκολο ένα κοινωνικό κίνηµα -είτε αυτό των νέων, των οικολόγων, των γυναικών, των αγροτών, των ινδιάνων ή των µαύρωννα µπορεί να προβάλει ένα εθνικό σχέδιο.

Ηγεµονία και ηγεµονισµός.

1157. Αυτοί οι συλλογισµοί µας βάζουν το ζήτηµα της ηγεµονίας.

1158. Πρέπει να διασαφηνίσω εδώ ότι δεν πρέπει να συγχέουµε τον ηγεµονισµό µε την ηγεµονία. Αυτή η τελευταία είναι ο αντίπαλος του ηγεµονισµού. Δεν έχει τίποτε να κάνει µε την πολιτική της ισοπέδωσης που κάποιες επαναστατικές οργανώσεις, επωφελούµενες από το ότι είναι οι πιο δυνατές, έχουν χρησιµοποιήσει για να συγκεντρώσουν δυνάµεις για την πολιτική τους. Δεν έχει τίποτε να κάνει µε την προσπάθεια επιβολής της καθοδήγησης από τα πάνω, κρατώντας για τον εαυτό τους καθοδηγητικές θέσεις και εργαλειοποιώντας τις υπόλοιπες. Δεν έχει τίποτε να κάνει µε την προσπάθεια να απαιτήσουν «συγγραφικά δικαιώµατα» από τις οργανώσεις που τολµούν να προβάλλουν τους δικούς τους στόχους.

1159. Δεν πρόκειται για εργαλειοποίηση αλλά, αντίθετα, για συνάθροιση όλων όσοι πεισθούν και τους ελκύει το σχέδιο που γίνεται προσπάθεια να πραγµατοποιηθεί. Και η συνάθροιση αυτή γίνεται µόνο αν υπάρχει σεβασµός στους άλλους, αν υπάρχει η ικανότητα να µοιράζονται ευθύνες µε τις άλλες δυνάµεις.

1160. Φυσικά αυτό είναι πιο εύκολο να λέγεται παρά να γίνεται. Συνήθως συµβαίνει, όταν µια οργάνωση είναι ισχυρή, να τείνει να υποτιµά τη συµβολή που µπορούν να έχουν οι άλλες οργανώσεις. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να καταπολεµηθεί.

1161. Η ηγεµονική λειτουργία αντί να συναθροίζει δυνάµεις, παράγει το αντίθετο αποτέλεσµα. Από τη µία πλευρά, δηµιουργεί δυσαρέσκεια στις άλλες οργανώσεις της Αριστεράς που αισθάνονται ότι χειραγωγούνται και υποχρεώνονται να αποδεχτούν αποφάσεις, στη λήψη των οποίων δεν είχαν καµία συµµετοχή, και από την άλλη µειώνει το στρατόπεδο των συµµάχων, αφού µια οργάνωση που υιοθετεί στάση τέτοιου είδους δεν µπορεί να ελκύσει το πραγµατικό ενδιαφέρον όλων των λαϊκών τµηµάτων και δηµιουργεί σε πολλούς δυσπιστία και σκεπτικισµό.

1162. Από την άλλη πλευρά, η έννοια της ηγεµονίας είναι δυναµική έννοια, η ηγεµονία δεν κατακτάται µια φορά και για πάντα. Η διατήρησή της είναι διαδικασία που πρέπει να αναπαράγεται διαρκώς. Η ζωή συνεχίζει τον δρόµο της, εµφανίζονται νέα προβλήµατα και µαζί µε αυτά νέες προκλήσεις.

1163. Σήµερα υπάρχουν σηµαντικά τµήµατα της Αριστεράς που έχουν κατανοήσει ότι η ηγεµονία µας θα είναι µεγαλύτερη αν κατορθώσουμε περισσότεροι άνθρωποι να ακολουθήσουν την πολιτική µας, ακόµη και αν αυτή δεν εµφανίζεται κάτω από τη σφραγίδα µας. Και το ευνοϊκότερο θα ήταν να καταφέρουµε να κερδίσουµε για αυτές τις ιδέες τον µεγαλύτερο αριθµό, όχι µόνο πολιτικών οργανώσεων και ανθρώπων, καθώς και τους φυσικούς τους ηγέτες, αλλά και διακεκριµένων προσωπικοτήτων σε εθνικό επίπεδο. .

1164. Είναι η ώρα εδώ να θυµίσουµε την επιδεξιότητα που έδειξαν οι Σαντινίστας, προωθώντας τον σχηµατισµό της λεγόµενης Οµάδας των Δώδεκα3 πριν από τη νίκη της επανάστασης, την οποία αποτελούσαν δώδεκα προοδευτικές προσωπικότητες που ανήκαν στην αστική τάξη της Νικαράγουας και στα µεσαία στρώµατα, ένα µεγάλο µέρος των οποίων δεν ανήκαν στο Σαντινιστικό Μέτωπο, αν και πράγµατι συµφωνούσαν µε το πολιτικό του σχέδιο. Η Οµάδα των Δώδεκα, όπου συµµετείχαν διανοούµενοι, κληρικοί, κτηµατίες και επιχειρηµατίες χρησίµευσε ως µεσολαβητικός παράγοντας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για την είσοδο των Σαντινίστας ως απαραίτητου παράγοντα στη διαδικασία αναζήτησης οποιασδήποτε πολιτικής λύσης στην κρίση και αναµφίβολα κατάφερε να επεκτείνει την ηγεµονία του FSLN σε σηµαντικά κοινωνικά τµήµατα..

1165. Ο βαθµός ηγεµονίας που επιτυγχάνεται δεν µπορεί να µετρηθεί λοιπόν µε τον αριθµό των θέσεων που κερδίζονται. Το βασικό είναι αυτοί που κατέχουν τις διευθυντικές θέσεις να κάνουν δική τους και να υλοποιούν τη γραµµή της πολιτικής οργάνωσης, παρόλο που δεν είναι µέλη της. Αντιθέτως, αν έχουν κερδηθεί πολλές θέσεις από µία συγκεκριµένη οργάνωση πρέπει να δοθεί προσοχή να µην αναπτυχθούν ηγεµονιστικές παρεκκλίσεις. Είναι ευκολότερο για όποιον κατέχει µια θέση να επιβάλει τις ιδέες του από το να διακινδυνέψει την πρόκληση που συνεπάγεται η προσπάθεια να κερδίσει τη συνείδηση των ανθρώπων.

3. Μ. Harnecker, «La estrategia de la Victoria» (συνέντευξη µε τον Ουµπέρτο Ορτέγκα), στο Pueblos en armas, Μεξικό, Era, 1984, σ. 18.

`γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12
`
Η δημοκρατία ως σημαία

1166. Η νέα οργάνωση σηκώνει τη σηµαία της δηµοκρατίας µε µεγάλη δύναµη γιατί καταλαβαίνει ότι ο αγώνας για τη δηµοκρατία είναι αδιαχώριστος από τον αγώνα για τον σοσιαλισµό.

1167. Όµως πριν συνεχίσουµε, µου φαίνεται πολύ σηµαντικό να ορίσω τι αντιλαµβάνοµαι ως δηµοκρατία.

1168. Πιστεύω ότι οι διάφοροι ορισµοί της δηµοκρατίας µπορούν να επικεντρωθούν γύρω από τρεις βασικές πλευρές: Το πρόβληµα της αντιπροσωπευτικότητας και τα πολιτικά δικαιώµατα. Το πρόβληµα της κοινωνικής ισότητας. Το πρόβληµα της συµµετοχής ή πρωταγωνιστικότητας του λαού.

Πολιτική, ουσιαστική, συµµετοχική δηµοκρατία) (σ.σ. δική μας προσθήκη τύτλου)

1169.Η πρώτη πλευρά, αυτή της πολιτικής δηµοκρατίας ή αντιπροσωπευτικής δηµοκρατίας αναφέρεται βασικά στο πολιτικό καθεστώς και δίνει έµφαση στην ελευθερία της εκλογής των κυβερνητών και στα πολιτικά δικαιώµατα όλων των πολιτών. Αυτή η δηµοκρατία, που αυτοανακηρύσσεται κυβέρνηση του λαού, µπορεί να είναι, και εκ των πραγµάτων έτσι συµβαίνει στην περίπτωση της αστικής δηµοκρατίας, µια δηµοκρατία που ευνοεί τα µειοψηφικά τµήµατα του πληθυσµού, γι’ αυτό κάποιοι την ονοµάζουν αντιπροσωπευτική ή τυπική δηµοκρατία αφού στο όνοµα του λαού ευνοείται µια µειονότητα. Σε αυτήν υπάρχουν πολίτες πρώτης και δεύτερης κατηγορίας, και γι’ αυτό απαξιώνεται ολοένα και περισσότερο..

1170. Η δεύτερη πλευρά εκφράζεται στην πραγµατική, ουσιαστική ή κοινωνική δηµοκρατία, της οποίας ο θεµελιώδης αντικειµενικός σκοπός είναι η αναζήτηση λύσης στα προβλήµατα που απασχολούν περισσότερο τον πληθυσµό: ψωµί, γη, δουλειά, εκπαίδευση, κατοικία, όλα εκείνα που οδηγούν σε µια κοινωνία µεγαλύτερης ισότητας. Στην πράξη αυτή η µορφή δηµοκρατίας µπορεί να ασκείται από ένα πολιτικό σύστηµα που δεν λειτουργεί µε τον παραδοσιακό τρόπο της αντιπροσωπευτικής δηµοκρατίας της Δύσης…

1171. Και η τρίτη πλευρά εκφράζεται στη συµµετοχική δηµοκρατία.

1172. Θεωρώ ότι το σχέδιο της Αριστεράς για την κοινωνία, ο σοσιαλισµός, πρέπει να συνδυάζει αυτούς τους τρεις τύπους δηµοκρατίας..

1173. Εκτός από την υλοποίηση βαθιών κοινωνικών αλλαγών που θα τείνουν προς µια ολοένα και µεγαλύτερη κοινωνική ισότητα (πραγµατική ή κοινωνική δηµοκρατία), δεν µπορούµε να κάνουµε χωρίς ένα σύστηµα αντιπροσώπευσης των πολιτών. «Δεν πρόκειται -όπως λέει ο Σάντσες Βάσκες για την υποστήριξη της κατάργησης της αντιπροσωπευτικής δηµοκρατίας ή αντιπροσωπευτικής συµµετοχής στο όνοµα της άµεσης συµµετοχής η οποία αντί να την αποκλείσει, θεωρούµε ότι έρχεται ίσα ίσα να τη συµπληρώσει και να την εµπλουτίσει»..

1174. Δεν είναι δυνατόν να γίνει διακυβέρνηση χωρίς διαβούλευση µε αντιπροσώπους του λαού πάνω στο έργο της κυβέρνησης. Η άµεση δηµοκρατία είναι βιώσιµη σε τοπικό επίπεδο, σε µικρές κοινότητες, όµως δεν µπορεί να ασκηθεί σε εθνικό επίπεδο, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ, δηµοψηφίσµατα).

1175. Γι’ αυτό θεωρώ πολύτιµους όλους τους συλλογισµούς που αναφέρονται στις τεχνικές  πλευρές της αντιπροσωπευτικότητας ή αυτό που ονοµάζω: «την τεχνική της αντιπροσωπευτικότητας », που προσπαθούν να διασφαλίσουν την πραγµατική εκπροσώπηση και ένα σύστηµα ελέγχου των αντιπροσώπων από τους εκλογείς. Εκτιµώ ότι η Αριστερά πρέπει να φροντίζει οι τρέχουσες µειοψηφίες να εκπροσωπούνται και να προστατεύονται σε επίπεδο κράτους, υπό τον όρο φυσικά ότι δεν θα στρέφονται κατά των εθνικών συµφερόντων..

1176. Μου φαίνεται ότι η νέα κοινωνία πρέπει να έχει επίσης όργανα, ώστε να προστατεύεται από τη δηµαγωγία των αστικών προεκλογικών εκστρατειών, όπου υπόσχονται τα πάντα και εκπληρώνουν ελάχιστα ή τίποτε, και γι’ αυτό πρέπει να τεθεί ως βασική αρχή αυτής της αντιπροσωπευτικότητας η εύρεση µηχανισµών ανάκλησης για να µπορούν να αντικατασταθούν οι αντιπρόσωποι όταν δεν εκπληρώνουν την εντολή που έχουν πάρει από τους εκλογείς τους.

1177. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί επίσης η ανάγκη να τεθούν όρια στις παρεχόµενες εντολές από τον ίδιο τον λαό για να αποφευχθούν αυτά που έχουν συµβεί στις περισσότερες σοσιαλιστικές χώρες -εντολές σχεδόν εφ’ όρου ζωής-κάτι απολύτως ξένο στη σκέψη των κλασικών του µαρξισµού που έβλεπαν τη γραφειοκρατική λειτουργία ως κάτι πρόσκαιρο.

1178. Τα όρια στις εντολές σηµαίνουν την αποφυγή του τραύµατος που συνεπάγεται η µετακίνηση ενός διευθυντικού στελέχους από τη θέση του: τραύµα ηθικό, οικογενειακό, κοινωνικό, γιατί αυτή η µετακίνηση, όταν δεν υπόκειται σε κανέναν κανονισµό, φαίνεται ως ποινή.

Η εξαίρεση Φ.Κάστρο (σ.σ. δική μας τιτλοδότηση).

1179. Όµως θέλω να ξεκαθαρίσω ότι κάθε κανόνας µπορεί να έχει εξαιρέσεις. Αυτή είναι η περίπτωση, για παράδειγµα, του Φιντέλ Κάστρο και της Κούβας. Είναι δύσκολο να βρεθεί στην ιστορία ένα ηγέτης τόσο χαρισµατικός, ικανός στην καθοδήγηση και κυρίως στην ενοποίηση των θελήσεων. Ένας ηγέτης που ποτέ δεν ενέδωσε σε ζητήµατα αρχών. Που µπορεί να πει ανοιχτά στην ισχυρότερη αυτοκρατορία του κόσµου αυτό που εκτιµά ότι είναι ενδεδειγµένο όταν οι υπόλοιποι λατινοαµερικανοί πρόεδροι δεν τολµούν να το κάνουν λόγω της εξάρτησης των χωρών τους από τις ΗΠΑ. Είναι εθνικό καύχηµα για τους Κουβανούς και πιστεύω ότι κάνει περήφανους τους λατινοαµερικανούς και τους επαναστάτες όλου του κόσµου. Αυτό από τη µια µεριά. Από την άλλη, είναι ένας ηγέτης πολύ δεµένος µε τον λαό του. Το µεγαλύτερο µέρος του λαού πιστεύει πλήρως σε αυτόν.

1180. Πρέπει να καταλάβουµε επίσης ότι το µέγεθος των προβληµάτων που έχει να αντιµετωπίσει η Κούβα, κυρίως µετά την εξαφάνιση της ΕΣΣΔ, δυσκολεύουν την αντικατάστασή του. Σε τόσο περίπλοκες περιστάσεις πώς να αποµακρύνεις έναν ηγέτη έµπειρο, µε εξαιρετικά προσόντα, που µπορεί να λύσει µε πολύ περισσότερη ευστροφία, αντίληψη και ταχύτητα τα προβλήµατα που αντιµετωπίζει η χώρα; Πώς να αποµακρύνεις αυτή τη «γήινη δύναµη», όπως τον χαρακτήρισε ο Τσε;

1181. Πρόκειται για µια εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα, γιατί µολονότι επιλύονται προβλήµατα του παρόντος, η σαρωτική προσωπικότητα του Φιντέλ αναστέλλει την ανάδυση της νέας ηγεσίας. Σκέφτοµαι ότι η ηγεσία της επανάστασης έχει πλήρη συνείδηση της κατάστασης και είναι σταθερά αποφασισµένη να προετοιµάσει την αντικατάσταση των στελεχών που θα χρειαστεί.

1182. Όµως αυτό που περισσότερο πρέπει να χαρακτηρίζει τον σοσιαλισµό πρέπει να είναι η υλοποίηση της συµµετοχικής δηµοκρατίας, όπου ο λαός θα είναι ο πραγµατικό; πρωταγωνιστής της οικοδόµηση; της νέας κοινωνίας. Όπου θα προωθούνται και θα γίνονται σεβαστές όλες οι µορφές λαϊκής αυτοοργάνωσης, χωρίς να επιχειρείται να υποταχθούν στο κόµµα ή το κράτος.

1183. Ο σοσιαλισµός ως σχέδιο δεν µπορεί λοιπόν να διαχωριστεί από τη δηµοκρατία, δεν µπορεί παρά να είναι η µεγαλύτερη έκφραση της δηµοκρατία; και η τεράστια επέκτασή της σε σχέση µε την περιορισµένη αστική δηµοκρατία.

1184. Η σηµαία της δηµοκρατίας είναι σηµαία της Αριστεράς και όχι της αστικής τάξης, που την οικειοποιείται εκµεταλλευόµενη τις ανεπάρκεια; που είχαν ως προς αυτή την έννοια οι σοσιαλιστικές  χώρες.

(Δικτατορία του προλεταριάτου). (σ.σ. δική μας τιτλοδότηση).

1185. Τώρα όµως, σηκώνοντας µε κάθε δίκιο τη σηµαία της δηµοκρατίας, ορισµένα τµήµατα της Αριστεράς θεώρησαν αναγκαίο να αµφισβητήσουν έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του µαρξισµού: τη δικτατορία του προλεταριάτου.

1186. Στο θέµα αυτό θεωρώ ότι οι µαρξιστές έχουν βρεθεί σε αµυντική θέση και ότι πολλές φορές, αποκηρύσσοντας σωστά τον όρο δικτατορία του προλεταριάτου, αυτό που κάνουν είναι να αµφισβητούν τον άξονα της µαρξιστικής θέσης γύρω από το κράτος.

1187. Σύµφωνα µε τον Jon Elster, η «δικτατορία του προλεταριάτου» είναι µια «φράση που έχει αποκτήσει χροιά, πιθανώς άγνωστη για τον Μαρξ και τους συγχρόνους του. Η δικτατορία στην εποχή του και στο έργο του δεν ήταν ασυµβίβαστη µε τη δηµοκρατία4».

1188. Πιστεύω ότι εδώ πρέπει να ξεκαθαρίσουµε πολύ καλά τα πράγµατα για να µπορέσουµε να τα καταλάβουµε. Πιστεύω ότι η έκφραση δικτατορία του προλεταριάτου πρέπει να εγκαταλειφθεί γιατί οι λέξεις χρησιµεύουν για να επικοινωνούµε και όταν χρησιµοποιείται ένας όρος που κανένας δεν καταλαβαίνει τι θέλει να πει ή καταλαβαίνει κάτι διαφορετικό από αυτό που προσπαθεί να εκφραστεί, τι νόηµα έχει να τον χρησιµοποιούµε; Για να χρησιµοποιήσουµε µια παροµοίωση, όταν ο κόσµος µιλάει για το υγρό που πίνουµε χρησιµοποιεί τον όρο νερό, δεν µιλά για Η2Ο. Με τον ίδιο τρόπο, δεν έχει κανένα νόηµα να χρησιµοποιείται ο όρος δικτατορία του προλεταριάτου στον πολιτικό λόγο και πολύ λιγότερο όταν στις πιο πρόσφατες εµπειρίες µας στη Λατινική Αµερική αυτό που έχουµε δει, αυτό που γνωρίζει ο κόσµος, είναι οι στρατιωτικές δικτατορίες. Πώς θα πούµε εµείς σε αυτόν τον λαό που δεν έχει µελετήσει τον µαρξισµό, που δεν έχει επιστηµονικές  γνώσεις: «Σύντροφοι, ερχόµαστε να σας προσφέρουµε µια νέα δικτατορία, µόνο που τώρα είναι η δικτατορία του προλεταριάτου».

1189. Τώρα λοιπόν, άλλο πράγµα είναι ο πολιτικός λόγος και άλλο ο θεωρητικός λόγος. Από θεωρητική άποψη, για να µπορεί ένα δηµοκρατικό πολιτικό σύστηµα να αντανακλά τα συµφέροντα της πλειονότητας του λαού, πρέπει να περιορίσει αναγκαστικά την πραγµατοποίηση των συµφερόντων εκείνων που αντιτίθενται στην υιοθέτηση των µέτρων υπέρ του λαού.

4 J. Elster, Una intrοduction a Karl Marx, Μεξικό, Siglo ΧΧΙ, 1992, σ. 172.

1190. Οι συγκεκριµένες κοινωνίες δεν είναι κοινωνίες που βρίσκονται στον αέρα, όπου όλα τα συµφέροντα συµπίπτουν. Πρέπει να έχουµε υπόψη ότι η κοινωνία συνίσταται από αντιτιθέµενα συµφέροντα και προφανώς για να µπορεί να λειτουργήσει µια κοινωνία λαϊκής πλειονότητας θα πρέπει να χρησιµοποιεί µηχανισµούς που θα επιβάλλουν τον σεβασµό των συµφερόντων της πλειονότητας, πράγµα που αναγκαστικά θα οδηγήσει σε σύγκρουση µε τα συµφέροντα µιας µέχρι τότε προνοµιούχας µειονότητας. Και αυτή θα υποταχθεί µόνο αν πιεστεί.

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

1191. Αυτός είναι ο νόµος της ιστορίας. Αν η µειονότητα υποτασσόταν εθελοντικά στα συµφέροντα της λαϊκής πλειονότητας που βρίσκεται στην εξουσία, αυτή θα µπορούσε να υλοποιήσει µια απεριόριστη δηµοκρατία. Αυτή δεν είναι µια έξυπνη ιδέα δική µου, είναι ο ίδιος ο Λένιν που το είπε. Τους περιορισµούς δεν τους επιβάλλει ο λαός, τους επιβάλλει η ίδια η δράση του αντιπάλου.

1192. Η δικτατορία του προλεταριάτου δεν είναι παρά η άλλη όψη της πιο πλατιάς λαϊκής δηµοκρατίας, δηλαδή του δικαιώµατος να επιβάλει να γίνουν σεβαστά τα συµφέροντα της πλειονότητας. Αν δεν υλοποιόταν αυτό το δικαίωµα κατά των αντιτιθέµενων, θα ερχόταν σε αντίθεση µε την ίδια την έννοια της δηµοκρατίας, δεν θα γινόταν σεβαστή η πλειοψηφία.

1193. Ο Μαρξ, και ιδιαίτερα ο Λένιν στο Κράτος και Επανάσταση, αναπτύσσουν την έννοια της δικτατορίας για να εξηγήσουν πώς λειτουργεί το κάθε κράτος. Σύµφωνα µε αυτούς, ακόµη και οι πιο αντιπροσωπευτικές αστικές δηµοκρατίες, δηλαδή οι δηµοκρατικότερες, είναι αστικές δικτατορίες, γιατί εκφράζουν την υπεροχή ή κυριαρχία της αστικής τάξης, δηλαδή είναι τα συµφέροντα της τάξης τους που επιβάλλονται στην υπόλοιπη κοινωνία. Κανένας αστός πολιτικός, φυσικά, δεν θα κάνει την προεκλογική του εκστρατεία σηκώνοντας τη σηµαία της αστικής δικτατορίας, αντίθετα θα προσπαθήσει να κάνει πιστευτό ότι το σύστηµά της εκφράζει τα συµφέροντα όλων των πολιτών και ότι είναι το δηµοκρατικότερο του κόσµου.

1194. Δικτατορία του προλεταριάτου δεν σηµαίνει, συνεπώς, τον µη σεβασµό των νόµων που ο λαός έχει αποφασίσει ή την απουσία κράτους δικαίου, αλλά την άσκηση αυτού του κράτους δικαίου κατά της µειονότητας που αντιτίθεται στις αλλαγές που αποφασίστηκαν δηµοκρατικά.

1195. Όµως δεν πρέπει να συγχέουµε, όπως είπε κάποιος, το «κράτος δικαίου» µε το «κράτος της Δεξιάς».* Ο αστισµός, που υποστηρίζει µε τόσο πάθος τον σεβασµό στο κράτος δικαίου όταν είναι το δικό του κράτος δικαίου, βάζει τεράστια εµπόδια όταν οι προοδευτικές και επαναστατικές δυνάµεις προσπαθούν να τροποποιήσουν το κράτος δικαίου µεταρρυθµίζοντας το Σύνταγµα έτσι ώστε να εκφράζει καλύτερα τα λαϊκά συµφέρονται όπως συµβαίνει σήµερα, για παράδειγµα, στη Βενεζουέλα του Τσάβες.

1196. Γι’ αυτό είναι σηµαντική η µαρξιστική διάκριση µεταξύ του είδους του κράτους και της µορφής διακυβέρνησης. Το είδος του κράτους αποτελεί απάντηση στην ερώτηση: ποια συµφέρονται (ή τα συµφέροντα ποιας τάξης) εξυπηρετεί αυτό το κράτος; Η µορφή διακυβέρνησης απαντά στην ερώτηση: µε ποιον τρόπο υλοποιούνται αυτά τα συµφέροντα: µέσω ενός δικτατορικού ή ενός δηµοκρατικού καθεστώτος, µε όλες τις παραλλαγές του; Μου φαίνεται ότι είναι σηµαντικό να καταλάβουµε ότι όταν οι κλασικοί [του µαρξισµού] µιλούν για δικτατορία του προλεταριάτου έχουν στον νου τους ένα είδος κράτους και όχι µια µορφή διακυβέρνησης. Και, επιπλέον, ότι σκέφτονται έναν τύπο κράτους µιας ανεπτυγµένης καπιταλιστικής κοινωνίας που περνά στον σοσιαλισµό, συνεπώς µια κοινωνία όπου θα υπήρχαν κυρίως αστοί και προλετάριοι, γι’αυτό και γίνεται λόγος για δικτατορία του αστισµού ή δικτατορία του προλεταριάτου, χωρίς ενδιάµεσες αποχρώσεις.

1197. Έχοντας υπόψη όσα ειπώθηκαν προηγουµένως, ίσως το καταλληλότερο για να αποφευχθούν συγχύσεις χωρίς να απαρνηθούµε τη µαρξιστική έννοια του κράτους -σύµφωνα µε την οποία το κράτος δεν είναι ουδέτερο αλλά υπακούει στα συµφέροντα συγκεκριµένων τάξεων-είναι να µιλάµε για κράτος µε αστική ηγεµονία και κράτος µε λαϊκή ηγεµονία. Από τη µια πλευρά, µε τον τρόπο αυτόν αποφεύγουµε τις παρανοήσεις που δηµιουργεί ο όρος δικτατορία και από την άλλη, αντανακλάται έτσι καλύτερα το σηµερινό κοινωνικό υποκείµενο της επανάστασης στη Λατινική Αµερική, που περιλαµβάνει πολλά άλλα κοινωνικά τµήµατα εκτός από την εργατική τάξη.

*Στα ισπανικά: «estado de derecho» δικτατορία του δικαίου και «estado de derecha» δικτατορία της εξουσίας, αντίστοιχα (Σ.τ.Μ.).

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

5. Σχέσεις σεβασμού στο λαϊκό κίνημα.

(Να τείνει ευήκοον ους σε όλες τις λύσεις που κυοφορεί ο ίδιος ο λαός για να υπερασπιστεί ή να αγωνιστεί για τις διεκδικήσεις του) (Η Αριστερά).

1198. Αν η Αριστερά επιδιώκει να οικοδοµήσει µια αντισυστηµική κοινωνική δύναµη, πρέπει να διαθέτει µια οργάνωση που να εκφράζει µεγάλο σεβασµό για το λαϊκό κίνηµα. Να συµβάλλει στην αυτόνοµη ανάπτυξή του εγκαταλείποντας κάθε απόπειρα χειραγώγησης. Να ξεκινά από τη βάση ότι αυτή δεν είναι η µόνη που έχει ιδέες και προτάσεις και ότι, αντίθετα, το λαϊκό κίνηµα έχει πολλά να της προσφέρει, γιατί στην καθηµερινή αγωνιστική του πρακτική µαθαίνει επίσης, ανακαλύπτει δρόµους, βρίσκει απαντήσεις, µαθαίνει µεθόδους που σε πολλά θα την εµπλουτίσουν.

1199. Όπως λέει ο Κλοδοµίρο Αλµέιντα, «οι δηµιουργικές, καινοτόµες, επαναστατικές  ιδέες, οι ιδέες αλλαγής δεν γεννιούνται υποχρεωτικά µόνο στους κόλπους του κόµµατος και συνεπώς αυτό δεν πρέπει να περιορίζεται µόνο να συγκεντρώνει διεκδικήσεις και αιτήµατα από το κίνηµα, αλλά επίσης να µαζεύει ιδέες και έννοιες που θα εµπλουτίζουν το εννοιολογικό του οπλοστάσιο».

1200. Η σχέση µε το λαϊκό κίνηµα πρέπει να είναι –λοιπόν-ένα αµφίδροµο κύκλωµα. Δυστυχώς όµως, συνήθως λειτουργεί ακόµη προς τη µία µόνο κατεύθυνση.

1201. Από την άλλη πλευρά, είναι µνηµειώδες λάθος να προσπαθείς να καθοδηγήσεις το µαζικό κίνηµα από τα πάνω, µε διαταγές, γιατί η λαϊκή συµµετοχή δεν είναι κάτι που µπορεί να γίνει µε θέσπιση διαταγµάτων από τα πάνω. Μόνο αν η Αριστερά ξεκινά από τα ενδιαφέροντα του κόσµου, µόνο αν µπορέσει να τον βοηθήσει να ανακαλύψει αυτός ο ίδιος την αναγκαιότητα να γίνει ένα συγκεκριµένο έργο, µόνο αν κερδηθεί η συνείδηση και η καρδιά του, µόνο τότε αυτοί οι άνθρωποι θα είναι διατεθειµένοι να συµµετάσχουν πλήρως στο κίνηµα µε τις δράσεις που θα αναλάβουν.

1202. Αν η κοινωνία που θέλει να οικοδοµήσει η Αριστερά είναι πλήρως δηµοκρατική, από τώρα πρέπει να ασκεί τη δηµοκρατία σε όλα τα πεδία. Όπου είναι δυνατό, πρέπει να εντάσσεται η βάση στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων, πράγµα που σηµαίνει ότι πρέπει να ανοίγουν χώροι στη λαϊκή συµµετοχή, να εγκαταλείπεται η µέθοδος να κατεβαίνουν προκατασκευασµένα σχήµατα. Πρέπει να αγωνίζεται για «να εξαλειφθεί κάθε συγκεντρωτισµός που εκµηδενίζει την πρωτοβουλία των µαζών. Ο ρόλος της Αριστεράς είναι να προσανατολίζει και όχι να υποσκελίζει τις µάζες».

1203. Από την άλλη πλευρά, πρέπει να µάθει να ακούει. Να µιλά µε τον κόσµο, και µε όλες τις σκέψεις που συλλέγονται να µπορεί να διαγνώσει σωστά την ψυχική του κατάσταση, να συνθέτει εκείνο που µπορεί να ενοποιήσει και να γεννήσει δράση, πολεµώντας τον πεσιµισµό και την ηττοπάθεια που επίσης υπάρχουν. Να τείνει ευήκοον ους σε όλες τις λύσεις που κυοφορεί ο ίδιος ο λαός για να υπερασπιστεί ή να αγωνιστεί για τις διεκδικήσεις του.

1204. Μόνο τότε οι προσανατολισµοί που προτείνονται δεν θα εκλαµβάνονται ως ντιρεκτίβες που έρχονται απ’ έξω από το κίνηµα και θα οδηγήσουν στην οικοδόµηση µιας οργανωτικής διαδικασίας που µπορεί να φέρει, αν όχι ολόκληρο τον λαό, τουλάχιστον ένα σηµαντικό τµήµα του να προσχωρήσει στον αγώνα και, ξεκινώντας από εκεί, να µπορέσει να κερδίσει τα πιο καθυστερηµένα, τα πιο πεσιµιστικά τµήµατα. Όταν αυτά τα τελευταία νιώσουν ότι οι στόχοι για τους οποίους γίνεται ο αγώνας όχι µόνο είναι αναγκαίοι ,αλλά και είναι δυνατόν να επιτευχθούν -όπως έλεγε ο Τσε τότε θα ενωθούν στον αγώνα.

1205. Όταν, από την άλλη µεριά, ο λαός επαληθεύει ότι είναι οι δικές του ιδέες, είναι οι δικές του πρωτοβουλίες εκείνες που υλοποιούνται, θα αισθανθεί ότι είναι πρωταγωνιστής στα γεγονότα και η αγωνιστική του δυνατότητα θα αυξηθεί απέραντα.

Έπειτα από όσα είπαµε µέχρι εδώ, µπορούµε να αντιληφθούµε γιατί τα πολιτικά στελέχη της νέας εποχής δεν µπορούν να είναι στελέχη µε στρατιωτική νοοτροπία -σήµερα δεν πρόκειται για την καθοδήγηση ενός στρατού, πράγµα βέβαια που δεν σηµαίνει ότι σε κάποιες κρίσιµες συγκυρίες δεν µπορεί και δεν πρέπει να γίνει µια στροφή προς αυτή την κατεύθυνση-, ούτε επίσης λαϊκιστές δηµαγωγοί -γιατί δεν πρόκειται να καθοδηγήσουν ένα κοπάδι πρόβατα. Τα πολιτικά στελέχη θα πρέπει να είναι βασικά λαϊκοί παιδαγωγοί που µπορούν να κινητοποιήσουν όλη τη σοφία που υπάρχει στον λαό τόσο εκείνη που προέρχεται από τις πολιτιστικές και αγωνιστικές του παραδόσεις, όσο και εκείνη που αποκτάται στην καθηµερινή µάχη για την επιβίωση µέσω της σύντηξής της µε την καθολικότερη γνώση που µπορεί να συνεισφέρει η πολιτική οργάνωση. Πρέπει να υποκινεί τη δηµιουργική πρωτοβουλία, την αναζήτηση απαντήσεων.

1207. Δυστυχώς πολλά ηγετικά στελέχη σπούδασαν στη σχολή της καθοδήγησης των µαζών µέσω διαταγών και αυτό δεν είναι εύκολο να αλλάξει από τη µια µέρα στην άλλη. Γι’ αυτό δεν θέλω να δηµιουργήσω µια αίσθηση υπέρµετρης αισιοδοξίας. Το πρόβληµα της σωστής σχέσης µε τα κοινωνικά κινήµατα απέχει πολύ από την πλήρη λύση του.

1208. Συµφωνώ µε τον Αδόλφο Τζίλι ότι αν δεν υπάρχει µια σχέση ανάµεσα στην πολιτική οργάνωση και τα κοινωνικά κινήµατα «µε όρους συµµετοχής -και όχι υποταγής-, [ … ] οι κίνδυνοι ενσωµάτωσης, γραφειοκρατικοποίησης και συντηρητικοποίησης που ενεδρεύουν είναι πολύ µεγάλοι. Ο ελιτισµός στην πολιτική δεν είναι µια παραµόρφωση, αλλά µία από τις πιθανές συνεπαγωγές και συνέπειες όταν µειώνεται η συµµετοχή των πολιτών ή δεν βρίσκει τα κανάλια ή τα οχήµατα για να εκδηλωθεί».

1209. Αυτή η επανεκτίµηση των κοινωνικών κινηµάτων και η κατανόηση ότι η καθοδήγηση κερδίζεται και δεν επιβάλλεται, έχει οδηγήσει ορισµένα τµήµατα της Αριστεράς να αναζητήσουν νέες φόρµουλες για να διαµορφώσουν τα πολιτικά µέτωπα που δεν θα είναι µια απλή συµµαχία µεταξύ πολιτικών κοµµάτων, αλλά που µε τη σειρά τους θα δίνουν χώρο στην έκφραση των κοινωνικών κινηµάτων.

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

6. Προσαρμογή του λεξιλογίου στους νέους καιρούς

1210. Τα µέλη και τα µηνύµατα της σηµερινής Αριστεράς, της Αριστεράς της τηλεοπτικής εποχής, δεν µπορούν να είναι τα ίδια µε αυτά της δεκαετία; του 1960. Ούτε είναι αυτά της εποχής του Γουτεµβέργιου5-βρισκόµαστε στην εποχή της εικόνας και της τηλεσειράς. «Η κουλτούρα του βιβλίου, η κουλτούρα της γραµµένης λέξης –όπως λέει ο Ατίλιο Μπορόν είναι σήµερα η κουλτούρα µιας ελίτ, δεν είναι πια κουλτούρα των µαζών», Οι άνθρωποι σήµερα διαβάζουν πολύ λίγο ή δεν διαβάζουν, για να µπορέσουµε να επικοινωνήσουµε µε τον λαό πρέπει να κυριαρχήσουµε στο οπτικοακουστικό λεξιλόγιο. Και η Αριστερά αντιµετωπίζει τη µεγάλη πρόκληση να αναζητήσει το πώς θα το κάνει, όταν τα κυριότερα οπτικοακουστικά µέσα είναι απολύτως ελεγχόµενα από µεγάλες εθνικές και υπερεθνικές µονοπωλιακές επιχειρήσεις.

121Ι. Πολλές φορές χρειάζεται να ανταγωνιστεί µε τα µεγάλα κανάλια της τηλεόρασης και αυτό είναι προφανώς αδύνατο, όχι µόνο λόγω των οικονοµικών πόρων που θα απαιτούνταν γι’ αυτό, αλλά και γιατί, ακόµη και αν υπήρχαν οι πόροι αυτοί, όπως στην περίπτωση της Συνοµοσπονδίας Εργαζοµένων (CUT) της Βραζιλίας που είναι συνδεδεµένη µε το ΡΤ, οι οικονοµικοί όµιλοι που µονοπωλούν αυτά τα µέσα εµποδίζουν κάθε απόπειρα εισόδου της Αριστεράς σε αυτά. Η CUT θέλησε να αποκτήσει έναν δικό της χώρο και δεν της παρασχέθηκε.

1212. Όµως υπάρχουν άλλες µορφές εναλλακτικής επικοινωνίας στην υποήπειρό µας* που δεν έχουν αξιοποιηθεί αρκετά από την Αριστερά, όπως η δηµοτική ραδιοφωνία, οι τοπικές εφηµερίδες, η δηµοτική τηλεόραση και άλλα περισσότερο προσβάσιµα σε οποιαδήποτε οµάδα δουλεύει στον κοινοτικό χώρο: χρήση βιντεοκασετών για να γίνουν γνωστές, σε µικρές οµάδες ανθρώπων, εµπειρίες που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για να µπορέσουν να µάθουν και να διαµορφώσουν κριτική συνείδηση απέναντι στα µηνύµατα και τις πληροφορίες που µεταδίδουν οι µεγάλες πολυεθνικές της πληροφορίας.

12l3. Εδώ βρίσκεται ακόµη η πρόκληση να δηµιουργηθούν παιδαγωγικά βίντεο για την ανταλλαγή εµπειριών και τη γνωστοποίηση των άλλων λαϊκών εµπειριών.

1214. Σε αυτή την ανταλλαγή εµπειριών αρχίζουν να διαδραµατίζουν σηµαντικό ρόλο τα συνδεδεµένα σε δίκτυα µέσω δορυφόρων λαϊκά ραδιόφωνα που επιτρέπουν στους λαϊκούς ακτιβιστές να επικοινωνούν µεταξύ τους από τη µία χώρα στην άλλη και να συζητούν πάνω στις εµπειρίες τους.

1215. Όµως, εκτός από τη χρήση ενός λεξιλογίου, προσαρµοσµένου στη νέα τεχνολογική ανάπτυξη, είναι βασικό για την Αριστερά να αποµακρυνθεί από το παλιό στυλ να απευθύνονται οµοιόµορφα µηνύµατα σε ανθρώπους µε τόσο διαφοροποιηµένα ενδιαφέροντα. Δεν είναι δυνατόν να σκεφτόµαστε µε όρους άµορφων µαζών-αυτό που υπάρχει είναι άτοµα, άνδρες και γυναίκες, που βρίσκονται σε διαφορετικούς τόπους, κάνουν διαφορετικά πράγµατα και υπόκεινται σε διαφορετικές ιδεολογικές επιρροές. Το µήνυµα πρέπει να προσλαµβάνει ευέλικτες µορφές για να φτάσει σε κάθε συγκεκριµένο άνθρωπο. Πρέπει να µπορούµε να εξατοµικεύουµε µε το µήνυµα.

 


5. Ο εφευρέτης και δηµιουργός της τυπογραφίας στην Ευρώπη, γιατί οι πραγµατικοί εφευρέτες της τυπογραφίας ήταν οι Κινέζοι. Το χαρτί και η εκτύπωση ήταν δικές τους εφευρέσεις. «Το χαρτί εµφανίστηκε στην Κίνα χίλια χρόνια πριν από τη Δύση και η εκτύπωση πιθανόν να άρχισε στα τέλη του 70υ αιώνα» (Μ. Castells, La era de lα infοrmαtion, τόµος 1, ό.π., σ. 34).

* Τα τελευταία χρόνια στη Λατινική Αµερική έχουµε άνθηση των πρωτοβουλιών εναλλακτικής ενηµέρωσης όλων των µορφών που περιγράφει εδώ η Marta Harnecker. Σε πολλές χώρες λειτουργούν ήδη εκατοντάδες ραδιοφωνικοί σταθµοί και τηλεοπτικά κανάλια τοπικής εµβέλειας σε κοινοτικό επίπεδο, στις πόλεις και την ύπαιθρο. Επίσης, από το 2005 εκπέµπει σε όλη την Αµερική το κεντρικό τηλεοπτικό κανάλι Telesur (διαδικτυακή διεύθυνση: telesurtv.net), από το Καράκας της Βενεζουέλας, Σ.τ.Μ.

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

2. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΣΑ
1. Επανένωση των αγωνιστών γύρω από κοινές αξίες και ένα συγκεκριµένο πρόγραµµα

1216. Αυτό που πρέπει να ενώνει τους αγωνιστές γύρω από την πολιτική οργάνωση πρέπει κυρίως να είναι η συναίνεση σε «κοινές πολιτιστικές αξίες», από τις οποίες πρέπει να απορρέουν «τα σχέδια και τα προγράµµατά της».

1217. Το πολιτικό πρόγραµµα πρέπει να είναι το κατεξοχήν ενωτικό και ενοποιητικό στοιχείο και είναι αυτό που πρέπει να δίνει συνοχή στην πολιτική δραστηριότητα. Η αποδοχή ή η µη αποδοχή του προγράµµατος πρέπει να είναι η διαχωριστική γραµµή ανάµεσα σε αυτούς που βρίσκονται µέσα στην οργάνωση και αυτούς που αποκλείονται από αυτήν, είτε πρόκειται για έναν πολιτικό φορέα της Αριστεράς ή ένα πολιτικό µέτωπο ευρύτερου χαρακτήρα. Μπορεί να υπάρχουν αποκλίσεις σε πολλά πράγµατα, όµως χρειάζεται να υπάρχει συναίνεση στα προγραµµατικά ζητήµατα.

1218. Γίνεται πολύς λόγος για την ενότητα της Αριστεράς. Χωρίς αµφιβολία αυτή είναι θεµελιώδους σηµασίας προωθητικός παράγοντας, αν πρόκειται για ενότητα αγώνα, αντίστασης, αλλαγής. Και όχι αν πρόκειται για απλή ενότητα αρκτικόλεξων της Αριστεράς, γιατί ανάµεσα σε αυτά τα αρκτικόλεξα µπορεί να υπάρχουν εκείνοι που έχουν φτάσει στην πεποίθηση ότι δεν υπάρχει άλλο από την προσαρµογή στο υπάρχον καθεστώς και αν είναι έτσι θα αφαιρούνταν δυνάµεις αντί να προστίθενται.

1219. Δεν πρέπει να ξεχνάµε ότι υπάρχουν αθροίσεις που προσθέτουν, αθροίσεις που αφαιρούν -αυτή είναι η περίπτωση που µόλις προαναφέραµε και αθροίσεις που πολλαπλασιάζουν. Το πιο διαυγές παράδειγµα αυτού του τελευταίου τύπου άθροισης δυνάµεων είναι το Φρέντε Άµπλιο της Ουρουγουάης, του οποίου οι αγωνιστές υπερβαίνουν κατά πολύ το σύνολο των µελών όλων των κοµµάτων που το αποτελούν. Αυτή η ενωτική έκφραση της Αριστεράς κατάφερε να συγκεντρώσει έναν µεγάλο αριθµό ανθρώπων που προηγουµένως δεν συµµετείχαν σε κανένα από τα κόµµατα τα οποία αποτελούν αυτή τη συµµαχία και που σήµερα δραστηριοποιούνται στις Επιτροπές Βάσης του Φρέντε Άµπλιο. Τα χωρίς κοµµατική ταυτότητα µέλη του Φρέντε Άµπλιο αποτελούν τα δύο τρίτα του Μετώπου και οι κοµµατικοί το υπόλοιπο ένα τρίτο.

2. Θεώρηση διαφόρων µορφών στράτευσης

Κρίση ένταξης και απήχηση της Αριστεράς

1220. Όπως είναι γνωστό σε όλους, κατά τα τελευταία χρόνια έχει δηµιουργηθεί µια αρκετά γενικευµένη κρίση ένταξης, όχι µόνο στα κόµµατα της Αριστεράς, αλλά και στα κοινωνικά κινήµατα και στις χριστιανικές κοινότητες βάσης, που δεν είναι άσχετη µε τις αλλαγές που έχουν συµβεί στον κόσµο. Ωστόσο, µαζί µε αυτή την κρίση στράτευσης, σε πολλές από τις χώρες µας έχει συµβεί παράλληλα αύξηση της επιρροής της Αριστεράς στην κοινωνία και αύξηση της απήχησης της Αριστεράς στα λαϊκά στρώµατα.

1221. Αυτό οδηγεί στη σκέψη ότι εκτός από τους παράγοντες που εκτέθηκαν προηγουµένως, που µπορεί να είναι οι αιτίες αυτής της κρίσης, είναι πολύ πιθανόν να συντελεί επίσης σε αυτήν το είδος των απαιτήσεων που τίθενται σε κάποιον για να µπορεί να συµµετάσχει σε µια οργανωµένη αγωνιστική πρακτική. Θα πρέπει να εξεταστεί αν η Αριστερά έχει µάθει να ανοίγει κανάλια στράτευσης για να µπορέσει να αποδώσει καρπούς αυτή η αυξανόµενη απήχηση της Αριστεράς στην κοινωνία, γιατί όλοι οι άνθρωποι δεν έχουν την ίδια τάση για στράτευση ούτε αισθάνονται την κλίση να ενταχθούν µόνιµα. Αυτό κυµαίνεται και εξαρτάται πολύ από τις πολιτικές στιγµές που οι άνθρωποι βιώνουν. Το να µη δίνεται προσοχή σε αυτό και να απαιτείται µια οµοιόµορφη στράτευση σηµαίνει αυτοπεριορισµό και αποδυνάµωση της πολιτικής οργάνωσης.

Ένταξη σε ομάδες διαφερόντων.Μόνιµη και συγκυριακή στράτευση

1222. Υπάρχουν, για παράδειγµα, εκείνοι που είναι διατεθειµένοι να στρατευτούν σε έναν θεµατικό τοµέα: υγεία, εκπαίδευση, πολιτισµό και όχι σε έναν πυρήνα του χώρου εργασίας τους ή σε µια τοπική δοµή. Υπάρχουν άλλοι που νιώθουν την ανάγκη να αγωνιστούν µόνο σε συγκεκριµένες συγκυρίες (εκλογικές ή άλλες) και δεν είναι διατεθειµένοι να το κάνουν όλο τον χρόνο, αν και σε κοµβικές στιγµές του πολιτικού αγώνα πάντα µπορείς να υπολογίζεις σε αυτούς, ενώ στην καθηµερινή τους ζωή προωθούν το σχέδιο και τις αξίες της Αριστεράς. Η προσπάθεια ταξινόµησης της στράτευσης σε έναν µοναδικό κανόνα ίδιο για όλους, σε µια στράτευση είκοσι τέσσερις ώρες την ηµέρα και επτά µέρες την εβδοµάδα σηµαίνει να εξαιρείς όλο αυτό το µαχητικό δυναµικό.

1223. Πρέπει να δηµιουργήσουµε έναν τύπο οργάνωσης που να χωρά τους διαφορετικούς τύπους ένταξης, η οποία να επιδέχεται διάφορους βαθµούς συµµετοχής. Οι οργανικές δοµές πρέπει να πάψουν να είναι δύσκαµπτες και να γίνουν ευέλικτες για να βελτιστοποιηθεί αυτή η διαφοροποιηµένη αγωνιστική δέσµευση χωρίς να εγκαθιδρυθεί µια ιεραρχική αξία µεταξύ τους.

1224. Από την άλλη πλευρά, συµφωνώ µε τον Κλοδοµίρο Αλµέιντα ότι η αξία και η αποτελεσµατικότητα της πολιτικής δέσµευσης ενός ανθρώπου δεν πρέπει να µετριέται σε σχέση µε την τυπική ένταξή του σε µια οργανική δοµή αλλά µε τη συγκεκριµένη συµβολή του στην προώθηση και ανάπτυξη του σχεδίου και της πολιτικής γραµµής της οργάνωσης.

Προσαρµογή των οργανώσεων βάσης στο περιβάλλον όπου δραστηριοποιούνται

1225. Για να διευκολυνθεί αυτή η διαφοροποιηµένη ένταξη γίνεται αναγκαίο να προσαρµοστεί η δοµή και οι οργανώσεις βάσης στη φύση του περιβάλλοντος στο οποίο αναπτύσσεται η κοµµατική δραστηριότητα. Ο Κλοδοµίρο Αλµέιντα θεωρεί ότι ένα από τα πράγµατα όπου µπορεί να γίνει κριτική στη λενινιστική οργάνωση του κόµµατος είναι η οµοιοµορφία των οργανικών βαθµίδων χωρίς να λαµβάνεται υπόψη η διαφοροποίηση του κάθε κοινωνικού περιβάλλοντος. Τα κύτταρα ή πυρήνες δοµούνταν µε ακριβώς οµοιόµορφο τρόπο σε όλους τους χώρους, χωρίς να λαµβάνεται υπόψη η ιδιαιτερότητα του καθενός από αυτούς: ένα εργοστάσιο δεν είναι το ίδιο µε ένα λατιφούντιο ή µια πανεπιστηµιακή σχολή ή ένα τηλεοπτικό κανάλι.

Συνεργασία µε πολλούς ανένταχτους ανθρώπους

1226. Όµως η πολιτική οργάνωση δεν πρέπει να δουλεύει µόνο µε τους ανθρώπους που αποκτούν κοµµατική σύνδεση, πρέπει επίσης να συµπεριλάβει σε πολλά έργα και τους ανένταχτους. Ένας τρόπος να το κάνει αυτό είναι να ευνοεί τη δηµιουργία ή τη χρήση οργάνων έξω από τις εσωτερικές δοµές του κόµµατος που χρησιµεύουν στην πολιτική οργάνωση και της επιτρέπουν να εκµεταλλευτεί τις υπάρχουσες θεωρητικές ή τεχνικές  δυνατότητες: ερευνητικά κέντρα, κέντρα εκποµπών και προπαγάνδας κ.λπ.

1227. Στην ίδια επίσης κατεύθυνση της δουλειάς µε τους ανένταχτους θεωρώ ότι είναι πολύ ενδιαφέρουσα η πρωτοβουλία να συγκληθούν όλοι όσοι είναι διατεθειµένοι να συνεισφέρουν ιδέες -και ιδιαίτερα οι ειδικοί συζητώντας καθορισµένα θεµατικά ζητήµατα: αγροτικό ζήτηµα, πετρελαϊκό, κατοικία, εκπαίδευση, εξωτερικό χρέος. Εµπειρίες τέτοιου τύπου είχε η πρώην Causa R της Βενεζουέλας στην τελευταία προεκλογική εκστρατεία των προεδρικών εκλογών, αλλά και αυτές που είχε το FMLN από το 1993 στο Ελ Σαλβαδόρ και ο EZLN στο Μεξικό, ανάµεσα σε άλλες.

Μέλος της πολιτικής οργάνωσης και καθηµερινή ζωή

1228. Ο επαναστατικός αγώνας έχει την τάση να περιορίζει τους στόχους του σε ό,τι σχετίζεται µε την οικονοµία και το κράτος, όµως λίγα έχει κάνει για να συµπεριλάβει και τον αγώνα εναντίον της κουλτούρας και του πολιτισµού της αποξένωσης µέσα στην οποία ζει, ξεχνώντας ότι ακόµη και στον σοσιαλισµό «η νέα κοινωνία πρέπει να ανταγωνίζεται σκληρά µε το παρελθόν», γιατί «τα ελαττώµατα του παρελθόντος µεταφέρονται στο παρόν στην ατοµική συνείδηση» και συνεπώς «πρέπει να γίνεται συνεχής δουλειά για να ξεριζωθούν».

1229. «Και αυτός ο αγώνας έχει κύριο πεδίο του την καθηµερινή ζωή». Για πολύ καιρό υποτιµήθηκε η πολιτική αξία του καθηµερινού. Δεν εκλαµβανόταν η καθηµερινότητα ως ένας επίσης πολιτικός χώρος, µε την ευρεία έννοια της λέξης.

1230. «Η µεταµόρφωση του καθηµερινού µπορεί να αναδυθεί µόνο όταν το άτοµο αποσπά ή βρίσκει στο κοινωνικό πεδίο έναν χώρο και έναν χρόνο για την ατοµικότητά του6». Αυτή η θέση του Νικαραγουανού κοινωνιολόγου µού φαίνεται πολύ ενδιαφέρουσα γιατί αν δεν επιτευχθεί αυτό, ο αγωνιστής απανθρωποποιείται, χάνει την ευαισθησία του και αποστασιοποιείται ολοένα και περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους. Η καταπολέµηση του ατοµικισµού, έργο στο οποίο όλοι πρέπει να αποδυθούµε, δεν σηµαίνει άρνηση των ατοµικών αναγκών του καθενός ανθρώπου. «Τα ατοµικά συµφέροντα δεν είναι ανταγωνιστικά µε τα κοινωνικά προϋποτίθενται αµοιβαία»,

1231. Έτσι, θεωρώ ότι πρέπει να αλλάξει επίσης η λανθασµένη σχέση µεταξύ αγωνιστή και θυσίας. Για να είναι κάποιος αγωνιστής κατά τις προηγούµενες δεκαετίες έπρεπε να έχει πνεύµα µάρτυρα: το να υποφέρεις ήταν επαναστατικό, το να διασκεδάζεις φαινόταν ύποπτο7. Κατά κάποιον τρόπο ήταν η αντήχηση της κολεκτιβιστικής παρέκκλισης του υπαρκτού σοσιαλισµού: το µέλος ήταν ένα επιπλέον γρανάζι στην κοµµατική µηχανή. Τα ατοµικά του συµφέροντα δεν λαµβάνονταν υπόψη. Αυτό δεν σηµαίνει ότι υποτιµούµε την επαναστατική θέρµη, το αγωνιστικό πάθος, την αίσθηση του χρέους, της εξέγερσης, της ευθύνης, το πνεύµα της αυταπάρνησης που πρέπει να έχουν οι αγωνιστές και πολύ περισσότερο οι ηγέτες, όµως αυτοί πρέπει να συνδυάζουν όσο είναι δυνατόν την αγωνιστική τους δράση µε την ανάπτυξη µιας όσο το δυνατόν πληρέστερης ανθρώπινης ζωής. Και αν η πολιτική δράση τους εµποδίζει να έχουν µια περισσότερο ανθρώπινη ζωή, πρέπει να έχουν συνείδηση ότι αυτό µπορεί να τους οδηγήσει, όπως επισήµαινε ο Τσε, «σε ακραίους δογµατισµούς, σε ψυχρούς σχολαστικισµούς, σε αποµόνωση από τις µάζες».

1232. Συµφωνώ µε τον Έλιο Γκαγιάρδο ότι θα έπρεπε να ξεπεραστεί η κλασική πρακτική της Αριστεράς: «φονταµενταλιστική, σοβαρή, αυστηρή, πολλές φορές ηρωική, [ … ] όµως επίσης λίγο ελκυστική για τον πληθυσµό [ … ] και συχνά στείρα».


6. Emesto Guevara, ΕΙ socialismo Υ el hombre en Cuba, στο Ernesto Che Gueνara, escritos Υ discursos, τόµος 8, 2η έκδ., Αβάνα, Κούβα, εκδόσεις Ciencias SociaIes, 1985, σσ. 257-258.

7. Αυτό το χαρακτηριστικό των αγωνιστών αντανακλάται εξαιρετικά παραστατικά στη βιογραφία της Τίνα Μοντότι, συντρόφισσας του Μέγια για µια περίοδο (EIena Poniatowska, Τιnίsίma, Μεξικο, Era, 1992).

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

3. Εγκατάλειψη των αυταρχικών μεθόδων

Από τον γραφειοκρατικό συγκεντρωτισµό στον δηµοκρατικό συγκεντρωτισµό

(Δεν υπάρχει λοιπόν πολιτική αποτελεσµατικότητα χωρίς ενοποιηµένη διεύθυνση που να καθορίζει τις δράσεις προς υλοποίηση στις διάφορες στιγµές του αγώνα.)

.1233. Τα κόµµατα της Αριστεράς υπήρξαν για πολύ καιρό πολύ αυταρχικά. Η πρακτική τους συνήθως δεν ήταν ο δηµοκρατικός συγκεντρωτισµός αλλά ο γραφειοκρατικός συγκεντρωτισµός που ήταν πολύ επηρεασµένος από τις εµπειρίες του υπαρκτού σοσιαλισµού. Δεν εφάρµοζαν µια γενική γραµµή δράσης που την είχαν συζητήσει προηγουµένως όλα τα µέλη και είχε συµφωνήσει η πλειοψηφία, αλλά µια γραµµή δράσης που είχε αποφασίσει η κοµµατική ηγεσία χωρίς τη γνώση και τη γνώµη των µελών, τα οποία περιορίζονταν να υπακούουν σε εντολές που ποτέ δεν είχαν συζητήσει και πολλές φορές δεν καταλάβαιναν.

1234. Όµως ο αγώνας κατά αυτής της παρέκκλισης του γραφειοκρατικού συγκεντρωτισµού δεν πρέπει να οδηγήσει σε παρεκκλίσεις υπερδηµοκρατικισµού, όπου θα ξοδεύεται περισσότερος χρόνος στη συζήτηση παρά στη δράση, γιατί θα κατατριβόµαστε σε συζητήσεις ακόµη και για τα µη αναγκαία, που πολλές φορές δυσκολεύουν κάθε συγκεκριµένη δράση.

1235. Κριτικάροντας τη γραφειοκρατική παρέκκλιση του συγκεντρωτισµού, καταλήγουµε τον τελευταίο καιρό να απορρίπτουµε κάθε είδους συγκεντρωτισµό. Αυτό αντανακλάται, για παράδειγµα, στο ακόλουθο κείµενο του Immanuel Wallerstein: «Αυτό που θα έπρεπε να κάνουν οι αντισυστηµικές δυνάµεις [ … ] είναι να συγκεντρωθούν στην επέκταση των πραγµατικών κοινωνικών οµάδων κάθε είδους σε κάθε επίπεδο της κοινότητας και την οµαδοποίησή τους σε υψηλότερο επίπεδο, µε µη ενοποιηµένη µορφή. Το θεµελιώδες λάθος των αντισυστηµικών δυνάµεων κατά την προηγούµενη περίοδο ήταν η πίστη ότι όσο πιο ενοποιηµένη ήταν η δοµή, τόσο περισσότερο αποτελεσµατική ήταν. [ … ] Ο δηµοκρατικός συγκεντρωτισµός είναι ακριβώς το αντίθετο αυτού που λείπει. Η βάση της αλληλεγγύης πρέπει να είναι πιο λεπτή, πιο ευέλικτη και πιο οργανική. Η οικογένεια των αντισυστηµικών δυνάµεων πρέπει να κινηθεί µε πολλές ταχύτητα; σε µια σταθερή αναδιαµόρφωση των τακτικών προτεραιοτήτων της.

1236. »Μια συνδεδεµένη και όχι ενοποιηµένη οικογένεια αυτού του είδους µπορεί να είναι δυνατή µόνο αν κάθε µία οµάδα που την αποτελεί είναι καθαυτήν µια περίπλοκη και εσωτερικά δηµοκρατική δοµή. Και αυτό […..] είναι δυνατό µόνο αν στο συλλογικό επίπεδο αναγνωρίσουµε ότι δεν υπάρχουν στρατηγικές προτεραιότητες στον αγώνα. [ … ] Η µάχη για την αλλαγή µπορεί να επιτευχθεί µόνο σε πολλά µέτωπα ταυτόχρονα».

1237. Συµφωνώ µε τον Wallerstein στο ότι η µάχη πρέπει να δοθεί σε πολλά µέτωπα, σε αυτό µε το οποίο δεν συµφωνώ είναι στο ότι δεν είναι αναγκαίο οι παρόµοιες στρατηγικές του κάθε τµήµατος να συναρθρωθούν σε µια µοναδική στρατηγική τις πιο κρίσιµες στιγµές του αγώνα. Αυτή τη συνάρθρωση φοβάται ο αντίπαλος γιατί γνωρίζει ότι εκεί βρίσκεται η δύναµη του κινήµατος κατά της παγκοσµιοποίησης. Ο Wallerstein, αµφισβητώντας τον δηµοκρατικό συγκεντρωτισµό σε αυτές τις παραγράφους, αµφισβητεί ταυτόχρονα την αναγκαιότητα ενοποίησης των αντισυστηµικών δυνάµεων.

1238. Προσωπικά, δεν βλέπω πώς µπορεί να εννοηθεί µια πετυχηµένη πολιτική δράση, αν δεν επιτευχθεί µια ενοποιητική δράση και γι’ αυτό δεν πιστεύω να υπάρχει άλλη µέθοδος από τον δηµοκρατικό συγκεντρωτισµό, εκτός αν αποφασιστεί λειτουργία µε συναίνεση, µέθοδος φαινοµενικά δηµοκρατικότερη γιατί αναζητά την οµοφωνία, που όµως στην πράξη είναι πολύ πιο αντιδηµοκρατική γιατί παρέχει δικαίωµα βέτο στη µειοψηφία: σε ακραίο σηµείο, ένας µόνο άνθρωπος µπορεί να εµποδίσει την υλοποίηση συµφωνιών που έχουν τη στήριξη της συντριπτικής πλειοψηφίας. Η πιο εµβληµατική περίπτωση είναι αυτή των ΗΠΑ στο συµβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

1239. Από την άλλη πλευρά, η περιπλοκότητα των προβληµάτων, η ευρύτητα της οργάνωσης και οι χρόνοι της πολιτικής -που επιβάλλουν τη λήψη γρήγορων αποφάσεων σε συγκεκριµένες συγκυρίεςκάνουν σχεδόν αδύνατη τη χρήση του συναινετικού τρόπου σε πολλές περιπτώσεις, ακόµη και αν αποκλειστεί η χειραγωγητική του χρήση.

1240. Δεν υπάρχει λοιπόν πολιτική αποτελεσµατικότητα χωρίς ενοποιηµένη διεύθυνση που να καθορίζει τις δράσεις προς υλοποίηση στις διάφορες στιγµές του αγώνα. Αυτή η ενιαία κατεύθυνση γίνεται δυνατή γιατί αντανακλά µια γενική γραµµή δράσης που έχει συζητηθεί από όλα τα µέλη και έχει συµφωνηθεί από την πλειοψηφία. Εκείνοι των οποίων οι θέσεις έχουν µείνει µειοψηφικές πρέπει να υλοποιήσουν τη δράση της γραµµής που πλειοψηφεί, αναπτύσσοντας µαζί µε τα υπόλοιπα µέλη τις δράσεις που απορρέουν από αυτήν.

1241. Τώρα λοιπόν, για να υλοποιηθεί αυτή η γενική γραµµή, είναι αναγκαίο να καθοριστούν οι συγκεκριµένες δράσεις που πρέπει να πραγµατοποιήσουν τα µέλη. Για να επιτευχθεί αυτός ο καθορισµός είναι απαραίτητο να γίνει µια πλατιά συζήτηση όπου όλοι θα πουν τη γνώµη τους και στην οποία τελικά θα παρθούν αποφάσεις που όλοι θα πρέπει να διεκπεραιώσουν. Για να επιτευχθεί συντονισµένη δράση, οι κατώτερες οργανώσεις πρέπει να πάρουν υπόψη στις αποφάσεις τους τις υποδείξεις που θα κάνουν οι ανώτερες οργανώσεις. Ένας πολιτικός φορέας, που προσπαθεί σοβαρά να αγωνιστεί για την κοινωνική αλλαγή, δεν µπορεί να διαθέτει την πολυτέλεια να έχει στους κόλπους του απείθαρχα στοιχεία που να διασπούν την ενότητα δράσης, χωρίς την οποία δεν µπορεί να υπάρξει αποτελεσµατική δράση.

1242. Αυτός ο συνδυασµός ενιαίας κεντρικής διεύθυνσης και δηµοκρατικής συζήτησης στα διάφορα επίπεδα της οργάνωσης είναι αυτό που ονοµάζεται δηµοκρατικός συγκεvτρωτισµός. Πρόκειται για έναν διαλεκτικό συνδυασµό: σε περίπλοκες πολιτικές περιόδους επαναστατικής ανόδου ή πολέµου πρέπει να δίνεται έµφαση στον συγκεντρωτικό πόλο. Σε περιόδους ηρεµίας, όπου ο ρυθµός των γεγονότων είναι πιο αργός, η έµφαση δίνεται στον δηµοκρατικό πόλο.

1243. Ένας σωστός συνδυασµός συγκεντρωτισµού και δηµοκρατίας πρέπει να προωθεί την πρωτοβουλία των στελεχών και όλων των αγωνιστών. Μόνο η δηµιουργική δράση σε όλα τα επίπεδα του κόµµατος µπορεί να διασφαλίσει τη νίκη στην πάλη των τάξεων. Στην πράξη, αυτή η πρωτοβουλία εκδηλώνεται στην έννοια της ευθύνης, στην τάξη στη δουλειά, στη γενναιότητα και ικανότητα επίλυσης προβληµάτων, έκφρασης γνώµης, κριτικής ελαττωµάτων, καθώς και στην άσκηση ελέγχου, µε συντροφική ειλικρίνεια, προς τις ανώτερες οργανώσεις.

1244. Αν δεν συµβαίνει αυτό, το κόµµα ως οργανισµός θα έπαυε να έχει έννοια, επειδή δεν θα εκπλήρωνε την αρχή της εσωτερικής δηµοκρατίας. Η ανεπαρκής δηµοκρατική ζωή εµποδίζει την ανάπτυξη όλης της δηµιουργικής πρωτοβουλίας των αγωνιστών, µε τη συνακόλουθη πτώση της πολιτικής του αποδοτικότητας.

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

Πλειοψηφίες και µειοψηφίες

1245. Ο δηµοκρατικός συγκεντρωτισµός  συνεπάγεται, ταυτόχρονα µε την υποταγή της µειοψηφίας στην πλειοψηφία, τον σεβασµό της πλειοψηφίας απέναντι στη µειοψηφία.

1246. Η µειοψηφία δεν πρέπει να συνθλίβεται ούτε να περιθωριοποιείται, οφείλει να είναι σεβαστή. Επίσης δεν σηµαίνει συνολική υποταγή της µειοψηφίας στην πλειοψηφία. Η πρώτη πρέπει να υποτάσσεται στο έργο που προωθεί η δεύτερη σε κάθε συγκεκριµένη πολιτική συγκυρία, όµως δεν πρέπει να απαρνιέται τις πολιτικές, θεωρητικές, ιδεολογικές της θέσεις. Αντιθέτως, έχει το χρέος να συνεχίσει να τις υπερασπίζεται µέχρι να πείσει ή να πειστεί.

1247. Και γιατί η µειοψηφία πρέπει να συνεχίσει να υπερασπίζει τις θέσεις της και να µην ενδίδει µπροστά στις πλειοψηφούσες θέσεις; Γιατί η µειοψηφία µπορεί να έχει δίκιο, γιατί η ανάλυσή της για την πραγµατικότητα µπορεί να είναι πιο κοντά στα γεγονότα, γιατί µπορεί να κατάφερε να ανακαλύψει τα πραγµατικά κίνητρα συγκεκριµένων κοινωνικών υποκειµένων. Γι’ αυτό όσοι βρίσκονται στη θέση της µειοψηφίας µία συγκεκριµένη στιγµή όχι µόνο έχουν το δικαίωµα αλλά και την υποχρέωση να διατηρούν τις θέσεις τους και να αγωνίζονται για να κατακτήσουν την πλειονότητα των αγωνιστών υπέρ των θέσεών τους, µέσω του εσωτερικού διαλόγου.

1248. Από την άλλη πλευρά, «αν η πλειοψηφία είναι πεισµένη ότι οι θέσεις της είναι σωστές, δεν έχει τίποτε να φοβάται από την ιδεολογική πάλη. Αντιθέτως, πρέπει να ευνοεί την ανάπτυξή της, βέβαιη ότι θα κατορθώσει να πείσει τη µειοψηφούσα οµάδα.

1249. »Οταν η πλειοψηφία φοβάται µια αντιπαράθεση [θέσεων] είναι γιατί νιώθει αδύναµη, γιατί αισθάνεται ότι αποτελεί απλώς τυπική πλειοψηφία και δεν αντιπροσωπεύει την πραγµατική πλειοψηφία των µελών της οργάνωσης.

1250. »Δεν είναι αυτή η περίπτωση κάποιων επαναστατικών κοµµάτων της Λατινικής Αµερικής; Πόσες διασπάσεις θα µπορούσαν να έχουν αποφευχθεί αν υπήρχε σεβασµός στην έκφραση των µειοψηφιών; Αντί να γίνεται αυτό, έχει χρησιµοποιηθεί όλο το βάρος του γραφειοκρατικού µηχανισµού για να συντριβούν, χωρίς να τους αφήνουν παρά µία µόνο λύση: τη διάσπαση. Και ύστερα κατηγορούν αυτές τις οµάδες ως διασπαστικές. Μήπως οι πραγµατικοί διασπαστές είναι εκείνοι που προκαλούν την απόσχιση, εκείνοι που υποχρεώνουν τις µειοψηφούσες οµάδες να καταφεύγουν σε αυτή τη µόνη λύση για να µπορέσουν να ανταποκριθούν στην υποχρέωσή τους να αγωνιστούν [ … ] κατά των θέσεων που εκτιµούσαν ότι είναι λανθασµένες;».

1251. Μέχρι εδώ έχουµε αναλύσει το πρόβληµα των µειοψηφιών και των πλειοψηφιών µέσα στην πολιτική οργάνωση. Θα δούµε τώρα τι µπορεί να συµβεί σε µια µαζική οργάνωση. Σε αυτήν µπορεί να λάβει χώρα «µια δυσαρµονία ή αναντιστοιχία µεταξύ εκπροσώπων και εκπροσωπούµενων» και µε αυτόν τον τρόπο, παρόλο που µια οµάδα µπορεί να αποτελεί µειοψηφία, είναι δυνατόν να εκπροσωπεί τα συµφέροντα της πραγµατικής πλειοψηφίας των ανθρώπων που συµµετέχουν σε αυτή την οργάνωση.

1252. Αυτή η αναντιστοιχία µπορεί να οφείλεται σε διάφορους λόγους, όπως: στην οργανική ανεπάρκεια της οµάδας που αντιπροσωπεύει την πραγµατική πλειοψηφία να πετύχει καλύτερη εκπροσώπηση στη µαζική οργάνωση· στους γραφειοκρατικούς χειρισµούς της τυπικής πλειοψηφίας για να καταφέρει να διατηρήσει τις καθοδηγητικές θέσεις· στη γρήγορη αλλαγή της συνείδησης των µαζών χάρη στην ίδια την επαναστατική διαδικασία εκείνοι που µέχρι πριν από λίγες µόνο µέρες αντιπροσώπευαν πραγµατικά την πλειοψηφία, αποτελούν τώρα πλέον απλώς µια τυπική πλειοψηφία, γιατί η επαναστατική κατάσταση έκανε τις µάζες να δουν ότι η µειοψηφούσα οµάδα είχε δίκιο.

1253. Η σωστή µέθοδος για να λυθεί αυτή η αντίφαση εξαρτάται από το ποια είναι η αιτία αυτής της δυσαρµονίας.

1254. «Ως σύνθεση, µπορούµε να συµπεράνουµε ότι το πρόβληµα των πλειοψηφιών και των µειοψηφιών ξεπερνά οποιαδήποτε ποιοτική ανάλυσή του. Κάθε µία από αυτές τις κατηγορίες έχει σχετικό χαρακτήρα. Πολλές φορές οι πλειοψηφίες µέσα στις οργανώσεις µπορεί να είναι απλώς τυπικές πλειοψηφίες. Αυτό που πραγµατικά έχει σηµασία είναι να γνωρίζουµε τι αντιπροσωπεύουν αυτές οι πλειοψηφίες και αυτές οι µειοψηφίες σε σχέση µε τα συµφέροντα της πραγµατικής πλειοψηφίας».

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

Δηµιουργία χώρων διαλόγου

1255. Για να έχει µια οργάνωση δηµοκρατική εσωτερική ζωή είναι βασικό να δηµιουργεί χώρους για τον διάλογο, την οικοδόµηση θέσεων, τον αµοιβαίο εµπλουτισµό µέσω των ανταλλαγών γνώµης. Γι’ αυτό είναι βασικό να αποφεύγονται κυρώσεις στους διαφωνούντες.

1256. Μέχρι τώρα, εκτός από σπάνιες εξαιρέσεις, έχουν προτιµηθεί τα κύτταρα ή πυρήνες ως οργανωτικός  χώρος όπου πραγµατοποιείται η δηµοκρατική ζωή του κόµµατος. Ωστόσο, είναι προφανές ότι για την εµβάθυνση ορισµένων συζητήσεων, ιδιαίτερα εκείνων που σχετίζονται µε την οικοδόµηση της γενικής πολιτικής γραµµής του κόµµατός   και τις γραµµές ανά τοµέα, αυτός είναι ένας πολύ περιορισµένος χώρος. Φαίνεται να συµβάλλουν πολύ περισσότερο στον εµπλουτισµό του προβληµατισµού οι ευρύτερες συγκεντρώσεις όπου µπορεί να επιτευχθεί η συµβολή σηµαντικών εισηγητών που θα συζητήσουν σε βάθος τις διαφορές τους, πράγµα που θα βοηθήσει τους υπόλοιπους συµµετέχοντες να διαµορφώσουν τη δική τους κρίση. Αυτή είναι µια µορφή οικοδόµησης σκέψης.

1257. Πώς µπορούµε να σκεφτούµε, για παράδειγµα, ότι η συζήτηση γύρω από την οικονοµική κατάσταση της χώρας και τη γραµµή που θα ακολουθηθεί σε αυτό το θέµα µπορεί να διεξαχθεί σε πυρήνες εργασιακών χώρων ή σε τοπικές οργανώσεις; Μήπως η σκέψη δεν οικοδοµείται µέσω του διαλόγου; Τι διάλογος  µπορεί να γίνει γύρω από τέτοιου εύρους θέµατα µέσα σε µια οµάδα δέκα, είκοσι ή τριάντα ανθρώπων που δεν γνωρίζουν σε βάθος το θέµα; Δεν θα ήταν πιο λογικό να συγκεντρωθούν οι κυριότεροι τεχνικοί του κόµµατός   για να συζητήσουν πάνω σε αυτό το πρόβληµα και τα µέλη να γνωρίσουν µε τη βοήθειά τους τις διάφορες θέσεις ώστε να µπορέσουν ύστερα να αποφασίσουν;

1258. Η αναζήτηση λοιπόν των πιο κατάλληλων µηχανισµών για να κινηθεί ένας δηµοκρατικός  διάλογος µέσα στην πολιτική οργάνωση είναι µία από τις προκλήσεις που έχει να αντιµετωπίσει η Αριστερά.

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

Ρεύµατα γνώµης ναι, φράξιες όχι

1259. Σκέφτοµαι ότι είναι φυσικό µέσα στην ίδια την πολιτική οργάνωση να αναδύονται διάφορα ρεύµατα γνώµης, που εκ των πραγµάτων δεν εκφράζουν παρά τις διάφορες πολιτικές  ευαισθησίες των µελών. Από την άλλη πλευρά, πιστεύω ότι η οµαδοποίηση των µελών γύρω από συγκεκριµένες θέσεις µπορεί να συµβάλει στην εµβάθυνση της σκέψης της οργάνωσης. Αυτό που πρέπει να αποφευχθεί είναι αυτά τα ρεύµατα γνώµης να µετατραπούν σε στεγανές οµαδοποιήσεις, σε φράξιες, δηλαδή σε πραγµατικά κόµµατα µέσα στο κόµµα. Και οι θεωρητικές  συζητήσεις να γίνουν το πρόσχηµα για να επιβληθούν συσχετισµοί δύναµης που σε τίποτε να µη σχετίζονται µε τις θέσεις που συζητιούνται. Το πρώτο µπορεί να επιτευχθεί µέσω ενός εσωτερικού κανονισµού που να αναγνωρίζει τη νοµιµότητα των τάσεων γνώµης και να επιβάλλει κυρώσεις για την ύπαρξη τάσεων8.

1260. Από την άλλη πλευρά, αν το ζητούµενο είναι να δηµοκρατικοποιηθεί ο διάλογος, το λογικό θα ήταν να µην υπάρχουν µόνιµες οµαδοποιήσεις ή, τουλάχιστον σε κάποια θέµατα και ιδιαίτερα σε καινούρια θέµατα, οι άνθρωποι να µπορούν να επαναοµαδοποιούνται κατά διαφορετικό τρόπο. Να µην µπορούν πάντα, για παράδειγµα, να συµπίπτουν στην ίδια οµαδοποίηση οι άνθρωποι που έχουν µία συγκεκριµένη θέση ως προς τον ρόλο του κράτου; στην οικονοµία, µε αυτούς που έχουν µία συγκεκριµένη θέση ως προς τον τρόπο µε τον οποίο το κόµµα πρέπει να ενθαρρύνει την πολιτική συµµετοχή των γυναικών.


8 Το Κόµµα Εργαζοµένων (ΡΤ) έχει έναν εσωτερικό κανονισµό αυτού του τύπου. Μου φαίνεται ενδιαφέρουσα η προσπάθεια που έχει πραγµατοποιήσει αυτό το κόµµα σε σχέση µε τις συναντήσεις του σε τοπικό επίπεδο, σε εθνικό επίπεδο και µε το Συνέδριό του, κατευθύνοντας κάθε τάση στην επεξεργασία ενός σχεδίου θέσεων. Έφτασαν να επεξεργαστούν περισσότερα από µια δωδεκάδα διαφορετικά σχέδια θέσεων που εκδόθηκαν από το κόµµα και µοιράστηκαν στα µέλη. Προφανώς αυτό αποτελεί δηµοκρατική πρόοδο στην εσωτερική ζωή του κόµµατος. Ωστόσο υπάρχουν δύο ζητήµατα που εξασθενίζουν την επιτυχία αυτής της απόπειρας:

Κατά πρώτο λόγο, αυτό που διακυβεύεται στις συζητήσεις δεν είναι πάντα πολιτικές θέσεις αλλά εσωτερικοί συσχετισµοί δύναµης µέσα στο ΡΤ, και αυτό µειώνει την αξία του διαλόγου, αφού αυτός µπορεί να είναι καρποφόρος αν υπάρχει διάθεση να ενσωµατωθούν στην ίδια τη σκέψη τα στοιχεία αλήθειας που περικλείουν οι άλλες θέσεις. Κατά δεύτερο λόγο, οι θέσεις έχουν γίνει υπερβολικά εκτεταµένες και δύσκολα προσβάσιµες για τους λαϊκούς ανθρώπους που έχουν ελάχιστη εξοικείωση µε το διάβασµα και έτσι η συζήτηση γίνεται πολύ ελιτίστικη.


1261. Σχετικά µε αυτό το θέµα, µου φαίνεται ότι στο Πόρτο Αλέγκρε τη δεκαετία του 1990 έλαβε χώρα µια παραδειγµατική δηµοκρατική πρακτική. Στη δηµαρχία της πόλης -που την κέρδισε τρεις συνεχόµενες φορές το Κόµµα των Εργαζοµένων (ΡΤ)-οι διαφορετικές τάσεις9 του ΡΤ εναλλάσσονταν στη θέση του δηµάρχου10 και αυτοί οι δήµαρχοι σχηµάτιζαν τις διοικητικές οµάδες τους για τη διοίκηση των δήµων µε αντιπροσώπους των διαφόρων τάσεων.

1262. Αυτό είναι δυνατόν µόνο αν ξεκινάµε από την προϋπόθεση ότι οι θέσεις του ρεύµατος στο οποίο ανήκει κάποιος «θα πρέπει να συµπληρώνονται µε τη διαλεκτική της συζήτησης και της αντιπαράθεσης µε τις άλλες. Αν ξεκινάµε από την παλιά παραδοσιακή θέση ότι ο ένας είναι ο εκπρόσωπος του προλεταριάτου και οι υπόλοιποι είναι εχθροί», η λειτουργία αναγκαστικά θα είναι διαφορετική: αυτοί οι υπόλοιποι θα πρέπει να «εξουδετερωθούν ή να συνθλιβούν».

1263. Αυτό το αποτέλεσµα επιτυγχάνεται µόνο αν ξεκινάµε από τη θέση ότι κάποιος δεν είναι κάτοχος όλης της αλήθειας, ότι και ο άλλος µπορεί να κατέχει ένα τµήµα της αλήθειας και ότι συνεπώς οι θέσεις του είναι θεµιτές. Αν ο διάλογος και η αντιπαράθεση δεν οδηγούν σε κατανόηση και συναίνεση, οι διαφορές πρέπει να λύνονται µέσω ψηφοφορίας. Για να προχωρήσει αυτό, προϋποτίθεται ότι όλα τα µέρη θα αποδεχτούν τα αποτελέσµατα της κάλπης. «Αυτό είναι το θεµέλιο -υποστηρίζει ο Τάρσο Χένρο-της πολιτικής κουλτούρας ενός σύγχρονου σοσιαλιστικού κόµµατος, ενός επαναστατικού κόµµατος µη αυταρχικού, που δεν προσπαθεί να επιβάλει γραφειοκρατικά στην κοινωνία, ούτε σε αυτό το ίδιο, το πρόγραµµά του. [ … ] Αυτό είναι το αντίθετο από εκείνο που κάνουν κάποιες τάσεις που, προσπαθώντας να συντρίψουν τις άλλες, δεν τους δίνουν ευκαιρίες, δεν επιτρέπουν «να ξεπροβάλουν δένδρα γύρω από ευκάλυπτους».

1264. Έτσι λοιπόν, το να είναι κάποιος ανοιχτός, να σέβεται και να είναι ευέλικτος στην αντιπαράθεση θέσεων, δεν σηµαίνει µε κανέναν τρόπο την απάρνηση του αγώνα για την επικράτηση των δικών του ιδεών αν βρεθεί στη µειοψηφία. Αν ύστερα από τον εσωτερικό διάλογο κάποιος εξακολουθεί να είναι πεισµένος ότι αυτές είναι οι σωστές, πρέπει να συνεχίσει να τις υπερασπίζεται µε τη µόνη προϋπόθεση ότι η υπεράσπιση αυτή σέβεται την ενότητα δράσης του κόµµατος γύρω από τις θέσεις που πλειοψήφισαν.

1265. Και, µιλώντας για διάλογο, θεωρώ σηµαντικό να έχουµε υπόψη ότι σήµερα είναι σχεδόν αδύνατο µια εσωτερική αντιπαράθεση να πάψει να είναι ταυτόχρονα δηµόσια και, συνεπώς, η Αριστερά πρέπει να µάθει να συζητά λαµβάνοντας υπόψη αυτή την πραγµατικότητα.


9Το Κόµµα των Εργαζοµένων της Βραζιλία; αποδέχεται την ύπαρξη ρευµάτων γνώµης ή «τάσεων» και δεν επιτρέπει τις φράξιες αν και στην πράξη, µερικές φορές, αυτές οι τάσεις λειτουργούν σχεδόν ως φράξιες.

10 9Όταν ήταν δήµαρχος ο Ολίβιο Ντούτρα, αντιδήµαρχοι; ήταν ο Τάρσο Χένρο, µέλος µιας άλλης τάσης. Όταν ο Τάρσο ανέλαβε χρέη δηµάρχου, αντιδήµαρχος έγινε ο Ραούλ Ποντ, ηγέτης µιας άλλης τάσης. Τέλος επί δηµαρχίας Ποντ, αντιδήµαρχος ήταν ο Φορτουνάτι που ανήκε σε διαφορετική τάση.


9Οικοδόµηση µιας καθοδήγησης που να σέβεται την εσωτερική σύνθεση του κόµµατος.

(Από την άλλη πλευρά, µου φαίνεται πολύ χρήσιµη η άµεση συµµετοχή των µελών στη λήψη των σηµαντικότερων αποφάσεων µέσω σφυγµοµετρήσεων ή εσωτερικών δηµοψηφισµάτων)

1266. Η νέα κουλτούρα της Αριστεράς πρέπει να αντανακλάται επίσης σε έναν διαφορετικό τρόπο συγκρότησης της καθοδήγησης της πολιτικής οργάνωσης. Για πολύ καιρό υπήρχε η σκέψη ότι αν ένα συγκεκριµένο ρεύµα ή τµήµα του κόµµατος κέρδιζε την πλειοψηφία στις εσωτερικές εκλογές, τα στελέχη αυτού του ρεύµατος θα έπρεπε να καταλάβουν όλες τις καθοδηγητικές θέσεις. Κατά κάποιον τρόπο επικρατούσε τότε η αντίληψη ότι η λειτουργία διευκολυνόταν αν υπήρχε µια καθοδήγηση όσο το δυνατόν περισσότερο οµοιογενή. Σήµερα τείνει να επικρατήσει ένα διαφορετικό κριτήριο: µια καθοδήγηση που αντανακλά καλύτερα τον εσωτερικό συσχετισµό δυνάµεων φαίνεται ότι είναι καταλληλότερη γιατί αυτό βοηθά να αισθάνονται τα µέλη περισσότερο ενταγµένα στο έργο. Όµως αυτό το κριτήριο µπορεί να είναι αποτελεσµατικό µόνο αν το κόµµα έχει ήδη καταφέρει να αποκτήσει αυτή τη νέα δηµοκρατική κουλτούρα, γιατί αν δεν είναι έτσι, δηµιουργείται αταξία και σύγχυση και το κόµµα δεν µπορεί να λειτουργήσει.

1267. Ο Ραούλ Ποντ είναι πεισµένος ότι ο σεβασµός της αναλογικότητας των τάσεων στην καθοδήγηση του ΡΤ στο Πόρτο Αλέγκρε ήταν το κλειδί για την οικοδόµηση ενός συνεκτικού κόµµατος.

1268. Ένας πραγµατικός εκδηµοκρατισµός της πολιτικής οργάνωσης απαιτεί αποτελεσµατικότερη συµµετοχή των µελών στην εκλογή των καθοδηγητικών οργάνων: Σε αυτά θα πρέπει να εκλέγονται κάποιοι περισσότερο σε σχέση µε τις ιδεολογικές και πολιτικές τους θέσεις, παρά µε βάση το προσωπικό τους βιογραφικό. Εξού και η σηµασία να γίνονται γνωστές αυτές οι διαφορετικές θέσεις στα µέλη µέσα από εσωτερικές δηµοσιεύσεις11. Επίσης είναι πολύ σηµαντικό να υπάρχει µέριµνα για τη δηµοκρατικότερη ανάδειξη των υποψηφιοτήτων και ένας τρόπος εκλογής που να διασφαλίζει τη µυστικότητα της ψηφοφορίας.

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 3 από 12

Εσωτερικές συµβουλευτικές διαδικασίες ή δηµοψηφίσµατα

1269. Από την άλλη πλευρά, µου φαίνεται πολύ χρήσιµη η άµεση συµµετοχή των µελών στη λήψη των σηµαντικότερων αποφάσεων µέσω σφυγµοµετρήσεων ή εσωτερικών δηµοψηφισµάτων. Και υπογραµµίζουµε το «σηµαντικότερες αποφάσεις», αφού δεν έχει έννοια και θα ήταν εντελώς αντιλειτουργικό να ζητείται η συµβουλή των µελών για αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν στην καθηµερινή πολιτική διαχείριση. Αυτή η άµεση προσφυγή στη βάση είναι ένας αρκετά αποτελεσµατικός τρόπος εκδηµοκρατισµού των κοµµατικών αποφάσεων.


11. Ο Λένιν υποστήριζε σε αυτό το έργο: «όλα τα µέλη του κόµµατος [πρέπει να έχουν] µια ξεκάθαρη ιδέα για τις τακτικές  διαφορές [ … ] έτσι ώστε, µε πλήρη γνώση της υπόθεσης και αφού ζυγίσουν καλά τα επιχειρήµατα και των δύο πλευρών, να επιλέξουν µε συνειδητό τρόπο και όχι πρόχειρα αντιπροσώπους στο συνέδριο» (Υ. Lenin, «La Duma del Estado Υ la tactica sοcίaΙdemόcrata», στο Obras completas, τόµο 10, Μπουένος Άιρες, Cartago, 1969, σ. 105).


Λαϊκές συµβουλευτικές διαδικασίες που διενεργεί η πολιτική οργάνωση

(Λαϊκή δηµοσκόπηση – έγινε π.χ. στη Βενεζουέλλα,  τοποθετώντας κάλπες στους κεντρικότερους δρόµους της πόλης) (σ.σ. πριν το 2000…)

1270. Συνελεύσεις του τύπου που µόλις αναφέραµε µπορούν να πραγµατοποιηθούν όχι µόνο µε τα µέλη, αλλά και µε τους συµπαθούντες ή µε αυτούς που θα µπορούσαµε να ονοµάσουµε εκλογικό χώρο του κόµµατος. Σκέφτοµαι ότι αυτή η µέθοδος είναι ιδιαίτερα χρήσιµη για την επιλογή των υποψηφίων της Αριστεράς στην τοπική αυτοδιοίκηση, αν το ζητούµενο είναι να κερδηθούν οι εκλογές και όχι απλώς να χρησιµοποιηθούν για την προπαγάνδιση των ιδεών του κόµµατος. Μια λαϊκή συνέλευση µε το εκλογικό σώµα µε θέµα τους διάφορους υποψήφιους που προτείνει η πολιτική οργάνωση µπορεί να είναι µια πολύ ενδεδειγµένη µέθοδος για να µη γίνουν άστοχες κινήσεις. Μερικές φορές έχουν χαθεί εκλογές επειδή προβλήθηκαν υποψήφιοι µε βάση καθαρά κοµµατικά κριτήρια: εσωτερικό γόητρο, έκφραση ενός συγκεκριµένου εσωτερικού συσχετισµού δυνάµεων χωρίς να έχει ληφθεί υπόψη η γνώµη του πληθυσµού για τον υποψήφιο.

1271. Στη Λατινική Αµερική έχουν πραγµατοποιηθεί µε επιτυχία λαϊκές δηµοσκοπήσεις. Η Causa R της Βενεζουέλας πραγµατοποίησε, για παράδειγµα, ένα λαϊκό δηµοψήφισµα λίγους µήνες µετά το στρατιωτικό πραξικόπηµα που έγινε από τον αντισυνταγµατάρχη Ούγκο Τσάβες και το µπολιβαριανό του κίνηµα. Σε αυτή τη λαϊκή δηµοσκόπηση -που έγινε τοποθετώντας κάλπες στους κεντρικότερους δρόµους της πόλης γινόταν η ερώτηση στον λαό αν συµφωνούσε να συνεχίσει να κυβερνά ο τότε πρόεδρος της Δηµοκρατίας, Κάρλος Αντρές Πέρες. Ψήφισαν 500.000 άνθρωποι, ιδιαίτερα στην περιοχή της πρωτεύουσας και το 90% εξέφρασε την αντίθεσή του να παραµείνει στο αξίωµα ο τότε πρόεδρος. Αυτό το δηµοψήφισµα συνέβαλε στη δηµιουργία µιας πολιτικής κατάστασης υπέρ της αποποµπής του προέδρου, δηµιουργώντας ένα νέο πολιτικό γεγονός για τη χώρα: ήταν η πρώτη φορά που ένας πληρεξούσιος εξέπιπτε από την άσκηση του αξιώµατός του έπειτα από αίτηµα της Βουλής για να δικαστεί πριν από το τέλος της θητείας του. Κανένας νόµος δεν καθιέρωνε αυτό το είδος δηµοψηφίσµατος, όµως και κανένας νόµος δεν το απαγόρευε. Η µαζική συµµετοχή των πολιτών -αν και τα αποτελέσµατα δεν αναγνωρίστηκαν ήταν καθαυτή ένα πολιτικό γεγονός.

1272. Άλλο παράδειγµα είναι τα δηµοψηφίσµατα που πραγµατοποιήθηκαν από τον ΕΖΙΝ στο Μεξικό. Το Εθνικό Δηµοψήφισµα για την Ειρήνη και τη Δηµοκρατία που πραγµατοποιήθηκε από το Ζαπατιστικό Κίνηµα Πολιτών το δεύτερο εξάµηνο του 1995 όπου συµµετείχαν 1.300.000 πολίτες: ένα πολύ πρωτότυπο δηµοψήφισµα γύρω από πολλά ενδιαφέροντα θέµατα. Ανάµεσα σε αυτά, για το αν η οργάνωση έπρεπε να ενωθεί µε άλλες για να σχηµατιστεί ένα πολιτικό µέτωπο ή αν έπρεπε να διατηρηθεί ως ανεξάρτητη οργάνωση. Και το πιο πρόσφατο Εθνικό Δηµοψήφισµα για την Αναγνώριση των Ινδιανικών Λαών και το Τέλος του Πολέµου Εξολόθρευσης στις 21 Μαρτίου 1999, όπου διπλασιάστηκε η συµµετοχή των πολιτών, φτάνοντας τα 3 εκατοµµύρια ψηφοφόρων. Αυτοί οι αριθµοί αποδεικνύουν ότι ο ζαπατισµός συνεχίζει να αυξάνεται στη λαϊκή συµπάθεια παρ’ όλες τις ιδεολογικές  πολιτικές και στρατιωτικές εκστρατείες εναντίον του. Όµως οι αριθµοί δεν τα λένε όλα, υπάρχουν άλλα γεγονότα µεγάλης σηµασίας: από τη µία πλευρά, η ικανότητα που είχε αυτή η οργάνωση να κινητοποιεί πέντε χιλιάδες Ζαπατίστας από τη ζούγκλα Λακαντόνα µέχρι τα πιο αποµακρυσµένα σηµεία της χώρας για να πραγµατοποιήσει συναντήσεις και να συζητήσει µε τα πιο διαφορετικά τµήµατα του πληθυσµού. Από την άλλη, η ανταπόκριση χιλιάδων ανώνυµων ανδρών και γυναικών που δεν ήταν οργανωµένοι σε πολιτικά κόµµατα που, κατά µήκος και κατά πλάτος ολόκληρης της χώρας, φρόντισαν να πραγµατοποιηθούν τα ποικίλα έργα που συνεπάγεται µια τέτοιου είδους δραστηριότητα, από την εγκατάσταση τραπεζιών µέχρι το µέτρηµα των ψήφων, µε µόνο κίνητρο να στηρίξουν τη ζαπατιστική πρόταση.

1273. Πράγµατα όπως αυτά µε κάνουν να σκέφτοµαι ότι η Αριστερά συνήθως κινείται στη διχοτοµία µεταξύ νοµιµότητας και παρανοµίας και δεν παίρνει αρκετά υπόψη έναν αµέτρητο αριθµό άλλων χώρων -που εγώ θα ονόµαζα άτυπους γιατί δεν εντάσσονται στη διχοτοµία που προανέφερα-, που µπορούν να χρησιµοποιηθούν µε µεγάλη δηµιουργικότητα για τη συνειδητοποίηση, την κινητοποίηση και τη συµµετοχή του λαού, έτσι ώστε να οικοδοµηθεί σιγά σιγά αυτή η αντισυστηµική κοινωνική δύναµη που αναφέραµε προηγουµένως.

Αξιολόγηση του πλουραλισµού

1274. Η πολιτική οργάνωση για την οποία µιλάµε δεν πρέπει να είναι µόνο δηµοκρατική προς τα µέσα αλλά και προς τα έξω. Πρέπει να αναγνωριστεί το πόσο σηµαντικές είναι οι υπερκοµµατικές πρωτοβουλίες «χωρίς αυτό να σηµαίνει υποτίµηση της αποφασιστικής σηµασίας της ανανέωσης και ενδυνάµωσης των κοµµατικών οργανώσεων»( Ε. Rubio).

4. Πολιτική οργάνωση όσων ο καπιταλισµός εκµεταλλεύεται και των αποκλεισµένων

1275. Αν, όπως είδαµε προηγουµένως, µειώνεται η αναλογία της κλασικής βιοµηχανικής εργατικής τάξης στη Λατινική Αµερική, σε αντίθεση µε τον τοµέα των εργαζοµένων που υποχρεώνονται να στραφούν σε αβέβαιες, ανασφαλείς εργασίες, και µε τους περιθωριοποιηµένους ή αποκλεισµένους από το σύστηµα να αυξάνονται µέρα τη µέρα, φαίνεται αναγκαίο η πολιτική οργάνωση να λάβει υπόψη αυτή την πραγµατικότητα και να πάψει να είναι ένας φορέας που θα ενώνει µόνο την κλασική εργατική τάξη, για να µετατραπεί σε οργάνωση όλων των καταπιεσµένων.

5. Μία πολιτική οργάνωση που δεν στερείται ευφυϊας και είναι προετοιµασµένη για όλες τις καταστάσεις

«στις πιο ήσυχες αστικές δηµοκρατίες, ο στρατός µπορεί να παραµένει αόρατος στους στρατώνες του…».

1276. Η σηµερινή δυνατότητα που έχει η Αριστερά να διεκδικεί ανοιχτά και νόµιµα πολλούς χώρους δεν πρέπει να την κάνει να ξεχνά ότι η Δεξιά σέβεται τους κανόνες του παιχνιδιού µόνο µέχρι εκεί που τη συµφέρει. Μέχρι τώρα δεν έχω δει καµία εµπειρία στον κόσµο στην οποία οι κυρίαρχες ελίτ να ήταν διατεθειµένες να απαρνηθούν τα προνόµιά τους. Το γεγονός ότι αποδέχονται την αποχώρηση από την πολιτική αρένα όταν θεωρούν ότι η υποχώρησή τους µπορεί να είναι πιο συµφέρουσα δεν πρέπει να µας παραπλανά. Μπορούν τέλεια να ανεχτούν, ακόµη και να ευνοήσουν την παρουσία µιας κυβέρνησης της Αριστεράς, αν αυτή υλοποιεί τη δική τους πολιτική και περιορίζεται στη διαχείριση της κρίσης. Αυτό που πάντα θα εµποδίζουν -και σε αυτό δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτεςείναι η προσπάθεια οικοδόµησης µιας εναλλακτικής κοινωνίας (Μ. Harnecker).

1277. Από αυτό συνεπάγεται ότι, στον βαθµό που η Αριστερά αναπτύσσεται και αποκτά πρόσβαση σε θέσεις εξουσίας, πρέπει να ετοιµάζεται να αντιµετωπίσει την ισχυρή αντίσταση που θα αντιτάξουν οι πιο προσκολληµένοι στο χρηµατιστικό κεφάλαιο πυρήνες, που θα χρησιµοποιήσουν κάθε νόµιµο ή παράνοµο µέσο για να αποτρέψουν την εφαρµογή ενός προγράµµατος δηµοκρατικών και λαϊκών αλλαγών. Πρέπει να είναι ικανή να υπερασπίσει τις δηµοκρατικά αποκτηµένες κατακτήσεις.

1278. Δεν πρέπει να ξεχνάµε, όπως λέει ο Άγγλος µαρξιστής θεωρητικός Πέρι Άντερσον12 αναφερόµενος στις αστικές δηµοκρατίες, ότι στις «πιο ήσυχες ο στρατός µπορεί να παραµένει αόρατος στους στρατώνες του, [όµως] το “θεµελιώδες” µέσο εξουσίας της αστικής τάξης σε ένα κοινοβουλευτικό σύστηµα συνεχίζει να παραµένει ο εξαναγκασµός, αν και εµφανίζεται ως «υπερέχουσα η κουλτούρα13». Ιστορικά αυτό είναι το ουσιώδες και γι’ αυτό, όταν αναπτύσσεται µια επαναστατική κρίση στο εσωτερικό της δοµής της αστικής εξουσίας, το κυρίαρχο στοιχείο µετατοπίζεται «από την ιδεολογία προς τη βία. Ο εξαναγκασµός φτάνει να γίνει ταυτόχρονα καθοριστικός και κυριαρχικός στην υπέρτατη κρίση και ο στρατός παίρνει αναπόφευκτα την πρωτοκαθεδρία στη σκηνή της γενικευµένης ταξικής πάλης, µπρος στην προοπτική της πραγµατικής εγκαθίδρυσης του σοσιαλισµού» (Π Άντερσον).

1279. Το να έχουµε υπόψη αυτή την κατάσταση δεν σηµαίνει ότι επιστρέφουµε στις µεθόδους παρανοµίας της εποχής των δικτατοριών, µεθόδους που έχουν χάσει κύρος µε τις διαδικασίες των δηµοκρατικών ανοιγµάτων που βιώνει σήµερα η Λατινική Αµερική. Όµως πράγµατι φαίνεται αναγκαίο να µην εγκαταλειφθούν οι µέθοδοι αυτοάµυνας όταν οι περιστάσεις το απαιτούν και να υπάρχει µια καλή δουλειά στον τοµέα των πληροφοριών για να γνωρίζουµε πολύ καλά ποιες θα είναι οι κινήσεις που προτίθεται να κάνει ο αντίπαλος ώστε να προετοιµαστούν έγκαιρα οι απαντήσεις.14

1280. Αν οι δυνάµεις της Δεξιάς σέβονταν τις λαϊκές κατακτήσεις που επιτυγχάνονται µε νόµιµες µεθόδους, αν η Αριστερά είχε τις ίδιες δυνατότητες να απευθύνεται στις µάζες όσο η Δεξιά µε τα µέσα επικοινωνίας: τηλεοπτικά κανάλια, τύπο, ραδιοφωνία κ.λπ., δεν θα είχα την παραµικρή αµφιβολία ότι (η Αριστερά) θα προτιµούσε να πορευτεί µέσα από τους δρόµους του θεσµικού αγώνα. Είναι η Δεξιά και όχι η Aριστερά εκείνη που ιστoρικά έχει κλείσει αυτούς τους δρόµους.

1281. Από την άλλη πλευρά ο Γκράµσι µάς διδάσκει ότι δεν επιτυγχάνονται στρατιωτικά αποτελέσµατα µόνο µέσω ένοπλων δράσεων, αυτών που λόγω του «δηµοκρατικού» συστήµατος που υπάρχει σε ορισµένες χώρες δύσκολα θα µπορούσαν να γίνουν κατανοητές  από το µεγάλο µέρος του πληθυσµού. Ο Ιταλός διανοητής κάνει διαχωρισµό µεταξύ του αυστηρά στρατιωτικού ή «τεχνικοστρατιωτικού» και του «πολιτικοστρατιωτικού». Είναι αναγκαίο να έχουµε στο νου µας ότι ορισµένες πολιτικές δράσεις µπορούν να έχουν στpατιωτικές επιπτώσεις στην πλευρά του αντιπάλου όπως, για παράδειγµα, διασπορά των δυνάµεων στο πεδίο, εξασθένιση του αγωνιστικού ηθικού του κ.λπ, Ο Γκράµσι ονοµάζει αυτές τις δραστηριότητες: «πολιτικοστρατιωτικές δράσεις» γιατί, παρόλο που είναι απλώς πολιτικές, έχουν την ικανότητα να παράγουν στρατιωτικά αποτελέσµατα15.

12. Ιδρυτής του New Left Review και ένας από τους γνωστότερους ευρωπαίους σύγχρονους µαρξιστές, φίλος της Κούβας και υποστηρικτής των λατινοαµερικανικών επαναστατικών διαδικασιών.

13. Μας φαίνονται πάρα πολύ ενδιαφέρουσες οι παρατηρήσεις που έκανε στην εποχή του ο Αντόνιο Γκράµσι: «Ένα πολιτικό κίνηµα µπορεί να έχει στρατιωτικό χαρακτήρα ακόµη και αν ο στρατός ως τέτοιος δεν συµµετέχει ανοιχτά σε αυτό. Μια κυβέρνηση µπορεί να έχει στρατιωτικό χαρακτήρα ακόµη και αν ο στρατός ως τέτοιος δεν συµµετέχει στην κυβέρνηση. Σε συγκεκριµένες περιστάσεις µπορεί να συµβεί να συµφέρει να µην “αποκαλυφθεί” ο στρατός, να µην τον κάνουν να βγει από τη συνταγµατικότητα ή όπως λέγεται να µη φέρουν την πολιτική µέσα στους στρατιώτες, για να διατηρηθεί η οµοιογένεια µεταξύ αξιωµατικών και οπλιτών σε ένα πεδίο φαινοµενικής ουδετερότητας και ανωτερότητας µακριά από φατρίες. Ωστόσο όµως, είναι ο στρατός, δηλαδή το Γενικό Επιτελείο και οι ανώτεροι αξιωµατικοί, εκείνος που καθορίζει τη νέα κατάσταση και την ελέγχει (Maquiavelo Υ Lenin, ό.π., σ. 85).

14 Είναι αναγκαίο, όπως γράφει ο Τάρσο Χένρο σε ένα πρόσφατο άρθρο: «Να δώσουµε προσοχή στις δοµές όπως η αυτοάµυνα σε ειδικές περιστάσεις και να πραγµατοποιήσουµε µια σοβαρή δουλειά πληροφόρησης και αντιπληροφόρησης» (Ροlίtίca e modernidade, Βραζιλία, εκδ. Tche, 1996, σ. 104).

15«Η τρίτη στιγµή είναι αυτή του συσχετισµού των στρατιωτικών δυνάµεων, άµεσα αποφασιστική, ανάλογα µε τις περιστάσεις. [ … ] Όµως αυτή δεν είναι µια στιγµή προσδιορίσιµη άµεσα µε σχηµατική µορφή µε χαρακτήρα αδιαχώριστο, µπορούν επίσης σε αυτήν να διαχωριστούν δύο βαθµοί: ένας στρατιωτικός µε την αυστηρή έννοια του όρου ή τεχνικοστρατιωτικός, και ένας που µπορεί να ονοµαστεί πολιτικοστρατιωτικός. Στην ιστορική εξελικτική πορεία αυτοί οι δύο βαθµοί παρουσιάζονται σε µεγάλη ποικιλία συνδυασµών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα που µπορεί να χρησιµεύσει ως οριακό δείγµα είναι αυτό της σχέσης της στρατιωτικής καταπίεσης ενός κράτους πάνω σε ένα έθνος που προσπαθεί να πετύχει την κρατική του ανεξαρτησία. Η σχέση δεν είναι καθαρά στρατιωτική αλλά πολιτικοστρατιωτική. Και πραγµατικά, ένας τέτοιος τύπος καταπίεσης θα ήταν ανεξάρτητος χωρίς την κατάσταση κοινωνικού διαχωρισµού του καταπιεζόµενου λαού και την παθητικότητα της πλειονότητάς του. Συνεπώς η ανεξαρτησία δεν θα µπορέσει να επιτευχθεί µε δυνάµεις καθαρά στρατιωτικές, αλλά µε στρατιωτικές και πολιτικοστρατιωτικές. Πραγµατικά, αν το καταπιεσµένο έθνος, για να αρχίσει τον αγώνα για την ανεξαρτησία, έπρεπε να περιµένει να του επιτρέψει το ηγεµονικό κράτος να οργανώσει έναν δικό του στρατό µε την αυστηρή και τεχνική έννοια του όρου, θα έπρεπε να περιµένει πολύ (µπορεί να συµβεί να ικανοποιηθεί η διεκδίκηση ενός δικού του στρατού από το ηγεµονικό έθνος, όµως αυτό σηµαίνει ότι ένα µεγάλο µέρος του αγώνα έχει ήδη αναπτυχθεί και κερδηθεί στο πολιτικοστρατιωτικό πεδίο). Το καταπιεσµένο έθνος συνεπώς θα αντιτάξει αρχικά στην ηγεµονική στρατιωτική δύναµη µία δύναµη που θα είναι µόνο “πολιτικόστρατιωτική”, δηλαδή µια µορφή πολιτικής δράσης που θα έχει την ιδιότητα να καθορίζει αντανακλαστικά στρατιωτικού χαρακτήρα µε την έννοια: 1) να είναι αποτελεσµατική για να αποσυνθέσει εσωτερικά την επιθετική δραστικότητα του ηγεµονικού έθνους 2) να αναγκάζει την ηγεµονική στρατιωτική δύναµη να διαλύεται και να διασκορπίζεται σε ένα µεγάλο πεδίο, εξουδετερώνοντας σε µεγάλο µέρος την επιθετική της ικανότητα» (Α. Gramsci, Maquiavelo Υ Lenin, ibid., σσ. 765-77).

6. Μια νέα διεθνιστική πρακτική σε έναν παγκοσµιοποιηµένο κόσµο

1283. Όπως λέει ο Ενρίκε Ρούµπιο, πρέπει να αναζητήσουµε µια συνάρθρωση «των αποκλεισµένων, των υποβαθµισµένων, των θυµάτων της κυριαρχίας και της εκµετάλλευση; σε παγκόσµια κλίµακα», συµπεριλαµβανοµένων και αυτών που ζουν στις ανεπτυµένες χώρες. Έναν συντονισµό, συνεργασία, τεχνική και συµµαχίες ανάµεσα «στα πολιτικά και κοινωνικά υποκείµενα που συµµετέχουν στους χειραφετικούς αγώνες» προσπαθώντας να οικοδοµήσουν παγκόσµιες ταυτότητες16. Είναι αναγκαίο να επεξεργαστούµε «µια στρατηγική που να περικλείει τη συνάρθρωση µε δυνάµεις που λειτουργούν στα τρία µεγάλα παγκόσµια µπλοκ δύναµης» και να εγκαθιδρυθούν πολύπλευρες σχέσεις µε κάθε έναν από αυτούς ως έναν τρόπο «εξάρθρωση; της πολιτικής κατανοµής ζωνών επιρροής µεταξύ τους».

1284. «Είναι απαραίτητο να παρενοχλείται ο καπιταλισµός από το πολιτικό, κρατικό ή µη κρατικό, κοµµατικό ή µη κοµµατικό, από τα κοινωνικά κινήµατα, από τους επιστηµονικότεχνικούς οργανισµούς, από τα πολιτισµικά και επικοινωνιακά κέντρα στα οποία διαµορφώνονται, µε αποφασιστικό τρόπο, οι µορφές ευαισθησίας, και από τις αυτοδιευθυνόµενες οργανώσεις [ … ]. Για να το πούµε µε κάπως σχηµατικό τρόπο, η επανάσταση θα είναι διεθνής, δηµοκρατική, πολυποίκιλη και βαθιά, αλλιώς δεν θα υπάρξει»(E.Rubio, M Pereira).

7 . Ενσάρκωση των ηθικών αξιών της προς οικοδόµηση νέας κοινωνίας

1285. Σε έναν κόσµο όπου βασιλεύει η διαφθορά και υπάρχει, όπως είδαµε προηγουµένως, αυξανόµενη απώλεια κύρους των πολιτικών κοµµάτων και γενικά της πολιτικής, είναι βασικό να παρουσιάζεται η οργάνωση της Αριστεράς µε ξεκάθαρα διαφορετικό ηθικό προφίλ, που να ενσαρκώνει στην καθηµερινή ζωή τις αξίες που λέει ότι υπερασπίζεται, που η πρακτική της να είναι συνδεδεµένη µε τον πολιτικό της λόγο, όπως το έκανε ο Τσε, από όπου και η µεγάλη έλξη που ασκεί σε µια νεολαία κουρασµένη από λόγια που δεν αντιστοιχούν στις πράξεις.

1286. Ο κόσµος απορρίπτει «εκείνες τις εκκλησίες που υπόσχονται δηµοκρατία χωρίς διακρίσεις για όλες τις κοινωνικές τάξεις και αρνούνται στους ίδιους τους πιστούς τους την πιο στοιχειώδη ελευθερία έκφρασης όταν δεν αποδέχονται τυφλά τους κανόνες τους [ … ], τα γενικά επιτελεία που διαπραγµατεύονται και συµφωνούν για δικό τους λογαριασµό την ευηµερία όλων. [ … ] γιγαντιαίες µηχανές που καταπνίγουν την πρωτοβουλία, τη δράση κα τον λόγο του ατόµου [ … ](Oktavio Alberola).

1287. Και καθώς ο στόχος της κοινωνικής επανάστασης «δεν είναι µόνο ο αγώνας για την επιβίωση αλλά η αλλαγή του τρόπου ζωής», όπως λέει ο Ορλάντο Νούνιεξ, είναι αναγκαίο να εισχωρήσουµε στον κόσµο του ήθους και της αγάπης, αναζητώντας «την άµεση και καθηµερινή αλλαγή του τρόπου ζωής, σκέψης και αίσθησης», δηµιουργώντας µια νέα δοµή αξιών. Να περιµένουµε ότι όλα αυτά θα συµβούν µε την απλή αλλαγή των σχέσεων παραγωγής σηµαίνει να ποντάρουµε στον µηχανιστικό εξελικτισµό που απορρίψαµε.

1288. Το νέο ήθος πρέπει να εξαφανίζει την αντίθεση ανάµεσα στις κοινωνικές αξίες και τις ατοµικές αξίες, εµπνέοντας την οικοδόµηση ενός κόσµου συνεργασίας, αλληλεγγύηςκαι αγάπης.

1289. Και αυτός ο αγώνας για την αλλαγή της καθηµερινής ζωής πρέπει να αρχίζει µε την κοµµατική ένταξη, δεν µπορεί να περιµένει τη νίκη της κοινωνικής επανάστασης αφού, όπως λέει ο Τσε, είναι το ίδιο το άτοµο αυτό που πρέπει να υπόκειται «σε συνειδητή διαδικασία αυτοεκπαίδευσης».

1290. «Πρόκειται για την εκµάθηση του καθηµερινού αγώνα εναντίον κάθε θεσµού ή δοµής αποξένωσης, προσπαθώντας να τους υποκαταστήσουµε [και] εφευρίσκοντας άλλους καινούριους, πράγµα που δεν αποκλείει τον αγώνα για τις µεγάλες κοινωνικές  και πολιτικές αλ/αγές». Αν αγωνιζόµαστε για την κοινωνική απελευθέρωση της γυναίκας, πρέπει να αρχίσουµε εδώ και τώρα, αλλάζοντας τη σχέση άνδρα-γυναίκας στους κόλπους της οικογένειας, να ξεπεράσουµε τον διαχωρισµό των εργασιών του σπιτιού, την ανδροκρατική κουλτούρα. Αν θεωρούµε ότι «ο βασικός πηλός του έργου µας είναι η νεολαία», πρέπει να την εκπαιδεύσουµε να σκέφτεται µόνη της, να υιοθετεί δικές της θέσεις και να. µπορεί να τις υπερασπίζεται πάνω στη βάση αυτού που νιώθει και σκέφτεται. Αν αγωνιζόµαστε κατά των φυλετικών διακρίσεων, πρέπει να είµαστε συνεπείς ως προς αυτό στην ίδια µας τη ζωή. Αν αγωνιζόµαστε κατά της αλλοτρίωση; του καταναλωτισµού, πρέπει αυτόν τον αγώνα να τον υλοποιούµε µε λιτή προσωπική ζωή. Μία από τις θεµελιώδεις αξίες, τις οποίες πρέπει να διδάσκουµε και να αυτοδιδασκόµαστε, είναι αυτή της συνέπειας ανάµεσα στη σκέψη και τη δράση, την απόρριψη της διπλής ηθικής, και ένα από τα µεγαλύτερα παραδείγµατα της αξίας αυτής είναι η µορφή του Τσε17.

1291. Είναι βασικό, από την άλλη πλευρά, η οργάνωση που θα οικοδοµηθεί να ενσαρκώνει τις αξίες της εντιµότητας και της διαφάνειας. Σε αυτό το πεδίο δεν µπορεί να επιτραπεί η παραµικρότερη συµπεριφορά που να θολώνει την εικόνα της. Πρέπει να δηµιουργήσει συνθήκες διαρκούς αυστηρής επιτήρησης όσον αφορά την εντιµότητα των στελεχών και των πληρεξουσίων της.

1292. Τέλος, εκτός από τις σηµαίες που ύψωσε η Γαλλική Επανάσταση: ελευθερία, ισότητα και αδελφικότητα, που διατηρούν όλη τους την εγκυρότητα, σκέφτοµαι ότι θα έπρεπε να προστεθεί µια τέταρτη σηµαία: αυτή της λιτότητας. Και όχι µε την ασκητική χριστιανική έννοια, αλλά για να αντιπαρατεθεί στον αυτοκτονικό και αλλοτριωτικό καταναλωτισµό των τελευταίων χρόνων του 2000 αιώνα.


16 Μια απόπειρα σε αυτή την κατεύθυνση, που θα έπρεπε να υποστηριχθεί, είναι το Παγκόσµιο των εναλλακτικών Φόρουµ που πρότεινε ο Σαµίρ Αµίν. [Πρόσφατα ωστόσο στο 7ο Κοινωνικό Φόρουµ στο Ναϊρόµπι, ο Σ. Αµίν υποστήριξε ότι «µε το πέρασµα των χρόνων οι σχέσεις συµµετοχής ανατράπηκαν προς όφελος των ΜΚΟ, [ … ] γι’ αυτό πιστεύω ότι τα Φόρα έχουν ολοκληρώσει τη ιστορική τους αποστολή και πρέπει να ανακαλύψουµε νέους χώρους βαθύτερου διαλόγου, διαδικασία που να καταλήξει σε κοινή δράση», Σ.τ.Μ.]

17 Για το θέµα της διπλής ηθικής στην Κούβα, βλέπε την εξαιρετική δουλειά των Fernando GonzaIez, Dariο Machado, Juan Luis Μartin και Emilio Sanchez, «Notas para un debate acerca … », ό.π., σσ. 31-56.

(Συνεχίζεται)

ΔΙΑΚΗΡΥΞΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ- Χάουαρντ Ζιν- 1° Μέρος (σε Word)

Standard

«H Ιστορία του Λαού των Η.Π.Α.».

 

Xauarnt Zin

Δεκαετία του 1960 στους δρόμους για τα   πολιτικά δικαιώματα (δεξιά Φωτό)

 

 

τις μέρες που η παγκόσμια εργατική τάξη χτυπιέται ανελέητα, γυρίζοντας εκατονταετίες πίσω, και η Αριστερά στέκεται ανήμπορη να ερμηνεύσει τα πρωτοφανή γεγονότα, και να εμπνεύσει για το πιό δρόμο, πρέπει να ακολουθήσουμε,

το βιβλίο του κορυφαίου διανοητή  20-21 αιώνα Χάουαρντ Ζιν, (24 Αυγούστου 1922, Νέα Υόρκη,  ΗΠΑ )-(27 Ιανουαρίου 2010, Σάντα Μόνικα, Καλιφόρνια, ΗΠΑ) από καρδιακή προσβολή, ενώ ταξίδευε προς τη Σάντα Μόνικα να δώσει διάλεξη.

Έγινε ευρύτερα γνωστός με το βιβλίο «Ιστορία του Λαού των ΗΠΑ», όπου ανέδειξε ως κεντρικούς ήρωες της ιστορίας της χώρας όχι τους ιδρυτές της, αλλά τους απλούς ανθρώπους, τους συνδικαλιστές, τις φεμινίστριες και τους μαχητές για διάφορους σκοπούς.

Έχουν εκδοθεί περισσότερα από 25 βιβλία του. Η «Ιστορία του Λαού των ΗΠΑ» κυκλοφόρησε το 1984 και εξελίχθηκε σε διαχρονικό μπεστ σέλερ, με πωλήσεις που μόνο στις ΗΠΑ έχουν ξεπεράσει το ένα εκατομμύριο αντίτυπα. Διδάσκεται σε εκατοντάδες πανεπιστήμια και κολέγια των ΗΠΑ και έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.

Όπως ο ίδιος είχε δηλώσει, πρόκειται για μία ιστορία της Αμερικής που έρχεται να φωτίσει, να τεκμηριώσει αλλά και να ανατρέψει τις μέχρι τώρα πληροφορίες μας γι’ αυτήν. Δεν παγιδεύεται στους εθνικούς μύθους της επίσημης ιστορίας, που γράφτηκε από την οπτική γωνία των κυβερνήσεων, των κατακτητών, των διπλωματών και των ηγετών. Ο Ζιν επιλέγει να αφηγηθεί την αμερικανική ιστορία όπως την έζησαν οι γυναίκες, οι εργάτες, οι μαύροι, οι Ινδιάνοι, οι φτωχοί, οι μετανάστες.

 

* ΧΑΟΥΑΡΝΤ  ΖΙΝ 

Το θαυμάσιο βιβλίο

του  μεγάλου διανοητή

</span>
<h2 style="text-align:center;"><strong>ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑ </strong>:</h2>
<h3 style="text-align:center;">Η ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ  ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ</h3>
<span style="color:#ffffff;"><span style="color:#000000;"><span style="color:#ffffff;">
 

ια τον Αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα είχε δηλώσει ότι, στο εσωτερικό μέτωπο, ο πλανητάρχης είναι μια σκέτη απογοήτευση για τους ανθρώπους που τον ψήφισαν.
Το ελληνικό κοινό γνώρισε τον Ζιν ως θεατρικό συγγραφέα από τον εκπληκτικό μονόλογο «Ο Μαρξ στο Σόχο». Στο έργο ο Αμερικανός ακαδημαϊκός φέρνει σε πρώτο πρόσωπο απέναντι από τον θεατή τον Μαρξ να αναλύει με καθαρότητα τις βασικές γραμμές της ιδεολογίας του.

 

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ Αλλαξε τη συνείδηση μιας γενιάς

`
εννήθηκε το 1922 στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Διετέλεσε επίτιμος καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Βοστόνης και ανέπτυξε πλούσιο συγγραφικό έργο. Εργάστηκε στα ναυπηγεία και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε ως μέλος πληρώματος στα βομβαρδιστικά αεροπλάνα.


Μετά τον πόλεμο αναμείχθηκε ενεργά στο κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα και στο αντιπολεμικό κίνημα που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ. Ο εβραϊκής καταγωγής Ζιν, ο άνθρωπος που άλλαξε τη συνείδηση μίας γενιάς σύμφωνα με τον διάσημο καθηγητή Νόαμ Τσόμσκι, ήταν έφηβος όταν «ρουφούσε» το «Μανιφέστο» του Καρλ Μαρξ.


Οι μαρξιστικές θεωρίες τον σημάδεψαν ανεξίτηλα. «Ο καπιταλισμός, όπως εκπροσωπείται από τις ΗΠΑ, είναι ακόμη ένα άρρωστο σύστημα, εξαιρετικά σπάταλο, που πολώνει τον πλούτο οδηγώντας στον ιμπεριαλισμό και στον πόλεμο. Επειδή η Σοβιετική Ενωση κατέρρευσε, πολλοί υπέθεσαν ότι οι μαρξιστικές ιδέες είναι νεκρές. Ομως οι αναλύσεις του Μαρξ αφορούν τον καπιταλισμό των ημερών μας», είχε δηλώσει. Είχε συνεργαστεί με αρκετές διασημότητες, όπως τον ηθοποιό Ματ Ντέιμον και τον σκηνοθέτη Ολιβερ Στόουν.

`

Τίτλος Πρωτότυπου:  Declaratίons οί Independence

Συγγραφέας: Howard Zinn

Originally Published: NewYork, Harper Collins 1990

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΕΞΑΡΧΕΙΑ 2009

Τηλ:6955493432, e-mail:exarchiapress@yahoo.gr

Γλωσσική Επιµέλεια: Γεωργία Νικολάου

Σελιδοποίηση: Λέανδρος Κοκκόρης,

Εξώφυλλο: Λέανδρος Κοκκόρης

`

 

`

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ                                            -10

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑ: ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ            -19

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΥΟ: ΜΑΚΙΑΒΕΛΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ

ΚΑΙ  ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ               -28

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΑ: ΒΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΥΣΗ         – 51

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΣΣΕΡΑ: Η ΧΡΗΣΗ

ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ  ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ                                – 69

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΝΤΕ: ΔΙΚΑΙΟΣ ΚΑΙ

ΑΔΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ                                                             – 89

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΞΙ: ΝΟΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ                -129

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΠΤΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ:

ΤΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΤΑΞΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ                         – 172

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΚΊΏ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΟΓΟΥ                      – 209

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΝΙΑ: ANΤΙΠPOΣΩΠEYTIΚH

ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ                                                               – 260

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΚΑ: ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ

ΑΝΤΙΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ                                                   -289

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΤΕΚΑ: Η ΥΠΕΡΤΑΤΗ ΔΥΝΑΜΗ          -309

Αφιερωμένο στον αδελφό μου Shelly,
που ήθελε να ζήσει σ΄έναν καλύτερο κόσμο.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΗ

`

Μελετώντας το πολιτικό βιβλίο του ριζοσπάστη ιστορικού Χάουαρντ Ζιν αναρωτήθηκα για µια ακόµη φορά: Μήπως η Ιστορία, όπως και τόσες άλλες «επιστήµες», έβλαψαν τον άνθρωπο και την κοινωνία του, του χάρισαν απλόχερα εκατόµβες για να ‘χει να θυµάται;

Οτιδήποτε ξεφεύγει από τον έλεγχο των καθηµερινών ανθρώπων, από τη συνεχή κρίση και αµφισβήτηση, οτιδήποτε αυτονοµείται, χαρίζεται στους ειδικούς και τελικά γίνεται υποχείριό εκείνων που µέσα από κάποιες ιστορικές αλλά αφανέρωτες διαδικασίες απέκτησαν εξουσία εις βάρος µας, είναι φυσικό να µας βλάπτει.

‘Ετσι και η περισπούδαστη αλλά ρηχή ιστορία µας ανάγκασε από τα µικράτα µας να αποστηθίζουµε µάχες, πολέµους, στρατηγούς και βασιλιάδες, πρωθυπουργούς και προέδρους, αγώνες κρατών για σύνορα και ψεύτικη ελευθερία. Σε σχολεία και πανεπιστήµια, ως αναπόσπαστο κοµµάτι του ακαδηµαϊκού βάλτου, η Ιστορία μας έµαθε να λύνουµε τα προβλήµατά µας µε ηγέτες και πολέµους.

Ο Χάουαρντ Ζιν δεν είναι ένας συνηθισµένος καθηγητής πανεπιστηµίου. Ίσως επειδή είναι αναρχικός.

**Ο ίδιος αναφέρει: «Η προσωπική µου άρνηση να αποδεχτώ είτε το σοβιετικό σοσιαλισµό είτε τον αµερικανικό καπιταλισµό ως µοντέλα δικαιοσύνης και ελευθερίας µε οδήγησε, ενώ συµµετείχα στα κινήµατα του ’60, στη διαρκή µελέτη της φιλοσοφίας του αναρχισµού».

Και συνεχίζει: «Οι αναρχικοί, ανακάλυψα, δεν πιστεύουν στην αναρχία όπως συνήθως ορίζεται αταξία, αποδιοργάνωση, χάος, σύγχυση και ο καθένας να κάνει αυτό που του αρέσει. Αντίθετα, πιστεύουν ότι η κοινωνία πρέπει να είναι οργανωµένη µε χίλιους διαφορετικούς τρόπους, ότι οι άνθρωποι πρέπει να συνεργάζονται στην εργασία και την ψυχαγωγία και να συγκροτούν µια όµορφη κοινωνία … πιστεύουν ότι κάθε οργάνωση πρέπει να αποφεύγει την ιεραρχία, την εξουσία από τα πάνω πρέπει να είναι δηµοκρατική, συναινετική, να φτάνει σε αποφάσεις µε συνεχή συζήτηση και επιχειρηµατολογία».

Στην ιστορία που διδάσκει ο Ζιν δε θα µάθετε για τα ανδραγαθήµατα των πλούσιων και δυνατών, των πολιτικών ηγετών, των βιοµηχάνων, των σπουδαίων σωτήρων του λαού. αλλά για την πραγµατικότητα, όπως διαµορφώνεται αργά και επίπονα, µακριά από τις πένες των ιστορικών, µέσα από τις άοκνες προσπάθειες καθηµερινών ανθρώπων που κυριεύτηκαν από την ιδέα της περισσότερης δικαιοσύνης, ένωσαν τις δυνάµεις τους, οργανώθηκαν και αγωνίστηκαν για να φέρουν τα πάνω κάτω.

Ο Χάουαρντ Ζιν προέρχεται από φτωχή οικογένεια µεταναστών και µεγάλωσε στις σκοτεινές και βρώµικες εργατικές κατοικία; της Ν. Υόρκης. Οµολογεί ότι έγινε ιστορικός για ν’ αλλάξει τον κόσµο και έθεσε την ιστορία στην υπηρεσία του ανθρώπου ως εργαλείο µεταβολής της κοινωνίας και όχι διαιώνισης µιας άρρωστης πραγµατικότητας. Πεπεισµένος ο ίδιος ότι η κοινωνική πρόοδος, όπου και όσο αυτή συντελέστηκε στην πάροδο των αιώνων, προήλθε µόνο µέσα από τους αγώνες των απλών ανθρώπων που πάλεψαν ενάντια σε κάθε είδους εξουσιαστικούς και καταπιεστικούς µηχανισµούς, φέρνει στο φως την ιστορία από τα κάτω.

Όσοι από εμάς έχουµε εντρυφήσει στις αφηρηµένες έννοιες θα συγκινηθούµε διαβάζοντας τον Χάουαρντ Ζιν γιατί µας επιστρέφει στο χειροπιαστό εκεί όπου ανήκουµε. ‘Ετσι κι αλλιώς οι σπουδαίες ιδέες είναι απλές, εµείς τις περιπλέκουµε. Μετά από διακόσια χρόνια φίµωσης, λογοκρισίας και δυσφήµισης του αναρχικού σοσιαλισµού από εχθρούς και φίλους, στο µεταίχµιο του 20°» και 21°» αιώνα, τη στιγµή που κατέρρευσε ο εξουσιαστικός µπολσεβικισµός, ο Χάουαρντ Ζιν µας χάρισε ίσως το καλύτερο λαϊκό εγχειρίδιο εισαγωγής στον αναρχικό σοσιαλισµό, όπως αυτός οριοθετήθηκε ως κοινωνική θεωρία αναζήτησης της αυτονόητης ελευθερίας, δικαιοσύνης και ειρήνης. Και επειδή στα µυαλά πολλών στην εποχή µας αυτές οι έννοιες είναι οµιχλώδεις, τα ιστορικά στοιχεία του Χάουαρντ Ζιν είναι διαφωτιστικά: ξεκαθαρίζουν σε όλους µας τι πάει να πει αδικία, σκλαβιά και πόνος.


ι συλλογισµοί του Ζιν βασίζονται σε στοιχεία της αµερικανικής κοινωνίας. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν περιορίζονται εκεί, αλλά αποκτούν παγκόσµιο χαρακτήρα, αφού το αµερικανικό κοινωνικό µοντέλο, συνέχεια του δυτικοευρωπαϊκού, επικράτησε διεθνώς. Και αυτή ακριβώς είναι η αξία της σκέψης του για τον ελληνικό µικρόκοσµο. Στις Διακηρύξεις Ανεξαρτησίας ο συγγραφέας αποδοµεί την κυρίαρχη αµερικανική ιδεολογία. Αναδεικνύει τον καταπιεστικό χαρακτήρα της δυτικής «δηµοκρατίας» που εξαπατά τους πολίτες της προσφέροντας ψεύτικο πλουραλισµό και κίβδηλη ελευθερία.

Αυτοί που έχουν δύναµη και εξουσία στις κοινωνίες µας, πλουτοκράτες και επαγγελµατίες πολιτικοί, µας αναγκάζουν να επιλέγουµε µεταξύ περιορισµένων επιλογών, αφήνοντας απέξω τις ρηξικέλευθες προτάσεις, εκείνες που απειλούν την αυθαίρετη και άδικη τάξη πραγµάτων. Με αυτό το δεδοµένο ο συγγραφέας διακηρύττει ότι δεν είναι ουδέτερος.

Σε έναν κόσµο που κινείται ήδη προς συγκεκριµένη κατεύθυνση, όπου ο πλούτος και η δύναµη διανέµονται ήδη µε συγκεκριµένο τρόπο, ουδετερότητα γι’ αυτόν σηµαίνει αποδοχή των πραγµάτων όπως είναι τώρα. Ο Χάουαρντ Ζιν θεωρεί ότι η πολιτική είναι ζήτηµα όλων των ανθρώπων και απεχθάνεται τους ειδικούς. Δε διστάζει να τα βάλει µε έναν απ’ αυτούς, το Νικολό Μακιαβέλι.

Δεν πρόκειται για προσωπική ετεροχρονισµένη εµπάθεια. Ο σκοπός του είναι να διακηρύξει ότι ο πολιτικός ρεαλισµός του Μακιαβέλι και των κατοπινών υποστηρικτών του µπορεί να είναι ρεαλισµός για τα συµφέροντα εκείνων που ασκούν την εξουσία, αλλά για όλους εμάς τους υπόλοιπους είναι απάνθρωπος κυνισµός που στρέφεται ενάντια στην ίδια τη ζωή. Λένιν, Χίτλερ, Moυσoλίνι, Στάλιν και τόσοι σύγχρονοι «δημοκράτες» μελέτησαν και  επικαλούνται τον «Πριγκηπα» του Μακιαβέλι, όπου ο ιταλός στοχαστης διδαξε οτι ο ηγέτης, τοσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερικη πολιτική, πρέπει να μιμειται την αλεπου και το λιοντάρι, να μεταχειρίζεται την πανουργία και τη βία, προκειμενου να εξασφαλίσει τα συμφέροντά του.

Η πλειονότητα των πολιτικών αλλά και των απλών ανθρώπων που μεταχειρίζονται τη βία, προκειμένου να πετύχουν τους σκοπούς τους, δεν έχουν τύψεις: διακηρύττουν ότι είναι στη φύση του ανθρώπου. Ο Μακιαβέλι, στην προσπάθεια του να υποστηρίξει το ρεαλισμό και να παρακάμψει τους όποιους ηθικούς φραγμούς, συμφωνεί. «Οι άνθρωποι έχουν την τάση να είναι κακοί».

 

Και το ίδιο φαίνεται να λένε ο Τόμας Χομπς , ο Αϊνστάιν, αργότερα, ο Φρόιντ και ο σπουδαίος κοινωνιοβιολόγος Ουίλσον, επικαλούμενοι όλοι τούς αμέτρητους πολέμους στην ιστορία και όχι τις επιστήμες τους.


Αυτό, όμως, είναι το πεδίο δράσης του Ζιν: Αν το φαινόμενο της βίας και του πολέμου δεν οφείλεται στη φύση του ανθρώπου, όπως δηλώνουν γενετιστές, ψυχολόγοι, ανθρωπολόγοι και ζωολόγοι, αλλά πρόκειται για ένα τόσο συχνό ιστορικό γεγονός, τότε είναι λογικό να οφείλεται τελικά στις ιστορικές συνθήκες.


Εκεί όπου ευδοκίμησαν εξουσιαστικές ελίτ, ερωτευμένες με την εξουσία τους και άπληστες, εκεί όπου επικράτησε η πλύση εγκεφάλου και ο εθνικισμός είναι φυσικό να μη λείπει ο πόλεμος.

Εξάλλου, «η Ιστορία, τόσο φιλότιμη στην καταγραφή των καταστροφών, παραμένει άκρως σιωπηλή απέναντι στον τεράστιο αριθμό ειρηνικών πράξεων θάρρους από άτομα που αμφισβήτησαν την εξουσία και αδιαφόρησαν για το θάνατο. Το ζήτημα της ιστορίας, όμως, η χρήση και η κατάχρησή της, αξίζει να συζητηθεί ξεχωριστά».

Ο Χάουαρντ Ζιν δεν είναι αντικειμενικός ιστορικός, όπως δε θα έπρεπε να είναι και κανένας συνάδελφος του. Από την πρώτη στιγμή που ασχολήθηκε με την Ιστορία είχε αποφασίσει ότι θα είναι προκατειλημμένος, υποστηρίζοντας ολόψυχα τις θεμελιώδεις ανθρώπινες αξίες, το δικαίωμα όλων των ανθρώπων στη ζωή, την ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας. Προσπάθησε, ωστόσο, να είναι ανοιχτόμυαλος με τα μέσα που θα το πετύχαινε αυτό. Δε φοβήθηκε ποτέ τις ιστορικές αποκαλύψεις, γιατί δε θα μπορούσαν ποτέ να απειλήσουν τις αρχές του. Τα ιστορικά στοιχεία θέτουν σε δοκιμασία μόνο τα μέσα που μεταχειριζόμαστε και όχι τους σκοπούς μας.

Για το συγγραφέα, «κάθε καταγεγραμμένη ιστορία είναι μερική κατά δύο έννοιες. Είναι μερική με την έννοια ότι αποτελεί μόνο ένα απειροελάχιστο κομμάτι όλης της πραγματικότητας … και επειδή επιλέγει πλευρές, υποστηρίζει τη μία άποψη ή την άλλη ανάλογα με αυτά που αναφέρει ή παραλείπει, αυτά που δίνει έμφαση ή όχι … Το βασικό πρόβλημα, σχετικά με την ιστορική εντιμότητα, δεν είναι το απροκάλυπτο ψέμα. Είναι η παράλειψη, ο υποτονισμός σημαντικών στοιχείων». Οι άνθρωποι, όμως, έχουν ανάγκη την ιστορία, όχι αυτή που δίνει έμφαση στη στείρα γνώση γυμνών γεγονότων και στις πράξεις των ανθρώπων της εξουσίας αλλά εκείνη που «παρακινεί τη νέα γενιά να αντισταθεί στην παράνοια των κυβερνήσεων, οι οποίες προσπαθούν να κατευθύνουν τον κόσμο και τα μυαλά μας εντός της σφαίρας επιρροής τους»,

Οι κάθε είδους κυβερνήσεις είναι αυτές που επεμβαίνουν αυταρχικά στις ζωές μας και πολύ συχνά μας οδηγούν σαν πρόβατα στα σφαγεία των πεδίων της μάχης. Στον 20ο αιώνα περίπου 65 εκατομμύρια ανθρώπινες υπάρξεις θυσιάστηκαν χωρίς δισταγμό από τις κυβερνήσεις των λαών. Και όπως πάντα «οι φτωχοί πήγαν στον πόλεμο για να υπερασπιστούν τις απολαύσεις των άλλων» (Πλούταρχος). Πολλοί άνθρωποι και διανοούμενοι θεωρούν τον πόλεμο αναγκαίο κακό (Μακιαβέλι), άλλοι τον θεωρούν επιθυμητό (Ρούζβελτ) και άλλοι ξεχωρίζουν δίκαιους και άδικους πολέμους,  ορισμένοι, όμως, θεωρούν κάθε πόλεμο αποκρουστικό (Έρασμος). Για τον Αϊνστάιν «ο πόλεμος δεν εξανθρωπιζεται. Καταργείται».

η μάχη με τον πόλεμο δίνει και ο Χάουαρντ Ζιν, με όπλo την ιστορία. Μας μαθαίνει ότι ο πόλεμoς δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο των αυταρχικών κρατών. Η Δημοκρατία των Αθηνών εξόντωσε τους Μηλίους που αρνήθηκαν να υποταχτούν και η δημοκρατία των ΗΠΑ μεταχειρίστηκε το πιο σατανικό όπλo που βρέθηκε ποτέ στα χέρια των ανθρώπων. Ο Χάουαρντ Ζιν πολέμησε το φασισμό στο Β.Π.Π. και με βάση την εμπειρία του αναρωτιέται: υπάρχει δίκαιος πόλεμος; Με αδιάσειστα ντοκουμέντα αποδεικνύει ότι ο πόλεμος του 1940 δεν έγινε για να σωθούν οι Εβραίοι από τη γενοκτονία. Δεν έγινε για να προστατευτεί το δικαίωμα των εθνών για αυτοπροσδιορισμό. Δεν έγινε για να καταπολεμηθεί ο ρατσισμός. Δεν έγινε για τη δημοκρατία. Αντίθετα έγινε για να προστατευτούν τα συμφέροντα των κραταιών δυνάμεων της εποχής που αισθάνθηκαν ν’ απειλούνται από την ανερχόμενη δύναμη της ναζιστικής Γερμανίας. Και αν ο ναζισμός ήταν αποτρόπαιος, πρέπει όλοι να θυμόμαστε τις φρικαλεότητες των δημοκρατικών συμμάχων Δρέσδη, Χιροσίμα, Ρόγιαν.

Read the rest of this entry

«…η άρχουσα τάξη ποτέ δεν παραχωρεί εθελοντικά την εξουσία της…»

Standard

Επιμύθιο : «Τουλάχιστον, η πράγματι τραγωδία της Χιλής, αλλά και το παράδειγμα της Κούβας, απέδειξαν τον τίτλο και (ελπίζουμε) σιγά-σιγά να έγιναν μάθημα στο κόσμο, ιδίως Βενεζουέλλα (1),  Νικαράγουα, Βολιβία, Ισημερινό, και «αύριο» σε Αργεντινή, Βραζιλία, μιά και η Ευρώπη έτσι όπως έχει μπλέξει «πέφτει λίγο μακρυά». Αν και κανείς δεν ξέρει…

`

υμπληρώνονται 110 χρόνια από τη γέννηση του Σαλβαδόρ Αγιέντε Γκόσενς, ενός μάρτυρα και τραγικού ήρωα του λαϊκού κινήματος της πατρίδας του και ολόκληρης της Λατινικής Αμερικής. Αποστάτης της τάξης του, ασπάστηκε τη σοσιαλιστική ιδεολογία και από νωρίς συμμάχησε με τους κομμουνιστές, συμμαχία που αργότερα επρόκειτο να οδηγήσει την περίφημη Ουνιδάδ Ποπουλάρ στην εξουσία. Η κυβέρνηση προώθησε πολύ σημαντικές μεταρρυθμίσεις προς όφελους του λαού, αντιμετωπίζοντας εξαρχής λυσσαλέο πόλεμο, τόσο από την ντόπια αντίδραση όσο και από τους ιμπεριαλιστές, κυρίως των ΗΠΑ. Η εμμονή της στο σεβασμό της αστικής νομιμότητας, την οποία φυσικά οι αντίπαλοί της δεν είχαν κανένα σκοπό να τηρήσουν, συνέβαλε σημαντικά στην εκδήλωση και την επιτυχία του πραξικοπήματος Πινοσέτ το Σεπτέμβρη του 1973, που βύθισε τη χώρα για δεκαετίες στο σκοτάδι μιας από τις στυγνότερες δικτατορίες της αμερικανικής ηπείρου.

O Σαλβαδόρ Αγιέντε κάτω από αφίσα του Σοσιαλιστικού Κόμματος σε νεαρότερη ηλικία

Ο Αγιέντε γεννήθηκε στην παραθαλάσσια πόλη Βαλπαραΐσο, ως ένα από τα έξι παιδιά του δημοσίου υπαλλήλου Σαλβαδόρ Αγιέντε Κάστρο, βασκικής καταγωγής και της Λάουρα Γκόσενς, κόρης Βέλγου μετανάστη. Η μεσοαστική οικογένειά του είχε παραδόσεις στο φιλελεύθερο και προοδευτικό κίνημα της Χιλής, ενώ συνδεόταν και με τον ελευθεροτεκτονισμό, τον οποίο αργότερα ασπάστηκε κι ο ίδιος ο Αγιέντε. Σπούδασε ιατρική και στη διάρκεια των φοιτητικών του χρόνων ξεκίνησε να δραστηριοποιείται πολιτικά. Συμμετείχε σε διαμαρτυρίες κατά της στρατιωτικής δικτατορίας του Κάρλος Ιμπάνιες και έγινε αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας Χιλιανών ποιητών. Συνελήφθη κατά τη διάρκεια αντιδικτατορικής εξέγερσης κι αργότερα απελευθερώθηκε. Μετά από αυτό έγινε γραμματέας περιοχής Βαλπαραΐσο του νεοσύστατου Σοσιαλιστικού Κόμματος. Μετά το τέλος της δικτατορίας, εξελέγη βουλευτής του ΣΚ το 1937 και ένα χρόνο μετά έγινε υπουργός υγείας στην κυβέρνηση Λαϊκού Μετώπου του Πέδρο Αγκίρε Σέρδα για δύο χρόνια. Στις εκλογές του 1945 εξελέγη γερουσιαστής στη γενέτειρά του.

Συνέχεια ΕΔΩ

(1)  Βενεζουέλλα : ΣΤΑ ΟΠΛΑ

…και λίγα έγραφα, γι’αυτούς!..

Standard
Ο κ. Παπαγγελόπουλος είπε πως ο Γιάννος Παπαντωνίου είχε καταδικαστεί τρεις φορές από τα ποινικά δικαστήρια, σε συνολική ποινή καθείρξεως 10 ετών για ψευδή δήλωση πόθεν έσχες, «χωρίς κανένας και ειδικά εισαγγελέας, να συγκινηθεί και να σκεφτεί ότι τα χρήματα αυτά τα οποία είχαν αποκρυβεί από τη δήλωσή του, αφού δεν ήταν ελεύθερος επαγγελματίας, γιατρός, ηλεκτρολόγος, μηχανικός, δεν μπορούσαν να είναι προϊόν φοροδιαφυγής, αλλά ήταν προϊόν δωροδοκίας».

Προοίμιο σύνταξης:Ευτυχώς που  διάβασα τον παρακάτω «εξάψαλμο», και μάλιστα στην Ναυτεμπορική, ναυαρχίδα του οικονομικού συστημικού τύπου,   ενός αναπληρωτή υπουργού της δικαιοσύνης, για τους πρώην συναδέλφους του, και μούφυγε και το τελευταίο μήπως  και υπερέβαλλα, όταν έγραφα για… διαπλεκόμενους, χούντα, εκτελεστές διατεταγμένης υπηρεσίας, ξεπουλημένους, πόρνες κ.α.

Δεν ξέρω, ούτε μ’ενδιαφέρει  τι παιχνίδια παίζονται, πάντως τέτοια εκ των «έσω» κείμενα δείχνουν ότι κάτι σάπιο μυρίζει  «στο βασίλειο της Δανιμαρκίας

`

Δριμύ «κατηγορώ» για τον ρόλο μερίδας των εισαγγελικών και δικαστικών αρχών, αλλά και του πολιτικού συστήματος, σε ό,τι αφορά την καθυστέρηση απονομή δικαιοσύνης αναφορικά με τις μίζες, όπως είπε, στα εξοπλιστικά προγράμματα, διατύπωσε ο αναπληρωτής υπουργός Δικαιοσύνης Δημήτρης Παπαγγελόπουλος στη Βουλή.

`

Κατά τη συζήτηση του πορίσματος της ειδικής επιτροπής προκαταρκτικής εξέτασης για τον Γιάννο Παπαντωνίου, ο κ. Παπαγγελόπουλος ανέφερε χαρακτηριστικά:

raining-smiley-emoticon

«Στα εξοπλιστικά υπήρξε περίοδος που οι μίζες έπεφταν βροχή – »

`…« Τι βροχή; Καλύτερα θα ήταν να πω καταιγίδα, και μάλιστα τροπική, ή ακόμη καλύτερα ή χειρότερα, κατακλυσμός. Το δυστύχημα είναι ότι μεγάλο μέρος του πολιτικού συστήματος, αλλά δυστυχώς και κάποιοι εισαγγελείς και δικαστές, έκαναν πως δεν καταλαβαίνουν. Η δικαιοσύνη, εκτός από τυφλή, πρόσθεσε στα αυτιά της και ωτοασπίδες. Όχι μόνο για να μην βλέπει, αλλά και για μην ακούει».

«Όταν δε η λάμψη και ο θόρυβος των σκανδάλων διαπέρασαν το μαντήλι στα μάτια της και τις ωτοασπίδες στα αυτιά της, προσπάθησε -και προς στιγμήν το πέτυχε- να περιορίσει τις έρευνες στον κ. Τσοχατζόπουλο και στον κ. Σμπώκο και τους έριξε στην πυρά μιας, όχι μόνο ελεγχόμενης, αλλά και δήθεν κάθαρσης. Σαν να μην υπήρχαν άλλοι υπεύθυνοι, σαν να μην υπήρχε ΚΥΣΕΑ, πρωθυπουργός, υπουργικό συμβούλιο» σημείωσε ο αναπληρωτής υπουργός Δικαιοσύνης και πρόσθεσε ότι το πολιτικό σύστημα που ευθύνεται για τη λεηλασία του δημοσίου χρήματος, όπως ήταν αναμενόμενο, προσπάθησε να αυτοπροστατευθεί.

`

«Και οι αρμόδιοι εισαγγελείς; Εγώ, ως συνταξιούχος Read the rest of this entry

Ο Υποδιοικητής Γκαλεάνο (πρώην Μάρκος) απαντά στις επικρίσεις για την εκλογική πρόταση των Ζαπατίστας

Standard

(…) -Εσύ που το διαβάζεις αυτό: θα σε ενοχλούσε να δεις και ν’ακούσεις μια συζήτηση μεταξύ της Calderona [i], που ανήκει στους πάνω, με το «παραδοσιακό» πολυτελές και επώνυμο ένδυμα της και μιας γυναίκας από τα κάτω, με ιθαγενές, πολιτισμό, γλώσσα και ιστορία; Θα ενδιαφερόσουν περισσότερο να ακούσεις τι υπόσχεται η Calderona ή τι η γηγενής γυναίκα προτείνει;

`
[I] Αναφορά στην Μαργαρίτα Zavala, σύζυγο του πρώην προέδρου Φελίπε Καλδερόν (2006-2012) και πιθανή υποψήφια του PAN για την προεδρία το 2018 (…)

Ολόκληρο το άρθρο στον πολύ καλό  Παραλληλογράφο

Συνέντευξη Α. Αλαβάνου σε Ελεύθερο Σκοπευτή – (Ολόκληρη απομαγνητοφωνημένη η συνέντευξη.) (Video )

Standard

«de profundis»

Προοίμιο: (Αχ ρε Αλέκο, αχ ρε (αυτό) αδικημένε  Αλέκο,
Πόσα «μάτια θα είχαν ανοίξει», πόσο κόσμος θάχε καταλάβει, πόσο διαφορετικό θάταν το σκηνικό και πόσα δεινά θάχαμε αποφύγει,
..Αν μας τάχες πει νωρίτερα! Έστω το 2010, το 2011… Αν..)

`

(Περίληψη: Α. Αλαβάνος  ‹Η αριστερά η οποία πίστευε ότι είχε τις απαντήσεις για ολα τα προβλήματα της κοινωνίας, υπέστη ένα βαρύ πλήγμα με την πολιτική του Τσίπρα (….)

(…) Υπάρχει εναλλακτική λύση από τη στιγμή που ένας λαός λέει ότι έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου, ότι μπορώ να πάρω την τύχη στα χέρια μου…

(..) Είναι πλήγμα για την αριστερά, πολύ μεγάλο πλήγμα …Άντε να πείσεις εσύ τον άλλον ότι υπάρχουν άλλοι οι οποίοι κρατούν τις ιδέες τους,

(…) θάλεγα ότι η αριστερά πολλές φορές βλογούσαμε τα γενιά μας πάρα πολύ, πιστεύαμε ότι είχαμε όλα τα ηθικά πλεονεκτήματα εμείς και η άλλη πλευρά η οποία είχε νικήσει σε εμφυλίους κλπ ήταν υπεύθυνη για όλες τις καταστροφές, δεν ήταν έτσι,

(..) όμως είχε η αριστερά μια παράδοση ότι σε κάποιες αρχές τις οποίες πίστευε, (….) που είχαν σχέση με τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας, δεν έκανε πίσω. Και ξέρουμε ότι το τίμημα μέσα στην ιστορία για ανθρώπους που δεν έκαναν πίσω ήταν πάρα πολύ βαρύ.»)

γραμμες διακοσμητικες κοκκινες 1 από 12

Ολόκληρη η συνέντευξη:

 

Γ.Τράγκας: Πως εκτιμάτε ότι πηγαίνει ο άνθρωπος που κάποτε με δική σας εισήγηση τοποθετήθηκε στην αρχηγία του ΣΥΡΙΖΑ και κατάφερε να γίνει πρωθυπουργός. Σήμερα πως βλέπετε το μέλλον και του ανθρώπου αυτού και του τόπο κυρίως, πως βλέπετε το 2016, πως θα πάει αυτή η κυβέρνηση;

`

Α. Αλαβάνος: Δεν έχω να σας πω τίποτα αποκαλυπτικό, το βλέπω όπως το βλέπει και το βιώνει ο κόσμος στην καθημερινή του ζωή, ότι η Ελλάδα συνεχίζει να είναι στην ίδια ατραπό που είχε βρεθεί από την κυβέρνηση Παπανδρέου, Παπαδήμου, Σαμαρά και σήμερα ,

Read the rest of this entry